thumb|120px|Pole lawendy w Vaucluse, Francja thumb|120px|Region Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże thumb|120px|Ruchomy alembik do destylacji olejku z parą wodną (zobacz – filmy: zbiory i destylacja) thumb|120px|Olejek lawandynowy thumb|120px|Linalol thumb|120px|Octan linalilu thumb|120px|Kamfora thumb|120px|Borneol thumb|120px|Lawandulol thumb|120px|Eukaliptol (1,8-cineol) Olejek lawandynowy (fr. Essence de Lavandin) – olejek eteryczny produkowany głównie we Francji z rośliny nazywanej „lawandyną” (poprawnie: lawenda wielka (łac. Lavandula ×hybrida Reverchon), bardzo plennego i łatwego w uprawie mieszańca (krzyżówki) lawendy wąskolistnej (łac. Lavandula angustifolia Mill.) i lawendy spiki (lawenda szerokolistna, łac. Lavandula latifolia Medik.), stosowanego w uprawie na skalę przemysłową. Metody pozyskiwania oraz właściwości i zastosowania olejków lawendowego i lawandynowego są podobne, z tym że zapach drugiego z nich jest mniej słodki.
Pozyskiwanie olejku lawandynowego
Uważa się, że najlepsze olejki uzyskuje się z roślin hodowanych w Alpach Górnej Prowansji (dawniej Departament Basses-Alpes) – na wyżej położonych plantacjach. Olejek z roślin uprawianych niżej lub w sąsiednich departamentach (np. Vaucluse) zawierają mniejsze ilości estrów.
Olejek lawandynowy jest pozyskiwany z kwiatów ściętych razem z łodygą. Stosuje się: ; destylację z parą wodną: Prowadząc proces w małej skali (kotły 200–500 l) uzyskuje się wydajność olejku 1,5–1,8% (według innych źródeł: 0,7–1,8%), przy czym w dwóch pierwszych okresach dziesięciominutowych destyluje kolejno 65% i 20% olejku. Pozostałe 15% destyluje w czasie dalszych 20 min. ; ekstrakcję benzenem lub eterem naftowym: Konkret (olejek stały, Essence lavandine concrète) uzyskuje się z wydajnością 1,4–2,5% w stosunku do masy surowca wysuszonego na wolnym powietrzu. Z konkretu można otrzymać olejek absolutny z wydajnością 45–55% (40–48% olejku lotnego z parą wodną).
Skład chemiczny Ilościowy skład olejków wykazuje dużą zmienność (jest zależny np. od lokalizacji plantacji i pogody w roku zbiorów). W czasie analiz jakościowych zidentyfikowano m.in.: L-linalol (43 – 44%; 45,2 – 51%; 26 – 38%} octan linalilu (20 – 22%; 20 – 29%; 28 – 38%) kamforę (11 – 11,5%; 7 – 11%; 6 – 8%) D-borneol (7%; 1,5 – 3,5%) D- i L-α-Pinen (4,5%) oraz D- i L-kamfen, L-limonen, dwupenten, ocymen, allo-ocymen, L-α-terpineol, L-lawandulol, nerol, alkohol L-perililowy, tlenek linalilu (epoksylinalol), eukaliptol i małe ilości takich związków, jak: geraniol, mrówczan linalilu, amyloetyloketon, n-heksanol, n-oktanol, estry kwasu masłowego, aldehyd kuminowy, furfural, eugenol, bisabolen, kumaryna i kwasy alifatyczne. Zestawienie wskazuje, że olejek lawandynowy zawiera zarówno istotne ilości kamfory i alkoholi (dominujących w olejku spikowym) jak estrów (dominujących w olejku lawendowym).
+ Porównanie składu olejków: spikowego (z Lavandula latifolia), lawandynowego (Lavandula angustifolia P. Miller x Lavandula latifolia (Linnaeus fils)Medicus) i lawendowego (z Lavandula angustifolia)Związek chemicznyspikowylawandynowy Abriallawandynowy Grosso lawendowy minimummaksimumminimummaksimumminimummaksimumminimummaksimum L-linalol2550263824352538 eukaliptol (1,8-cineol) 1,820 – 351,86 – 111,84 – 7*1 kamfora82071168ślady0,5 octan linaliluślady1202928382545
Właściwości olejku Olejki otrzymywane metodą destylacji są cieczami o jasnożółtym zabarwieniu i charakterystycznym zapachu kwiatów lawendy, z lekką nutą kamforową. Temperatura wrzenia wynosi 74 – 75 °C. Olejki stałe (konkret) mają wyraźne zabarwienie brunatnoczerwone, pochodzące od karotenowców; próby ich usunięcia prowadzą do niekorzystnych zmian zapachu.
+ Właściwości olejków lawandynowychWłaściwość Olejki importowane, analizowanew lab. f. Fritzesche Brothers Olejki destylowane pod nadzorem Guenthera (1936, pogoda sprzyjająca uprawie) gęstość wzgl. wody d15/150,886 – 0,8960,892 – 0,896 skręcalność αD-2°53' do -5°26'-4°11' do -5°15' współczynnik załamania światła nD1,4616 – 1,4640 1,4617 – 1,4631 zawartość linalolu * 45,2 – 51,0% zawartość estrów w przeliczeniuna octan linalilu 19,6 – 26,1%22,8 – 26,4% rozpuszczalność w alkoholu etylowym 70° 1 obj. / 2 – 2,5 obj. alkoholu1 obj. / ≥ 2 obj. alkoholu (w jednym przypadku 1,5 – 2 obj.)
Zastosowania Olejek lawandynowy jest stosowany do perfumowania mydeł. Olejek stały, po jego odbarwieniu, mógłby znaleźć zastosowanie w perfumiarstwie jako środek zapachowy i utrwalający. Uważa się, że działanie terapeutyczne olejku lawandynowego jest podobne do działania olejku lawendowego i spikowego; olejki te działają np. uspokajająco, przeciwbólowo, odkażająco i przeciwstresowo, a zastosowane na skórę np. przeciwzapalnie, antyseptycznie i dezodorująco.
Przypisy
Linki zewnętrzne www.thegoodscentscompany.com; Essential Oil Information Catalog: lavandin oil grosso www.thegoodscentscompany.com; Essential Oil Information Catalog: lavandin oil abrialis
lawandynowy