Jan Stefan Krukowiecki herbu Pomian (ur. 15 grudnia 1772Łoza podał datę 15 października 1772. we Lwowie, zm. 17 kwietnia 1850 w Popniu) – polski generał, uczestnik wojen napoleońskich i powstania listopadowego, hrabia.

Życiorys Urodził się jako Stefan Jan Krukowiecki. Wywodził się z rodziny Krukowieckich herbu Pomian. Był prawnukiem Franciszka (dziedzic Łopuszki i Zagórza, zm. 1689), wnukiem Wojciecha (zm. 1724, cześnik bracławski), synem Piotra i Apolonii Hordyńskiej (zm. 1780, córka Stefana, podstarościego lwowskiego). Miał siostry Felicjannę (ur. 1772) i Wiktorię (ur. 1774, zamężna z dalekim krewnym Ignacym Krukowieckim, matka powstańców listopadowych Sylwerego i Feliksa Karola).

Ukończył wiedeńskie Theresianum. W wojsku od 1786, początkowo służył w armii austriackiej, potem w wojsku francuskim i od 1806 armii Księstwa Warszawskiego, był ciężko ranny w 1812 w czasie walk o Smoleńsk. Generał brygady od 1813, w 1815 już w Wojsku Polskim Królestwa Kongresowego.

Dziedziczony po ojcu tytuł hrabiego został mu potwierdzony w Królestwie Kongresowym w 1820„Kuryer Litewski”, nr 130, 29 października 1820 roku, [b.n.s.] (według innej wersji 24 maja 1824).

W 1819 mianowany generałem brygady. Awansowany na generała dywizji w 1829. Dowodził najpierw brygadami w 2 Dywizji Piechoty i 1 Dywizji Piechoty, a od 1829 1 Dywizją Piechoty.

Po wybuchu powstania listopadowego dowodził 1 Dywizją Piechoty. Sprawował dowództwo w zwycięskiej bitwie pod Białołęką. Brał udział w bitwie o Olszynkę Grochowską, w której odmówił wykonania rozkazu przeciwnatarcia gen. Chłopickiego. W marcu 1831 mianowany generałem piechoty, objął stanowisko gubernatora Warszawy. W sierpniu i wrześniu 1831 roku prezes Rządu Narodowego Królestwa Polskiego oraz faktyczny wódz w końcowym okresie walk. Oficer o poglądach skrajnie konserwatywnych, zdelegalizował Towarzystwo Patriotyczne pod wpływem wydarzeń nocy 15 sierpnia. W gruncie rzeczy przeciwny kontynuowaniu powstania, prowadził rokowania z marszałkiem Iwanem Paskiewiczem o warunki kapitulacji, obciążany był winą za niedostateczne przygotowanie stolicy do obrony i oskarżany o potajemne kontakty z przeciwnikiem. Po kapitulacji Warszawy pozostał w stolicy. Po upadku powstania decyzją cara zesłany początkowo do Jarosławia, w którym przebywał od listopada 1831 roku do maja 1832 roku. Następnie rozkazem carskim przeniesiony do Wołogdy; w której przebywał do 1835 roku.

Podczas pobytu w Jarosławiu i Wołogdzie pisał dziennik dla żony. Opisał w nim również losy generałów, którzy wraz z nim odbywali karę zesłania w Jarosławiu i Wołogdzie; byli to m.in.: Michał Radziwiłł, Izydor Krasiński, Ignacy Prądzyński, Walenty Zawadzki, Edward Żółtowski, Franciszek Ksawery Niesiołowski, Franciszek Morawski, Józef Czyżewski, Kazimierz Dziekoński, Jan Tomicki.

Po zakończeniu zesłania wrócił do Królestwa i osiadł w Popniu, majątku należącym do żony – Heleny z Wolskich Krukowieckiej. W XVIII wieku i w 1811/1812 był członkiem loży wolnomularskiej Świątynia IzisStanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 238.. Jego tytuł hrabiowski został zatwierdzony w Imperium Rosyjskim 27 grudnia 1847.

Zmarł 17 kwietnia 1850 w Popieniu. Został pochowany w grobowcu rodzinnym w Jeżowie.

Odznaczenia Posiadacz krzyża kawalerskiego Orderu Virtuti Militari (1808), neapolitańskiego krzyża kawalerskiego Orderu Obojga Sycylii (1814)Tadeusz Jeziorowski: The Napoleonic Orders. Ordery Napoleońskie. Warszawa 2018, s. 147, rosyjskiego Orderu św. Włodzimierza III klasy, francuskich krzyży komandorskiego (28 października 1813)Rocznik Woyskowy Królestwa Polskiego. Na rok 1830, s. 7., oficerskiego (28 października 1813) i kawalerskiego (22 sierpnia 1812) Orderu Legii Honorowej, rosyjskiego Orderu św. Anny I klasy z koroną i Orderu św. Stanisława II klasy (1820)Stanisław Łoza, Kawalerowie orderu Św. Stanisława, w: Miesięcznik Heraldyczny, r. X, nr 12, Warszawa 1931, s. 281., a także Znaku Honorowego za 25 lat służby (1830)Przepisy o znaku honorowym niemniej Lista imienna generałów, oficerów wyższych i niższych oraz urzędnikow wojskowych, tak w służbie będących, jako też dymisjonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830, [b.n.s].

Rodzina mały|Helena z Wolskich Krukowiecka z synkiem (Konstantym?) W 1820 ożenił się z Heleną Wolską (1803–1859, córka generała wojsk koronnych Fryderyka Wolskiego). Z tego związku urodzili się synowie: Konstanty (1821–1839), Władysław (1824–1827), Aleksander (1825–1896), Adam (1831–1861), Stanisław (1837–1841) oraz córka Helena (1829–1897). Córka Helena pozostała w stanie panieńskim i mieszkała w majątku Krukowieckiego w Osse. Syn Aleksander Krukowiecki zasłużył się jako jeden z najzdolniejszych partyzantów w powstaniu styczniowym.

Zobacz też Garnizon Radom Armia Księstwa Warszawskiego Wojsko Polskie Królestwa Kongresowego

Przypisy

Bibliografia Forster Karol: Z pamiętników Krukowieckiego, gubernatora Warszawy i prezesa Rządu Narodowego w powstaniu 1830-31 roku. Poprzedzone słowem wstępnem o "opinii publicznej" i apelem do Narodu Polskiego, Kraków 1906 Krukowiecka Helena: Dziennik 1831-1833, Warszawa 2016, Swędrowski Michał: Portret człowieka zapalczywego. Generał Jan Krukowiecki w powstaniu listopadowym, Oświęcim 2013,

Linki zewnętrzne Pamiętniki Jana Krukowieckiego w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarsko-Królewskiej Terezjańskiej Akademii Szlacheckiej Kategoria:Generałowie powstania listopadowego Kategoria:Generałowie dywizji Wojska Królestwa Kongresowego Kategoria:Generałowie brygady Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Hrabiowie Królestwa Kongresowego Jan Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława II klasy (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Odznaczeni Znakiem Honorowym (25 lat służby) Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Obojga Sycylii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Polscy hrabiowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polscy hrabiowie Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Polscy wolnomularze (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy wolnomularze (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Polscy zesłańcy do Jarosławia Kategoria:Polscy zesłańcy do Wołogdy Kategoria:Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim (powstanie listopadowe) Kategoria:Premierzy Rządu Narodowego 1830–1831 Kategoria:Uczestnicy bitwy o Olszynkę Grochowską (1831) Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Smoleńskiem 1812 (strona francuska) Kategoria:Uczestnicy inwazji na Rosję 1812 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1772 Kategoria:Zmarli w 1850