thumb|200px|Walichanow (po lewej) na zdjęciu wraz ze swoim przyjacielem Fiodorem Dostojewskim, 1858 r.
Czokan Walichanow (, Szokan Uälichanow; ur. 1835, zm. 1865) – kazachski pisarz, historyk, etnograf i folklorysta.
Życiorys Jego ojcem był carski pułkownik . Absolwent w Omsku (1853). Zmarł na (, suchoty).
Twórczość W swych poglądach filozoficnych Walichanow był materialistą, a jego poglądy polityczne były bliskie ideom rosyjskich rewolucyjnych demokratów Aleksandra Hercena i Nikołaja Czernyszewskiego. Prace Walichanowa przyciągnęły uwagę Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego i na polecenie został mianowany członkiem tego Towarzystwa. Idee Walichanowa zostały dalej rozwinięte w utworach Ałtynsarina, Abaja Kunanbajewa i innych kazachskich predstawicieli myśli Oświecenia.
Książki o Walichanowie Pierwsza publikacja książkowa poświęcona życiu i poglądom Walichanowa ukazała się w 1945 roku, jej autorem była Chadicza Galimowna Ajdarowa (, ). Dekadę później Kasym Bejsembijew opublikował drugą książkę o Walichanowie, gdzie poddał ostrej krytyce interpretację Ajdarowej. Jego wnioski z kolei krytykowali Sałyk Zimanow i Arystanbek Atiszew w swej monografii o poglądach politycznych Walichanowa. Bejsembijew jednak zarzucał tym autorom błędną ocenę twórczości pisarza.
Dzieła Autor prac na temat historii, obyczajów i kultury narodów Azji Środkowej, m.in. napisał pracę Kirgizi (tak nazywano wówczas Kazachów).
Валиханов Ч. Ч. «Аблай» Валиханов Ч. Ч. «Киргизское родословие» Валиханов Ч. Ч. «Записка о судебной реформе» Валиханов Ч. Ч. «О мусульманстве в степи» «Следы шаманства у киргизов» «Chinese Turkestan and Dzungaria» by Capt. Valikhanov and other Russian travellers, «The Russians in Central Asia», London, Edward Stanford, 1865. «Сочинения Чокана Чингисовича Валиханова». (Записки Императорского Русского Географического Общества по отделению этнографии, том XXIX). СПб, 1904 г. Валиханов Ч. Ч. Собрание сочинений в пяти томах. Алма-Ата, 1961—1972. Валиханов Ч. Ч. Собрание сочинений в пяти томах. Алма-Ата, 1984—1985. http://meeting.nlrk.kz/result/ebook_46/index.html ; http://ru.b-ok.org/book/3119462/37e35d Валиханов Ч. Ч. Избранные произведения. Москва, Наука, 1986. — 414 с. http://ultramir.net/download/948933-valihanov_chch_izbrannie_prozvedeniya_1986_djvu.html Валиханов Ч. Ч. Этнографическое наследие казахов. Астана, Алтын Китап, 2007. Валиханов Ч. Ч. Записка о судебной реформе / Вступительня статья и примечания * С. Ф. Ударцева / Сер. «Жемчужины истории политической и правовой мысли». Алматы: ВШП «Әділет», 1999. — 102 с. (статья — с. 5 — 24; примечания — с. 74 — 98). Уәлиханов Ш. Ш. Көп томдық шығармалар жинағы (Собрание сочинений в шести томах). — Алматы: Толағай групп. — 2010.
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia PWN, Tom 3, Warszawa 1991, s. 710. Краткий исторический очерк Первого Сибирского Императора Александра I кадетского корпуса (1813—1913). Petersburg, 1915
Kategoria:Etnografowie Kategoria:Folkloryści Kategoria:Kazachscy historycy Kategoria:Kazachscy pisarze Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Pisarze XIX wieku Kategoria:Urodzeni w 1835 Kategoria:Zmarli na gruźlicę Kategoria:Zmarli w 1865