mały|Pomnik pamięci inż. Józefa Marka w Limanowej Józef Marek (ur. 17 marca 1900 w Budzowie, zm. 3 czerwca 1958 w Tymbarku) – polski inżynier, założyciel i prezes Podhalańskiej Spółdzielni Owocarskiej w Tymbarku (później zakłady Tymbark SA), wykładowca Szkoły Rolniczej w Łososinie Górnej, wybrany na posła do sejmu PRL w 1957.

Życiorys Urodził się 17 marca 1900 w biednej rodzinie we wsi Budzów k. Kalwarii. Jego ojciec pochodził ze Stronia i był gajowym w lasach izdebnickich. Zmarł w wieku 33 lat wskutek zapalenia płuc, gdy Marek był jeszcze dzieckiem. Jego matka wraz z trójką dzieci (Ludwikiem, Józkiem i Karolem) wróciła do swojej rodzinnej miejscowości – Skawinek Dziennik Polski; 2008 na stronie limanowa.in.. Józef chodził do szkoły w Lanckoronie, gdzie kierownikiem był Józef Lorenz, który zaszczepił w nim pasję do sadownictwa i pszczelarstwa. Józef po ukończeniu 4-letniej szkoły podstawowej rozpoczął naukę w wadowickim gimnazjum. Zamieszkał wówczas u wujka poczmistrza Pękala w Kleczy. W 1916 jako uczeń 7 klasy gimnazjalnej, przerwał naukę tuż przed końcem roku szkolnego i zgłosił się do LegionówŻyciorys Józefa Marka – patrona szkoły w Mszanie Dolnej, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Józefa Marka w Mszanie Dolnej., gdzie służył w II Brygadzie w 2 Pułk Artylerii Legionów pod dowództwem gen. Józefa Hallera. Po rozwiązaniu Legionów został internowany i wywieziony na Węgry do Máramarossziget, potem został wcielony do armii austriackiej. Odsłużył w niej jakiś czas na froncie, po upadku Austrii schorowany i wyczerpany wrócił do rodzinnego domu. Po tygodniu zostawił swoją rodzinę i wziął udział w walkach o Lwów. Do nauki powrócił dopiero po rozwiązaniu armii Hallera. Następnie kontynuował przerwaną edukację: zdał maturę w 1920 i uzyskał tytuł inżyniera po ukończeniu studiów na Wydziale Rolnym i Ogrodnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego w 1926.

Po skończeniu studiów przyjechał do powiatu limanowskiego i objął stanowisko instruktora sadownictwa. Nawiązał współpracę z Janem Drożdżem ze Szkoły Rolniczej w Łososinie Górnej i został jej wykładowcą. W gospodarstwie żony na Kisielówce założył wzorcowy sad, w którym miał możliwość zademonstrowania okolicznym sadownikom zalet tzw. gospodarki piętrowej – polegającej na sadzeniu drzewek w szeroko rozstawionych rzędach, co dawało możliwość uprawy pomiędzy nimi innych roślin. Produkował też mrozoodporne odmiany drzew owocowych.

W 1929 r. w Łososinie poznał Helenę Kramer, córkę właściciela majątku w Kisielówce, z którą zawarł związek małżeński, osiadł wraz z nią w Kisielówce.

W 1934 założył Podhalańską Spółdzielnię Owocarską w Tymbarku. Budowę zatrzymał wybuch II wojny światowej, w czasie której Józef Marek działał w ruchu oporu. W 1944 został aresztowany przez gestapo. Po wojnie kontynuował prace w Tymbarku aż do 1949, kiedy spółdzielnię upaństwowiono i zlikwidowano szkółki sadownicze. Po wyrzuceniu z zakładów tymbarskich założył w Mszanie Dolnej gospodarstwo ogrodnicze, a w 1956 zainicjował w Porębie Wielkiej powstanie spółdzielni letniskowo-uzdrowiskowej im. Władysława Orkana. W tym samym roku otrzymał propozycję kandydowania do Sejmu PRL.

W 1957 został posłem na Sejm PRL. Dzięki jego staraniom doszło do reaktywowania spółdzielni w Tymbarku, a sam został jej prezesem. mały|Grób Józefa Marka na cmentarzu w Tymbarku Zmarł na zawał serca 3 czerwca 1958 roku. Pogrzeb odbył się 6 czerwca w Tymbarku, został pochowany na cmentarzu parafialnym w Tymbarku przy kaplicy cmentarnej.

Nietóre odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – (1958, pośmiertnie) Srebrny Krzyż Zasługi (1938) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami (1945) Odznaka pamiątkowa „Stanęli w Potrzebie 1920”

Życie prywatne W 1929 r. ożenił się z Heleną Kramer, z którą miał dwójkę dzieci, Marię Antos (1930–2019) oraz syna Jana.

Był praktykującym katolikiem.

Upamiętnienie Imię inż. Józefa Marka noszą:

ulice w Limanowej i Mszanie Dolnej, Zespół Szkół Ponadpodstawowych w Mszanie Dolnej (od 11 maja 1978). Szkoła Podstawowa w Tymbarku (od 12 listopada 1990). Pomnik pamięci inż. Józefa Marka (odsłonięty 28 października 2006).

Przypisy

Kategoria:Internowani w Syhocie Marmaroskim Kategoria:Ludzie urodzeni w Budzowie (województwo małopolskie) Kategoria:Polscy działacze spółdzielczy Kategoria:Polscy przedsiębiorcy XX wieku Kategoria:Polscy sadownicy Kategoria:Posłowie na Sejm PRL Kategoria:Posłowie z okręgu Nowy Sącz (PRL) Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1958 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Odznaczeni odznaką pamiątkową „Stanęli w Potrzebie 1920” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)