Leczenie uzależnień – proces terapeutyczny mający na celu reedukację i resocjalizację jednostki uzależnionej. Ma w konsekwencji prowadzić do zaprzestania lub zmniejszenie częstotliwości przyjmowania substancji psychoaktywnych, redukcji szkód, powrotu do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie tych jednostek, które wykazywały na tym polu dysfunkcję. Stosowany zazwyczaj wobec osób mających problem ze szkodliwym, nałogowym nadużywaniem środków psychoaktywnych.

Przykładowe modele terapii w wobec narkomanów i alkoholików: (podejście behawiorystyczne; jest to element terapii, a nie całościowy model) psychoterapia indywidualna psychoterapia grupowa (w ośrodkach stacjonarnych np. w Monarze funkcję tę pełni społeczność terapeutyczna) terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (TSR, z ang. ), indywidualna, grupowa (psychoedukacja, treningi umiejętności), sesje rodzinne. hipnoterapia.

W Polsce powszechnie stosowany jest model terapii przez reprogramming, gdzie głównym elementem terapii jest wyuczenie nowych, zdrowych modeli zachowań oraz zbioru zasad, które mają ułatwić uzależnionym trwanie w abstynencji oraz walkę z nawrotami choroby (przy tym podejściu twierdzi się, że uzależnienie jest nieuleczalne). Powszechnym trybem jest reedukacja przez pracę połączona z terapią grupową, gdzie głównym narzędziem pracy z pacjentem jest informacja zwrotna.

Detoksykacja (odtrucie) natomiast jest procesem dotyczącym jedynie uzależnienia fizycznego (opiaty, alkohol) i jako taka nie może być traktowana jako właściwy proces terapeutyczny.

Leczenie odwykowe alkoholizmu Leczenie odwykowe w przypadku uzależnienia od alkoholu może odbywać się w systemie stacjonarnym, dziennym lub ambulatoryjnym. W warunkach stacjonarnych przeprowadza się najczęściej detoksykację, a także, w razie konieczności, leczenie innych schorzeń, towarzyszących uzależnieniu od alkoholu. W oddziale terapii uzależnień czas pacjenta jest ściśle wypełniony programem psychoterapii. Po zakończeniu terapii w systemie stacjonarnym lub dziennym zaleca się kontynuowanie jej w warunkach ambulatoryjnych. Leczenie w placówkach dziennych i ambulatoryjnych polega również na realizacji programu psychoterapeutycznego. Na wstępie osoba uzależniona otrzymuje zalecenia, czego powinna się wystrzegać. Przede wszystkim obowiązuje bezwzględny zakaz spożywania alkoholu w jakiejkolwiek postaci (także np. piwa bezalkoholowego, zawierającego wbrew nazwie niewielką ilość alkoholu, cukierków, tortów zawierających alkohol itp.). Zalecenia obejmują zmianę towarzystwa i przyzwyczajeń związanych dawniej z piciem. Terapia grupowa służy przede wszystkim uzyskaniu informacji zwrotnej o nieuświadomionych przez osobę uzależnioną zachowaniach, odruchach, o tym, jak jest postrzegany przez inne osoby. Terapia indywidualna służy między innymi omówieniu z terapeutą spraw natury osobistej, o których osoba uzależniona nie ma ochoty mówić w obecności grupy. Omawiany jest mechanizm uzależnienia, przedstawia się alkoholizm jako chorobę, za której powstanie osoba uzależniona nie odpowiada, musi natomiast ponosić konsekwencje swoich działań wynikających z uzależnienia.

Zaleceniem terapii jest także uczestnictwo w spotkaniach Anonimowych Alkoholików. Terapeuci zgodnie potwierdzają skuteczność uczestnictwa w ruchu AA jako sposobu na utrzymanie trzeźwości i rozwój osobisty, niezależnie od ich osobistych poglądów na duchowość.

Końcowym etapem terapii jest teoretyczne nauczenie osoby uzależnionej radzenia sobie z nawrotami choroby. W całej terapii, a zwłaszcza po osiągnięciu przez osobę uzależnioną stanu znacznego spadku głodu alkoholowego, kładzie się nacisk na naukę rozpoznawania emocji i opanowanie sztuki panowania nad nimi.

Leczenie w warunkach ambulatoryjnych trwa przeciętnie a od 12 do 24 miesięcy, a w warunkach stacjonarnych bądź dziennych 6-8 tygodni.

Niekiedy pomocniczo stosuje się farmakoterapię. Wobec osób, które nie mają podwójnej diagnozy, stosowane są np. preparaty: Nalorex, Naltrexone, Revia (chlorowodorek naltrexonu) – uzależnienie od opiatów. Esperal, Anticol, Antabus (disulfiram) – alkoholizm.

Obecnie, placówki profesjonalne praktycznie nie stosują disulfiramu (anticol, esperal). Działanie tego środka opiera się bowiem jedynie na powodowaniu reakcji uczuleniowej z produktami metabolizmu alkoholu, a ponieważ utrzymują się one w organizmie przez dłuższy czas, istnieje poważne ryzyko, że reakcja taka zostanie wywołana także u osób, które już odstawiły alkohol. Uwzględniono też, że osoby uzależnione mają tendencje do ukrywania faktycznej ilości spożytego alkoholu, często też zaprzeczają, wbrew faktom, jakoby piły. Zdaniem specjalisty terapii uzależnień z Instytutu Psychiatrii i Neurologii – dr med. Bohdana Woronowicza – farmakologia może stanowić jedynie wsparcie dla oddziaływań psychoterapeutycznych w leczeniu alkoholizmu i innych uzależnień, a jednocześnie „stosowanie jakichkolwiek środków farmakologicznych, bez względu na ich skład chemiczny i profil działania, nie może być traktowane jako leczenie uzależnienia od alkoholu.”

Zakłady leczące uzależnienia istnieją w Polsce od początków dwudziestego wieku. W dwudziestoleciu międzywojennym funkcjonowały państwowe ośrodki dla alkoholików i narkomanów w Gościejewie i Świącku oraz prowadzony przez księży zakład w Tarnowskich Górach. Dynamiczny rozwój lecznictwa alkoholizmu nastąpił po drugiej wojnie światowej. W zakresie leczenia narkomanii istotną rolę odgrywają dziś, poza placówkami publicznymi, ośrodki rehabilitacyjne prowadzone przez organizacje pozarządowe.

Zobacz też napój alkoholowy heroina heroinizm leczenie odwykowe morfina uzależnienia uzależnienie seksualne

Przypisy

Linki zewnętrzne Lista ośrodków leczenia uzależnień – rejon Szczecina Lista ośrodków leczenia uzależnień – rejon Rzeszowa

Kategoria:Praca socjalna Kategoria:Profilaktyka społeczna