mały|Nowa Sarzyna Nowa Sarzyna (do 14 lutego 1968 osiedle Sarzyna) – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie leżajskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowa Sarzyna. Położone jest nad Trzebośnicą w dolinie Dolnego Sanu. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. rzeszowskiego. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 77.
Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 5357 mieszkańców, będąc 28. najludniejszym miastem w województwie.
Historia Miejscowość powstała na gruntach XIV-wiecznej wsi Sarzyna. Notowana jest od XV wieku pod nazwami: Vola Szarzynowa (1414), Scharzina Wolya (1430), Scharzina Wola (1433), Scharzina (1464)Józef Półćwiartek: Położenie ludności wiejskiej starostwa leżajskiego w XVI-XVIII wieku. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa – Kraków 1972, s. 35.Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1987, s. 162. Janusz Szkutnik, Józef Świeboda: Almanach Podkarpacki 2000. Wydawnictwo AKCES, Rzeszów 1999, s. 41. . Położona była w starostwie leżajskim w ziemi przemyskiej województwa ruskiegoJózef Półćwiartek: Położenie ludności wiejskiej starostwa leżajskiego w XVI-XVIII wieku. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa – Kraków 1972, s. 24..
W XVI i XVII wieku wieś i okolice były najeżdżane przez TatarówStrona miasta i gminy.
W ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego, w roku 1937 rozpoczęto budowę zakładów chemicznych z przyfabrycznym osiedlem. Podczas II wojny światowej w okolicy Sarzyny były przeprowadzane liczne akcje dywersyjne polskiego podziemia. Okupacja oraz działania wojenne spowodowały na terenie fabryki ogromne straty. Po wojnie rozpoczął się okres intensywnej odbudowy zakładu i budowy nowych osiedli mieszkaniowych. W 1956 Nowa Sarzyna otrzymała status osiedla, a prawa miejskie w 1973.
Nowa Sarzyna charakteryzuje się zupełnym brakiem „starej zabudowy”, budynki miasta są powojenne. Wyglądem bardziej przypomina duże osiedle niż miasto.
Gospodarka Głównym pracodawcą dla mieszkańców miasta są Zakłady Chemiczne „Organika-Sarzyna” S.A., zajmujące się produkcją środków ochrony roślin oraz żywic epoksydowych i poliestrowych. Oprócz tego mieszkańcy miasta zajmują się wikliniarstwem.
Edukacja Szkoła Podstawowa im. Marii Skłodowskiej - Curie w Nowej Sarzynie I Liceum Ogólnokształcące w Nowej Sarzynie
Wspólnoty religijne Obszar Nowej Sarzyny podlega parafii NMP Królowej Polski w Nowej Sarzynie. Kościół parafialny powstał w latach 1970–1979, w jego dzwonnicy znajduje się zabytkowy dzwon datowany na XVI w.
Organizacje Szkolne Koło Geograficzno-Krajoznawcze działające przy Gimnazjum im. Jana Pawła II Nowej Sarzynie istnieje od 2007. Główne pola działalności SKGK to szeroko pojmowana turystyka, imprezy na orientację, rajdy, a szczególnie wycieczki rowerowe po najciekawszych rejonach okolic Nowej Sarzyny.
W Nowej Sarzynie działa koło PTTK, organizator m.in. corocznych czerwcowych zlotów do Rezerwatu Przyrody „Azalia” w Kołaczni koło Woli Zarczyckiej. Na zlotach gromadzą się miłośnicy (zazwyczaj wycieczki piesze i rowerowe) kwitnącej azalii. Zloty połączone są z występami artystycznymi, związanymi tematycznie z turystyką. W 2009 r. z okazji 100-lecia odkrycia stanowiska azalii pontyjskiej wystąpił m.in. zespół „Wołosatki”.
Demografia thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców Nowej Sarzyny w 2014 roku Sport mały|MOSiR w Nowej Sarzynie Unia Nowa Sarzyna – klub sportowy
Współpraca międzynarodowa Miasta partnerskie: Dolinawspółpraca zawieszona w październiku 2016 z powodu nadania honorowego obywatela miasta Stepanowi Banderze, odpowiedzialnemu za ludobójstwo na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.Strona miasta, dostęp: 18.10.2015 OlaineStrona miasta, dostęp: 18.10.2015
Honorowi obywatele Miasta Nowa SarzynaStrona miasta Józef Skovajsa Władysław Piłat Stanisław Turek Szymon Wójcik Henryk Atemborski Józef Półćwiartek Jan Warchał Jan Kida Jan Krauz Wincenty Pażyra
Zobacz też Nowa Sarzyna (stacja kolejowa)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Oficjalna strona
Kategoria:Miasta w województwie podkarpackim Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XX wieku