Maksymy delfickie, zwane także Przykazaniami siedmiu mędrców – zbiór krótkich przysłów, które miały zostać wyryte na steli stojącej przed świątynią Apollona w Delfach. Jest to najstarszy dydaktyczny tekst mądrości greckiej. Są niezwykle lapidarne – większość składa się z 2–3 słów.
Autorstwo Tradycja przypisuje wybór maksym siedmiu mędrcom starożytnej Grecji, do których zalicza się takie postaci jak: Solon z Aten, Bias z Prieny, Pittakos z Mityleny, Tales z Miletu, Kleobulos z Lindos, Myzon z Chen i Chilon ze Sparty. Mieli oni spotkać się w Delfach na początku VI w. p.n.e. i spośród istniejących przysłów wybrać najlepsze, jako przewodnik etyczny dla Hellady.
Zachowanie Do niedawna podstawowym źródłem, w którym maksymy się zachowały była lista w Antologii Stobajosa, który przechował maksymy skopiowane z portyku przez filozofa Sosiadesa. Innym źródłem był odpis Klearchosa oraz jeszcze inny odpis, anonimowego autorstwa. W XX wieku odkryto starsze niż wykaz Stobajosa, bo pochodzące z III stulecia p.n.e., inskrypcje zawierające nieco odmienny i obszerniejszy wykaz maksym (wykopaliska w Ajchanom w Afganistanie – wersja baktryjska).
Znaczenie Według Platona (Hipparch 228c–229), już za rządów Pizystratydów zbiór ten był podstawą edukacji w Atenach. Zawierają podstawowe reguły etyczne świata helleńskiego. Ze względu na swój lapidarny charakter stanowiły też doskonały materiał do nauki pisania i czytania dla początkujących. Zdaniem Al.N. Oikonomidesa: Co tyczy ich etycznego standardu, wszyscy możemy stwierdzić, że stoją na wyższym poziomie niż mozaistyczny dekalog bez roszczeń by być słowem jakiegokolwiek Boga, a jednocześnie uczą pełnego szacunku i posłuszeństwa Boskiej mocy.
Wybrane maksymy Znaj właściwy czas Bądź sobą Oskarżaj obecnego Wiedząc mów Władaj sobą Ćwicz rozum Zabiegaj o chwałę Stroń od cudzego Nic w nadmiarze Módl się o możliwe Szanuj siebie Do Maksym zalicza się też słynne Poznaj samego siebie (gr. γνῶθι σεαυτόν), choć znajdowało się na frontonie świątyni, nie na steli.
Bibliografia Al.N. Oikonomides,Record of "The Commandments of the Seven Wise men" in the 3rd c. B.C., The Revered "Greek Reading-book" of the Hellenistic World. „Classical Bulletin”. 63 (1987) ss. 67-76.
Przypisy
Kategoria:Kodeksy etyczne Kategoria:Starożytna Grecja