Kamionka (nazwa oboczna: Kamionka Pierwsza) – miasto w Polsce, położone w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, na Wysoczyźnie Lubartowskiej, nad strugą Parysówką. Siedziba miejsko-wiejskiej gminy Kamionka. Leży w historycznej Małopolsce, w ziemi lubelskiejKsięga sądowa miasta Kamionki w ziemi lubelskiej 1481-1559, oprac. Anna Sochacka i Grzegorz Jawor. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2009. ..

Prywatne miasto szlacheckie, lokowane ok. 1450–1458Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 157.. W drugiej połowie XVI wieku Kamionka leżała w powiecie lubelskim, w województwie lubelskimWojewództwo lubelskie w drugiej połowie XVI wieku, Warszawa 1966, mapa.. Prawa miejskie utraciła 13 stycznia 1870 r.Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13) stycznia 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 465).. Miejscowość uzyskała ponownie status miasta 1 stycznia 2021 r.() Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2020 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy..

1874–1954 siedziba gminy KamionkaSkorowidz Królestwa Polskiego, czyli Spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków, kolonii i wszystkich nomenklatur w guberniach Królestwa Polskiego, z wykazaniem: gubernii, powiatu, gminy, parafii, sądu pokoju lub gminnego, oraz najbliższej stacyi pocztowej, wraz z oddzielnym spisem gmin podług najświeższej ich liczby i nazwy ułożony, wykazujący: odległość każdej danej gminy od miasta powiatowego i sądu swojego gminnego; czy i jakie znajdują się w gminie zakłady fabryczne lub przemysłowe, szkoły itp. oraz ludność każdej gminy, obejmujący także podział sądownictwa krajowego świeżo urządzonego. T. 2.Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom IV – Województwo Lubelskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924., 1954–1972 gromady KamionkaUchwała Nr 11 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu lubartowskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 23 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 15, Poz. 64)., a od 1973 ponownie gminy KamionkaUchwała Nr XXI/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie lubelskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 20 grudnia 1972, Nr 12, Poz. 239).. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa lubelskiego.

Historia lewo|mały|Zmierzch na Rynku w Kamionce Najstarsza zachowana wzmianka o mieście Camon’ka pochodzi z 1415 roku.

W 1450 r. Jan z Oleśnicy za zgodą króla Kazimierza IV Jagiellończyka przekształcił system prawny miasta z prawa polskiego na niemieckie, co bardzo poprawiło sytuację ekonomiczną i prawną mieszkańców.

W XVI wieku ponownie rozmierzono miasto i zbudowano ratusz. W umieszczonej w Księdze Sądowej Miasta Kamionki z ziemi Lubelskiej 1481-1559 wzmianki z 11 lipca 1544 r. wynika, że w Kamionce znajdował się dwór należący do ówczesnego właściciela miasta Andrzeja z Górki. W 1656 r. Kamionka została splądrowana i spalona przez wojska szwedzkie. Wtedy straciła m.in. dawne przywileje królewskie. Jacek Michałowski – ówczesny właściciel, starosta krzepicki, przywilejem Jana II Kazimierza z 1659 r. przywrócił miastu prawo magdeburskie. Nękające miasteczko epidemie zdziesiątkowały ludność, a pożary w 1806 i 1845 r. zniszczyły jego zabudowania. Powstanie styczniowe było dla miasta wielkim ciosem: wielu mieszkańców zginęło w bitwach i potyczkach, wielu innych aresztowano i wywieziono na Syberię.

13 stycznia 1870 r. pozbawiono Kamionkę praw miejskichPostanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 471).. Otrzymała status osady i stała się siedzibą gminy.

27 stycznia 2020 roku, Radni Rady Gminy Kamionka podjęli uchwałę w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych, w przedmiocie odzyskania praw miejskich przez Kamionkę, które zakończyły się 16 marca 2020. 72,04% głosujących opowiedziało się za odzyskaniem praw miejskich, 12,73% przeciw, 14,60% wstrzymało się od głosu, 0,63% głosów nieważnych. Kamionka uzyskała ponownie status miasta 1 stycznia 2021 r.

11 czerwca 2026 w wyniku prawomocnego skazania na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, zgodnie z Kodeksem wyborczym ówczesny burmistrz Karol Ługowski następnego dnia utracił swoje stanowisko. Pełniącym obowiązki burmistrza został dotychczasowy zastępca Grzegorz Szymanek. W sierpniu Premier Donald Tusk zarządził przedterminowe wybory na włodarza miasta, które zostaną przeprowadzone 11 października 2026Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2026 r. w sprawie przedterminowych wyborów burmistrza miasta Kamionka w województwie lubelskim ()..

Zabytki Kościół parafialny pod wezwaniem św. św. Piotra i Pawła – murowany kościół wzniesiony pod koniec XV w. lub początku XVI, najstarszy w powiecie lubartowskim, należy do najstarszych w województwie lubelskim. Zachował swoją gotycką bryłę, przez co na Lubelszczyźnie jest unikatem. W drugiej połowie XVI w. użytkowany przez ewangelików reformowanych (kalwinów). Kaplica grobowa rodziny Weyssenhoffów z 1848, miejsce pochówku m.in. zasłużonego dla Polski gen. Jana Weyssenhoffa, uczestnika insurekcji kościuszkowskiej, wojen napoleońskich i powstania listopadowego; adiutant gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. Zabytkowe domy mieszkalne i budynki gospodarskie Cmentarz rzymskokatolicki: kaplica grobowa rodziny Zamoyskich z lat 1890–1893 oraz zabytkowe nagrobki Cmentarz żydowski miejsce po zamku należącym w XVI wieku do Szamotulskich, a potem w XVII wieku do Orzechowskich. Zamek spalili w 1649 roku Kozacy podczas Powstania Chmielnickiego. Zamek był murowany, dwukondygnacyjny, trójdzielny.

Galeria

Części miejscowości +Integralne części wsi przed nadaniem statusu miasta SIMC Nazwa Od 20210382496 Grabowy Las część wsi Ciemno0382504 Kokosz część wsi Kierzkówka-Kolonia0382510 Krzywy Dąb część wsi Ciemno0382527 Laski przysiółek wsi Ciemno0382533 Nowy Skrobów część wsi Siedliska0382540 Ostrów część wsi Samoklęski0382579 Polny Młyn część wsi Kierzkówka0382585 Stare Pole część wsi Kozłówka

Ludzie związani z Kamionką

Zobacz też Kozłowiecki Park Krajobrazowy

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().

Linki zewnętrzne

Kategoria:Miasta w województwie lubelskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku Kategoria:Prywatne miasta szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo lubelskie)