Piaski (dawniej Piaski Luterskie lub Piaski Wielkie) – miasto w Polsce położone w województwie lubelskim, w powiecie świdnickim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Piaski. Przez miasto przepływa rzeka Giełczew.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Piaski liczyły 2573 mieszkańców.

Położenie Pod względem historycznym Piaski położone są na Lubelszczyźnie (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie w ziemi lubelskiej). W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa lubelskiego. Obecnie stanowi część aglomeracji lubelskiej.

Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski Piaski znajdują się na Wyniosłości Giełczewskiej oraz częściowo na Płaskowyżu Świdnickim.

Historia W latach 1573–1642 w mieście istniał zbór ariański, którego pastorem był słynny Marcin Krowicki. W 1642 r., krótko po powołaniu na ministra zboru Andrzeja Wiszowatego, Adam Suchodolski zamknął zbór. W 1649 r. Suchodolski, kalwinista, wybudował kościół dla swojego wyznania. Pod patronatem Suchodolskich Piaski Wielkie, zwane wtedy Luterskimi wyrosły na centrum ewangelicyzmu w Lubelskiem. W 1783 r. patron Teodor Suchodolski wystawił nowy, murowany budynek kościoła, którego ruiny przetrwały do dzisiaj. Po sprzedaniu Piask przez rodzinę Suchodolskich, parafię kalwińską zlikwidowano w 1849 r.

W okresie I wojny światowej miasto zostało poważnie zniszczone. W zestawieniu opracowanym przez Henryka Wiercieńskiego podano liczbę 93 zniszczonych nieruchomości (z 259 istniejących), a w zestawieniu statystycznym Limanowskiego podana była zbliżona liczba zniszczonych nieruchomości: 90 na 266 (tj. 33,8%). Według relacji naocznego świadka (reportaż Siedleckiego Z ziemi lubelskiej): „Cała środkowa część miasta spalona; wypalone do dna domy piętrowe, stawiane z miejscowego kamienia; nawet z okien piwnicznych musiały się wydostać płomienie bo czarne i pokruszone ich obramowania. Cała główna ulica wygląda dziwnie przejrzyście, bo puste okna przepuszczają światło nieba, a przez wypalone bramy widać wskroś zrujnowanych domów głębokie szeregi takich samych ruin zajmujących ogromną przestrzeń”.

Do 1939 r. żyła w Piaskach duża społeczność żydowska. Podczas okupacji Niemcy utworzyli tutaj getto. Obok miejscowych Żydów byli w nim osiedlani Żydzi wypędzeni z Niemiec (w tym z Berlina, Monachium i Szczecina), a także z Lublina, Krakowa oraz Protektoratu Czech i Moraw. Przez getto w Piaskach przeszło łącznie około 11 tys. osób. Niemal wszystkie zmarły na skutek głodu i chorób lub zostały zgładzone w obozach śmierci w Bełżcu i Sobiborze.

Kościół został spalony w okresie II wojny światowej – w wyniku odbudowy utracił cechy stylowe.

Do lat 80. XX w. w Piaskach odbywały się znane w całym regionie, cotygodniowe targi końskie. Obecnie odbywają się w każdą środę. Miejscowość jest również znana z tzw. flaków piaseckich – jest to specjalny przepis przyrządzania flaków. Obecnie podawane w kilku restauracjach.

Turystyka Zabytki

Dom organisty z przełomów XIX i XX wieku, Rogatka z XIX wieku, Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, Barokowa wieża dzwonnicy z 2 poł. XVIII wieku (obecnie nieznacznie zmodernizowana). Ruiny zboru kalwińskiego z 1783–1785 roku, Stary cmentarz żydowski, Nowy cmentarz żydowski.

Inne obiekty Pomnik poświęcony pamięci ostatniego partyzanta Józefa Franczaka, W Piaskach znajduje się maszt radiowo-telewizyjny o wysokości 342 metrów (bez górnej anteny nadawczej o wysokości około 25 metrów).

Szkolnictwo Przedszkola: Miejsko-Gminne Przedszkole Szkoły podstawowe: Szkoła Podstawowa im. Mikołaja Kopernika Gimnazja: Gimnazjum im. Antoniego Norberta Patka Szkoły średnie: Zespół Szkół

Kultura W mieście znajduje się centrum kultury, mieszczące się przy ul. Lubelskiej 22. Jego pomieszczenia zajmują między innymi sala kinowa, siłownia oraz Miejska Biblioteka PublicznaMBP Piaski..

Sport Klub sportowy LKS Piaskovia Piaski UKS Piaski – klub przy szkole podstawowej

Na terenie miasta jest jeden stadion piłkarski, zmodernizowany w związku z wymaganiami stawianymi przed drużynami biorącymi udział w rozgrywkach ligi okręgowej.

Demografia thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców Piask w 2014 roku

Ludzie związani z Piaskami

Transport Transport drogowy / Droga krajowa nr 12 (E373)/Droga ekspresowa S12: granica państwa – Łęknica – Żary – Leszno – Kalisz – Sieradz – Piotrków Trybunalski – Radom – Lublin – Chełm – Berdyszcze – granica państwa / Droga krajowa nr 17 (E372)/Droga ekspresowa S17 (E372): Zakręt – Lublin – Zamość – Hrebenne – granica państwa Droga wojewódzka nr 836: Bychawa – Piaski Droga wojewódzka nr 837: Piaski – Sitaniec

Publiczny transport zbiorowy Piaski posiadają bezpośrednie połączenia autobusowe z Lublinem, Warszawą, Krasnymstawem, Żółkiewką, Chełmem, Zamościem, Hrubieszowem i in. Obsługiwane są przez PKS Wschód oraz firmy prywatne.

Wspólnoty wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki: parafia Podwyższenia Krzyża Świętego Świadkowie Jehowy: zbór Piaski (w tym grupa posługująca się językiem romani (Polska)), (Sala Królestwa ul. Makarewicka 3).

Zobacz też RTCN Piaski

Przypisy GUS. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym. Stan w dn. 2022-01-01. Format XLSX tabl. 22

Linki zewnętrzne Strona miasta

Kategoria:Miasta w województwie lubelskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku