1 Brygada Jazdy (1 BJ) – wielka jednostka jazdy Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i walki W lutym 1919 Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego podjęło decyzję o tworzeniu związków taktycznych kawalerii. Jako pierwsza, w ramach grupy „Bug” gen. Jana Romera, utworzona została 1 Brygada Jazdy ppłk. Beliny-Prażmowskiego. W maju 1919 Ministerstwo Spraw Wojskowych w porozumieniu z Naczelnym Dowództwem Wojska Polskiego zaplanowało sformowanie pięciu brygad jazdy o jednolitej organizacji, w tym 1 Brygadę Jazdy w składzie 1 pszwol., 7., i 11 pułk ułanów oraz 1 dywizjon artylerii konnej.

W początkowym okresie walczyła w składzie: 1 puł (późniejszy 1 pszw.), 3 puł (późniejszy 7 puł), 4 puł (późniejszy 11 puł). Jej pułki wywodziły swój rodowód z 1 pułku ułanów Legionów Polskich. W jej składzie walczyły również 17 i 6 puł.

W związku z zagrożeniem, jakie na froncie ukraińskim stanowiła konnica Budionnego, 2 lipca 1920 utworzono dwudywizyjną Grupę Operacyjną Jazdy gen. Jana Sawickiego. Tworzyła ją między innymi 2 Dywizja Jazdy płk. Władysława Okrzy-Orzechowskiego w składzie 1. i 7 Brygady Jazdy. W rejonie Zamościa powstawały nowe jednostki. Nową 1 Brygadą Jazdy miał dowodzić płk Janusz Głuchowski. Grupa Operacyjna została rozwiązana rozkazem dowództwa Frontu Południowo-Wschodniego nr 9 z 4 sierpnia 1920. Jako że Grupa powstawała na zapleczu, a w rejon formowania przybywały jednostki kawaleryjskie, na froncie pozostawały poważnie osłabione brygady jazdy znajdujące się w podległości 2 Armii. Zostały one czasowo przekształcone w grupy jazdy. Dawna 1 Brygada Jazdy w składzie 1 pułk szwoleżerów i 7 pułk ułanów (łącznie w stanie bojowym 8 szwadronów liniowych, 32 oficerów, 660 szabel, 17 km i 12 dział) przekształciła się w grupę rtm. Jana Głogowskiego.

Brygada działała początkowo w składzie mieszanej grupy operacyjnej. Następnie weszła w skład 2 Dywizji Jazdy, a od 14 sierpnia 1920 roku wchodziła w skład 1 DJ. Od 22 sierpnia 1920 roku działała samodzielnie na korzyść 6 Armii. W październiku 1920 roku obsadziła linię demarkacyjną od Wołoczysk do granicy z Rumunią.

W maju 1921 roku, na bazie wojennej 1 Brygady Jazdy w DOK VI, sformowana została VI Brygada Jazdy z miejscem postoju dowództwa we Lwowie.

Mapy walk brygady

Skład 1 Brygady Jazdy thumb|Struktura organizacyjna brygady w czasie bitwy pod Zasławiem V 191911 VII 192019 VII 192031 VII 1920X 19201 p szwol.5 pułk ułanów1 pułk szwoleżerów2 pułk szwoleżerów6 pułk ułanów7 pułk ułanów5 pułk ułanów11 p.uł.13 pułk ułanów17 pułk ułanów11 pułk ułanów1 dak

Kadra dowódcy brygady ppłk Władysław Belina-Prażmowski (II 1919-) płk Janusz Głuchowski (VIII i IX 1920) szef sztabu - rtm. Roland Bogusz (od 15 IX 1919Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 93 z 25 października 1919 roku, poz. 3562.) Obsada personalna dowództwa brygady w okresie VIII–X 1920StanowiskoStopień, imię i nazwiskoDowódcapłk Janusz GłuchowskiI oficer sztabupor. Stanisław StetkiewiczOficer informacyjny (szef oddziału III)por. Franciszek StachowiczOficer operacyjnypor. Stefan SroczyńskiAdiutant I BJ (szef oddziału I)ppor. Kazimierz JurgielewiczSzef oddziału Vppor. Tadeusz LangerOficer ordynansowypor. Leon SuchorzewskiReferent bronippor. Edward MetzgerReferent artyleriippor. Henryk KaftańskiSzef sanitarnykpt. lek. Jan Bauerkpt. lek. Edward Wertheim (do 19 IX)kpt. lek. Eugeniusz PawlasLekarzkpt. lek. Jan KamińskiSzef weterynariimjr lek. wet. Zdzisław KrzymuskiLekarz wet.rtm. lek. wet. Edward KlasińskiDowódca plutonu telefonicznegoppor. Stefan ŚliwińskiOficer dowództwartm. Leonard MichalskiOficer dowództwartm. Kazimierz RostOficer dowództwaurz. wojsk. Kazimierz WyszyńskiOficer dowództwapchor. Janusz MieszkowskiOficer dowództwapchor. Tadeusz RzewuskiOficer dowództwapchor. Stanisław Zawicki

Przypisy

Bibliografia "Księga jazdy polskiej", pod protektoratem marsz. Edwarda Śmigłego–Rydza. Warszawa 1936. Reprint, Bellona Warszawa 1993

Dowódcy dywizji i brygad jazdy/kawalerii...

Kategoria:Brygady kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Wielkie jednostki 1 Armii (II RP) Kategoria:Wielkie jednostki Armii Rezerwowej (II RP) Kategoria:Oddziały 1 Dywizji Jazdy Kategoria:Polskie brygady jazdy z okresu wojny polsko-bolszewickiej Kategoria:Polskie jednostki kawalerii utworzone w 1919 Kategoria:Polskie jednostki kawalerii rozwiązane w 1921