Bolesław Chrząszcz ps. Orzeł, Zagraniczny (ur. 22 września 1883 w Warszawie, zm. 3 lutego 1942 w Sol-Ilecku) – działacz komunistyczny i związkowy, członek SDKPiL, uczestnik rewolucji październikowej, członek WKP(b), funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa.
Życiorys Syn robotnika Emila, skończył 4-letnią szkołę techniczną, po czym pracował jako lakiernik i elektromonter. Od 1905 członek SDKPiL, pracownik techniki partyjnej. Aktywista Socjaldemokratycznego Związku Zawodowego Robotników Przemysłu Metalurgicznego. W 1908 aresztowany i uwięziony w Warszawie, rok później skazany na zesłanie do guberni jenisejskiej, gdzie był robotnikiem rolnym, a od 1913 kinooperatorem w Jenisejsku.
Po rewolucji lutowej 1917 przybył do Moskwy, gdzie wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (bolszewików) (SDPRR(b). Od marca 1917 był sekretarzem Związku Zawodowego Pracowników Kinematografii. Działał w moskiewskiej grupie SDKPiL, a następnie KPRP. Brał udział w przewrocie bolszewickim w Moskwie w październiku 1917. W 1918 wstąpił do Czeki, gdzie najpierw pracował w kompanii do zadań specjalnych, a od 1919 był naczelnikiem Archiwum Czeki. W 1920 walczył w oddziałach Armii Czerwonej w wojnie z Polską, po której zakończeniu powrócił do pracy w Archiwum. Od 1923 do 1925 kierował jednym z wydziałów w moskiewskim GPU. Od 1925 był naczelnikiem kancelarii przewodniczącego Centralnego Komitetu Wykonawczego (CKW) ZSRR. Od 20 grudnia 1936 w stopniu kapitana bezpieczeństwa państwowego.
23 maja 1937 został aresztowany przez NKWD, a 5 lipca 1937 skazany na 8 lat pozbawienia wolności. Zmarł w więzieniu. Zrehabilitowany 24 września 1955.
Odznaczenia 20 grudnia 1932 otrzymał odznakę Honorowy Pracownik Czeka–GPU (XV).
Przypisy
Bibliografia Słownik działaczy polskiego ruchu robotniczego t. 1, Warszawa 1978.
Kategoria:Bolszewicy Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Funkcjonariusze Czeki Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polacy i obywatele polscy w Armii Czerwonej (1918–1946) Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich więzień Kategoria:Politycy SDKPiL Kategoria:Polscy zesłańcy na Sybir Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona bolszewicka) Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Kapitan bezpieczeństwa państwowego Kategoria:Funkcjonariusze NKWD Kategoria:Zmarli w 1942