Monika Małgorzata Borzym primo voto Janowska (ur. 3 marca 1990 w Warszawie) – polska piosenkarka jazzowa i soulowa, kompozytorka, aranżerka muzyczna, autorka tekstów, dziennikarka radiowa, psycholożka, seksuolożka. Jej pierwsze albumy, Girl Talk (2011) i My Place (2013), uzyskały w Polsce status platynowych płyt. Debiutancki album nagrała z udziałem nowojorskich muzyków jazzowych.
Prowadzi własny gabinet terapeutyczny, a w 2025 założyła Centrum Terapii Kulturą, w której łączy sztukę z pracą terapeutyczną.
Życiorys Wykształcenie i wczesne lata Wychowała się w rodzinie o tradycjach muzycznych: ojciec jest instrumentalistą, a matka jest wokalistką i prowadzi chór. W takim środowisku muzycznym dorastała od najmłodszych lat, co ukształtowało jej wrażliwość artystyczną.
Edukację muzyczną rozpoczęła od nauki gry na fortepianie klasycznym w Zespole Państwowych Szkół Muzycznych im. Fryderyka Chopina przy ulicy Bednarskiej w Warszawie. Szkołę pierwszego stopnia ukończyła z wyróżnieniem.
Podczas wakacyjnych warsztatów musicalowych w Teatrze Muzycznym Roma poznała Izabelę Zając, prowadzącą zajęcia wokalne w tej samej szkole muzycznej, która zaprosiła ją na lekcje i wprowadziła w nagrania wybitnych wokalistek jazzowych, w tym Elli Fitzgerald. Jako nastolatka podjęła decyzję o skoncentrowaniu się na śpiewie i zrezygnowała z dalszego kształcenia pianistycznego.
Kolejnym etapem jej edukacji był roczny pobyt w Stanach Zjednoczonych w latach 2005–2006. Uczyła się w John Hersey High School i śpiewała w szkolnym chórze. Po powrocie do Polski kontynuowała kształcenie jazzowe, a następnie ponownie wyjechała do USA, gdzie podjęła studia muzyczne – w 2008 otrzymała stypendium we Frost School of Music na Uniwersytecie Miami, a następnie kontynuowała naukę w Los Angeles Music Academy, gdzie jedną z jej instruktorek była wokalistka jazzowa Tierney Sutton. W późniejszym okresie odnosiła się do intensywnego kształcenia muzycznego z dystansem, wskazując na utrwalony nawyk analitycznego podejścia do muzyki, który przez pewien czas ograniczał jej swobodę interpretacyjną i wymagał świadomego przełamania.
W 2012, podczas zajęć z muzyki świata w Los Angeles, poznała gitarzystę Mitchella Longa, z którym stworzyła projekt poświęcony twórczości Joni Mitchell.
Kariera zawodowa 2009: Debiut sceniczny i występ na Jazz Jamboree 25 października 2009 zadebiutowała na scenie podczas koncertu Michała Urbaniaka Miles of Blue, poświęconego Milesowi Davisowi w 50. rocznicę wydania przez niego albumu pt. Kind of Blue. Koncert ten zainaugurował 51. edycję Jazz Jamboree i odbył się w warszawskiej Sali Kongresowej. Piotr Iwicki z „Jazz Forum” w relacji z koncertu podkreślił nienaganną intonację i jasną barwę głosu Borzym oraz wskazał ją jako obiecującą wokalistkę.
Według materiałów wytwórni Sony i późniejszych biogramów była tego wieczoru jedyną polską i jedyną kobietą wśród solistów zaproszonych przez Urbaniaka. Występ ten doprowadził do propozycji kontraktu płytowego.
2010–2014: Girl Talk i SuperSTARcie Podpisana w 2010 umowa z wytwórnią Sony Music doprowadziła do powstania debiutanckiego albumu Girl Talk, który nagrała w Nowym Jorku i wydała 3 października 2011. Koncepcję albumu ukształtował producent Matt Pierson, który zaproponował Borzym interpretacje utworów współczesnych autorek w aranżacjach jazzowych, takich jak Joni Mitchell, Amy Winehouse, Björk, Erykah Badu, Fiona Apple, Estelle, Dido, Rachael Yamagaty i Regina Spektor. Przyjęta zasada przetwarzania cudzego repertuaru we własne interpretacje zamiast wiernego jego odtwarzania, wyznaczyła metodę twórczą, do której Borzym wracała w kolejnych projektach.
Album spotkał się z pozytywnym odbiorem krytyki. Christopher Loudon na łamach „JazzTimes” porównał sposób interpretacji Borzym do Tierney Sutton i Madeleine Peyroux, wskazując także odniesienia do Peggy Lee i Billie Holiday. Cover utworu „You Know I’m No Good” zestawił z atmosferą paryskiego lokalu lat 30. Jack Goodstein na portalu Blogcritics umieścił Borzym w tradycji Elli Fitzgerald, Carmen McRae i Anity O’Day. Mariusz Bogdanowicz z „Jazz Forum” zwrócił uwagę na charakterystyczną barwę głosu Borzym i wyrafinowanie aranżacji, wskazując również na nawiązanie do aranżacji Jaca Pastoriusa w „The Dry Cleaner from Des Moines”. Pojawiły się również recenzje bardziej powściągliwe. Marek Dusza z „Rzeczpospolitej” uznał, że w utworze „Down Here Below” Borzym zanadto oddaliła się od melodii tematu. Łukasz Stasiełowicz ocenił interpretację „Possibly Maybe” Björk jako pozbawioną wyrazistości, a album jako całość jako nierówny pod względem warstwy instrumentalnej.
Girl Talk uzyskał status platynowej płyty i zapewnił Borzym nominację do nagrody Fryderyka za jazzowy fonograficzny debiut rokuFryderyki 2012 nominowani https://zpav.pl/pliki/aktualnosci/Fryderyk2012/Fryderyk2012.pdf..
W 2014 uczestniczyła jako reprezentantka świata jazzu w pierwszej edycji programu SuperSTARcie w TVP2, w której zajęła piąte miejsce.
2016–2017: Back to the Garden i Twoja twarz brzmi znajomo 28 października 2016 wydała album pt. Back to the Garden, który poświęciła w całości twórczości Joni Mitchell, jednej ze swoich najważniejszych inspiracji muzycznych. Na płycie umieściła utwory z różnych etapów kariery kanadyjskiej artystki – od wczesnych kompozycji folkowych po nagrania z okresu jej zwrotu ku estetyce jazzowej. Album promowała teledyskiem do utworu „Woodstock”. Back to the Garden uzyskał status złotej płyty w Polsce. Borzym prezentowała program oparty na repertuarze Mitchell również na koncertach, m.in. w 2023 na festiwalu Rzeka Muzyki w Bydgoszczy.
Po rozwodzie w 2015 przez pewien czas mieszkała w Stanach Zjednoczonych, a w 2017 ponownie skoncentrowała swoją działalność artystyczną w Polsce. Wiosną tego roku wzięła udział w siódmej edycji programu rozrywkowego Twoja twarz brzmi znajomo w Polsacie.
2017–2018: Jestem przestrzeń i Radio-hedonistycznie 28 lipca 2017, w przeddzień rocznicy wybuchu powstania warszawskiego, wydała album pt. Jestem przestrzeń w ramach cyklu „Pamiętamy ’44”. Materiał tworzą kompozycje pianisty Mariusza Obijalskiego do wierszy Anny Świrszczyńskiej, która w trakcie powstania była sanitariuszką, a swoje wojenne teksty zebrała m.in. w tomie „Budowałam barykadę”. Premierze płyty towarzyszył koncert w Parku Wolności przy Muzeum Powstania Warszawskiego, wpisujący się w coroczne wydarzenia upamiętniające rocznicę powstania.
W 2018 rozpoczęła współpracę z pianistą i aranżerem Nikolą Kołodziejczykiem, który przygotował nowatorskie opracowania repertuaru zespołu Radiohead na rozbudowany skład obejmujący jazzowe trio Stryjo, trzy waltornie, klarnet basowy i violę da gambę. Projekt po raz pierwszy zaprezentowano 24 marca 2018 na scenie Teatru Syrena w Warszawie. 12 lipca 2018, podczas inauguracji 11. Letniej Akademii Jazzu, odbył się koncert w łódzkim klubie Wytwórnia, który został zarejestrowany i wydany 16 listopada 2018 nakładem wytwórni Mystic Production jako album pt. Radio-hedonistycznie. Live at Wytwórnia, będący pierwszym wydawnictwem koncertowym w dorobku wokalistki. Na płycie znalazło się 11 nagrań: dziewięć kompozycji Radiohead, „Wieliczka” zespołu Hey i „I’ve Seen It All” Björk z filmu Tańcząc w ciemnościach; ten ostatni utwór Borzym wykonała w duecie z Marcinem Januszkiewiczem. Recenzenci zwracali uwagę, że materiał mimo koncertowego charakteru brzmieniowo zbliża się do nagrania studyjnego, a interpretacje Borzym nie polegają na imitowaniu wokalnej maniery Thoma Yorke’a. Podkreślano raczej autorskie, kameralne ujęcie repertuaru Radiohead, łączące elementy jazzu i muzyki kameralnej.
Wiosną 2019 wzięła udział w sesji zdjęciowej dla polskiej edycji magazynu „Playboy”, która została opublikowana w majowym numerze pismahttps://kobieta.onet.pl/gwiazdy/monika-borzym-o-udziale-w-sesji-playboya/gehbqb5.. Pozowała w czarno-białej sesji aktów, której towarzyszył wyraźny przekaz dotyczący akceptacji własnego ciała niezależnie od rozmiaru. Realizacja ta była szeroko komentowana, a obecny w niej wątek cielesności i samoakceptacji powracał w kolejnych latach w wypowiedziach Borzym i jej projektach artystycznych.
2020–2023: Monika Borzym śpiewa stare piosenki 31 sierpnia 2020 wydała nakładem oficyny Borzym Music Polska, prowadzonej przez Agatę Borzym, album pt. Monika Borzym śpiewa stare piosenki, który zarejestrowała w duecie z pianistą Krzysztofem Dysem i który poświęciła przedwojennym polskim piosenkom, w tym kompozycjom Henryka Warsa i Jerzego Petersburskiego do tekstów Juliana Tuwima i Mariana Hemara. Wydawnictwo promowała teledyskiem do utworu „Takie ciało” (słowa: Artur Andrus, muzyka: Łukasz Borowiecki), który został napisany specjalnie dla Borzym. Klip nawiązuje do obecnego w działalności artystki wątku cielesności i samoakceptacji, odwołując się do idei body positive.
W grudniu 2022 znalazła się wśród wykonawców muzyki do serialu Netfliksa Brokat, którego akcja toczy się w Sopocie w 1976. Na towarzyszącym serialowi minialbumie swoje utwory nagrali Maciej Maleńczuk, Monika Borzym i Paulina Przybysz. W lutym 2023 wydała singel „Seks” z muzyką Mariusza Obijalskiego i słowami Grzegorza Uzdańskiego.
2024–2026: Kołysanki dla dorosłych i Z Wasowskim do łóżka oraz Dancing with the Stars. Taniec z gwiazdami 14 lutego 2024 wydała album pt. Kołysanki dla dorosłych, na który nagrała swoje interpretacje standardów jazzowych i wybranych utworów popularnych, w tym m.in. „Manhattan, Moon River”, „Midnight Sun” czy „Kiss” Prince’a. W materiałach promocyjnych album opisywano jako kameralny, liryczny projekt adresowany do dorosłego odbiorcy, mający towarzyszyć chwilom bliskości i odpoczynku.
Wiosną 2026 wydała album pt. Z Wasowskim do łóżka, na którym umieściła zarówno znane kompozycje Jerzego Wasowskiego, jak i utwory odnalezione w jego rękopisach, do których teksty napisali Grzegorz Wasowski i Artur Andrus. Materiał nagrała wz udziałem Krzysztofa Dysa (fortepian), Macieja Szczycińskiego (kontrabas) i Marcina Ułanowskiego (perkusja). a jesienią tego samego roku uczestniczyła w 19. edycji programu rozrywkowego Dancing with the Stars. Taniec z gwiazdami w Polsacie, w parze z Michałem Kassinem odpadła w drugim odcinku.
Działalność radiowa Pierwszą autorską audycję radiową, Muzyczny gabinet terapeutyczny, prowadziła na antenie Radia Nowy Świat od 30 lipca 2021 do 27 kwietnia 2024. Program emitowany był w piątkowe wieczory i doczekał się 143 wydań. Audycję przygotowywała samodzielnie, tworząc autorskie, tematyczne zestawy utworów oraz dzieląc się refleksjami nad emocjonalnym oddziaływaniem muzyki, przy mniejszym zainteresowaniu jej aspektem technicznym. Wśród prezentowanych wykonawców znajdowali się m.in. Billie Holiday, John Coltrane, Norah Jones i Amy Winehouse, a także przedstawiciele współczesnego nurtu neo-soul.
W maju 2024 rozpoczęła współpracę z Programem III Polskiego Radia, dla którego prowadziła nadawaną we wtorkowe noce audycję Przyjemność po mojej stronie. Program opierał się na rozmowach z zaproszonymi gośćmi i poświęcony był szeroko rozumianemu doświadczeniu przyjemności w wymiarze cielesnym, emocjonalnym i relacyjnym. Wśród rozmówców znaleźli się m.in. edukatorzy seksualni, psychologowie i autorzy książek. Po 33 wydaniach, z końcem stycznia 2025, zakończyła prowadzenie audycji i pożegnała się ze słuchaczami.
Działalność terapeutyczna Równolegle z karierą muzyczną ukończyła studia z zakresu psychologii i seksuologii. Zawodowo zajmowała się m.in. wsparciem osób w obszarze seksualności, a następnie rozwinęła własną działalność łączącą psychologię i muzykę. Doświadczenia związane z prowadzeniem audycji radiowych stopniowo wykorzystywała również w działalności scenicznej.