Szorstkogrzbiet tropikalny (Notocitellus adocetus) – gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych występujący endemicznie w południowo-zachodnim Meksyku: od wschodnich części stanów Jalisco i Michoacán, poprzez Wyżynę Meksykańską po północną część stanu Guerrero.
Systematyka Świstak szorstkogrzbiet tropikalny został po raz pierwszy opisany przez Clinton Hart Merriam w 1903 roku, jako Spermophilus adocetus. W 2009 roku, na podstawie badań filogenetycznych z wykorzystaniem mitochondrialnego genu cytochromu b gatunek został wyodrębniony z rodzaju Spermophilus i umieszczony w rodzaju Notocitellus, którego utworzenie proponował Arthur H. Howell już w 1943 roku.
Aktualny podział gatunku: N. adocetus adocetus Merriam, 1903 – typowa lokalizacja: La Salada, 64 km na południe od Uruapan, Michoacán, Meksyk N. adocetus infernatus Alvarez i Ramirez-Pulido, 1968 – typowa lokalizacja: 14 km na północ od El Infiernillo, Michoacán, Meksyk Niektórzy zoolodzy wskazują jednak także na trzeci podgatunek: N. adocetus arceliae Villa-R., 1942 – typowa lokalizacja: Rancho El Limon, 4 km na południe od Arcelia, Guerrero, Meksyk
Etymologia Nazwa rodzajowa Notocitellus pochodzi od dwóch słów: nōton (gr. ) – oznaczającego „grzbiet”, oraz (łac.) citellus, które pochodzi od łacińskiego określenia susła. Niektórzy autorzy wywodzą ten człon od łacińskiego „citus”, czyli słowa podkreślającego szybkość zwierzęcia. Epitet gatunkowy adocetus pochodzi z greki i oznacza „niespodziewany”.
Genetyka Garnitur chromosomowy szorstkogrzbieta tropikalnego wynosi 32 chromosomy.
Morfologia Futro na części grzbietowej jest szorstkie, co stanowi różnicę w stosunku do futer innych susłów. Umaszczenie siwo-czarne, podpalane. Tułów smukły, długie i wąskie stopy. Ogon bywa niemal tak długi jak łączny wymiar tułowia z głową – w badanych populacjach jego długość stanowiła 78–113% (średnio 90%) długości tułowia i głowy zwierzęcia. Nie odnotowano dymorfizmu płciowego w wymiarach, ale pomiędzy poszczególnymi populacjami zauważalne jest wyraźne zróżnicowanie.
+Wymiary – porównanie(Troy L. Best, 1995) Notocitellus adocetus adocetuskolonia: 4 km od Arceila Notocitellus adocetus adocetuskolonia: 2 km od Apatzingan Notocitellus adocetus infernatuskolonia: 14 km od El Infiernillo długość ciała – od głowy do ogona (mm) 332 (286–366) 325 (244–355) 299 (288–318) ogon (mm) 154 (145–163) 146 (120–160) 130 (112–145) kończyny tylne (mm) 45 (41–50) 44 (40–47) 41 (38–42) uszy (mm) 17 (16–18) 15 (14–16) 16 (14–20) maks. wymiar czaszki (mm) 45,5 (43,2–47,7) 45,9 (44,1–48,0) 42,4 (40,0–44,0)
Uzębienie o charakterze brachiodontycznym, co oznacza zęby o szerokiej i niskiej koronie. Wzór zębowy: .
Tryb życia Żyje w grupach 2–4 osobników. Prowadzi dzienny tryb życia, z kulminacją aktywności 9.00–11.00. Aktywność jest większa w miesiącach zimowych, bowiem w lokalizacjach, gdzie mieszkają, łatwiej jest wówczas o pożywienie.
Rozmieszczenie geograficzne Szorstkogrzbiet tropikalny występuje w południowo-zachodnim Meksyku: od wschodnich części stanów Jalisco i Michoacán, poprzez Wyżynę Meksykańską po północną część stanu Guerrero.
Ekologia Szorstkogrzbiet tropikalny mieszka w rejonach porośniętych przez rośliny sucholubne kaktusy Cephalocereus hoppenstedtii, jadłoszyn baziowaty z rodziny mimozowatych, Accacia cochlyacanta, Crescentia alata, akację Farnesa, oraz gatunki z rodzaju Pithecellobium. Prawdopodobnie ich owoce, części zielone, nasiona i kiełki stanowią dla N. adocetus podstawę wyżywienia. Jest jednak wszystkożercą, więc nie jest to jego jedyny pokarm. W poszukiwaniu pożywienia potrafi się wspinać na drzewa i krzewy.
Siedlisko Szorstkogrzbiet tropikalny prowadzi życie między skałami, budując nory, których forma i lokalizacja może być zróżnicowana. Nora może być zbudowana w formie otwartej pod drzewami lub krzewami, w skalistych jarach, wyschniętych korytach rzek, lub nawet na otwartej przestrzeni. Najczęściej wejście do nory jest budowane w płaszczyźnie poziomej, ale zdarzają się przypadki kopania nor z pionowymi wejściami. Po 40 cm pionowym tunelu dalsze części nory są jednak prowadzone poziomo, z wieloma rozgałęzieniami. System nory kończy się zapasowym wyjściem.
Przypisy
Kategoria:Świstaki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1903 roku