thumb|Eugeniusz Wilczkowski ok. 1925 r. Eugeniusz Wilczkowski (ur. w Jekaterynburgu, zm. 10 marca 1957 w Łodzi) – polski lekarz psychiatra, profesor Uniwersytetu Łódzkiego i Uniwersytetu Warszawskiego, specjalista krajowy w dziedzinie psychiatrii.
Życiorys W 1914 roku ukończył gimnazjum w Siergijewie pod MoskwąRocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego s. 131–132, 1951.. Studiował medycynę, początkowo na Uniwersytecie Moskiewskim (1914–1918), a następnie na Uniwersytecie w Poznaniu (1919–1923), gdzie w 1923 roku otrzymał tytuł doktora wszech nauk lekarskich. W 1918 roku, jako zwiadowca konny, służył w 12. pułku 3 Dywizji Strzelców Polskich I Korpusu Polskiego w Rosji. W latach 1921–1922 był sekundariuszem w Zakładzie Psychiatrycznym w Kobierzynie, od 1 września 1922 do 15 września 1924 asystentem w Klinice Neurologiczno-Psychiatrycznej w Poznaniu, a od 16 września 1924 do 1 października 1926 lekarzem Szpitala Św. Jana Bożego w Warszawie. Od 1927 do 1933 był asystentem Jana Mazurkiewicza w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Warszawskiego, a od 1 marca 1933 dyrektorem Szpitala Psychiatrycznego w Gostyninie. 20 kwietnia 1939 uzyskał habilitację jako docent psychiatrii na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego.
We wrześniu 1939 wziął udział w wojnie obronnej jako lekarz w stopniu porucznika w 12. szpitalu ewakuacyjnym pod dowództwem płk. doc. Witolda Eugeniusza Zawadowskiego. W listopadzie 1939 został po raz pierwszy aresztowany przez Niemców.
6 marca 1940 władze niemieckie przejęły zarząd gostynińskiego szpitala, zwalniając z zajmowanego stanowiska dotychczasowego dyrektora docenta Eugeniusza Wilczkowskiego.
Ponownie aresztowany 18 marca 1942, za działalność w Związku Walki Zbrojnej, został osadzony w więzieniu w Inowrocławiu. Proces odbył się we Wrocławiu. E. Wilczkowski dostał 12 lat więzienia z uzasadnieniem: "za chęć oderwania powiatu gostynińskiego od Rzeszy Niemieckiej". Karę odbywał najpierw w Zwickau, potem w Rawiczu, a następnie w Ostrowie Wielkopolskim. Podczas ewakuacji zbiegł podczas postoju w Krotoszynie. Pomocy udzielił mu lekarz Gerwazy Świderski. Następnie wrócił do GostyninaDom rozdzielczy dla dzieci repatriowanych w Gostyninie..
W 1945 roku uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu Łódzkiego, natomiast w 1949 roku tytuł profesora zwyczajnego. W latach 1947–1949 był prorektorem Uniwersytetu Łódzkiego, a od 1945 do 1957 roku kierownikiem Katedry i Kliniki Psychiatrycznej Uniwersytetu Łódzkiego (z którego następnie wydzielono Akademię Medyczną w Łodzi). W lutym 1946 na terenie Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Gostyninie rozpoczął organizację Domu Rozdzielczego dla polskich sierot przywożonych ze Związku Radzieckiego, który funkcjonował do sierpnia tego roku. Łącznie zarejestrowano w nim 4645 osób.
W latach 1952–1957 pełnił funkcję konsultanta krajowego w zakresie chorób psychicznych. Był przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w latach 1954–1956, członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności (1948) i Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1951).
Był żonaty z Marią z Gwizdalskich (1898–1981), mieli dwoje dzieci: Krystynę (1929–1987) i Andrzeja (1931–2022)Świadectwo ślubu wydane 15/10/1927 w parafii Świętego Zbawiciela w Warszawie. Nr akt 128 rok 1927..
Zmarł w Łodzi, pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.
Wkład w rozwój nauki i lecznictwa Był autorem ponad 40 prac z zakresu psychiatrii klinicznej, psychofizjologii i psychopatologii oraz autorem szczegółowego planu organizacji opieki nad chorymi psychicznie, w tym dziećmi, w którym uwzględnił kwestie higieny psychicznej, eugeniki, nerwic, alkoholizmu i narkomanii. Stworzył cenione podręczniki psychiatrii, w których propagował wiedzę na temat diagnostyki chorób psychicznych, podstaw psychopatologii ogólnej, propedeutyki medycyny i deontologii lekarskiej.
Opisał sposób powstawania tzw. odruchów „psycho-chemicznych” zmieniających poziom m.in. alkoholu, chlorków i glukozy we krwi. Wykazał współzależność pomiędzy poziomem aktywności enzymu katalazy w erytrocytach a stanami afektywnymi, co tłumaczył poziomem napięcia w ciele prążkowanym. Przedstawił metodę badania naczyń włosowatych przydatną w diagnostyce padaczki. Stworzył hipotezę o tym, że grupa krwi AB predysponuje do zachorowania na paraliż postępujący. W dorobku naukowym Eugeniusz Wilczkowski reprezentował kierunek badań, zmierzający do wykazania psychofizycznej jedności organizmu człowieka, i starał się wykazać, że zaburzenia psychiczne są konsekwencją zaburzeń somatycznych i na odwrót.
Wybrane prace Badania genealogiczne konstytucyjnych grup serologicznych krwi kilku rodzin, obarczonych chorobami umysłowymi, 1926 Badania konstytucyjne serologicznych grup krwi u schizofreników i porażenców postępujących, 1927 Badania kapilaroskopowe u epileptyków, 1929 Badania nad zachowaniem się katalazy w krwi chorych psychicznie, 1933 O psycho-chemicznych odruchach we krwi u ludzi. Sur les réflexes psycho-chimiques dans le sang chez l’homme, 1951 W sprawie nowelizacji programu specjalizacji w zakresie psychiatrii, 1954 Klinika i zagadnienia alkoholizmu, 1956 Zagadnienia etiologii i patogenezy schizofrenii, 1959 Eugeniusz Wilczkowski i Adam Bukowczyk: Krótka diagnostyka psychiatryczna. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa, wydanie I – 1961, wydanie II – przejrzane i uzupełnione – 1966.
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (9 lipca 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy zawodowej w dziedzinie służby zdrowia”. Krzyż Walecznych (1922)Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych z 15 czerwca 1922 r. Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 11 listopada 1937 „za zasługi na polu pracy społecznej”., 2 lipca 1947 „za zasługi położone w dziele organizacji służby zdrowia”.) Medal 10-lecia Polski Ludowej (13 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 13 stycznia 1955 r. nr 0/114 - na wniosek Ministra Zdrowia.
Upamiętnienie Na jego cześć szpital w Gostyninie został przemianowany na Państwowy Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych im. Eugeniusza Wilczkowskiego w Gostyninie (od 2000 roku Wojewódzki Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej im. prof. Eugeniusza Wilczkowskiego w Gostyninie). Ponadto w Gostyninie (w południowej części miasta) znajduje się ulica nazwana jego imieniem.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Lekarze związani z Łodzią Kategoria:Lekarze związani z Warszawą Kategoria:Ludzie urodzeni w Jekaterynburgu Kategoria:Ludzie związani z Gostyninem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Starym Cmentarzu w Łodzi Kategoria:Polscy psychiatrzy Kategoria:Prezesi Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego Kategoria:Prorektorzy Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Medycznej w Łodzi Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziałów Lekarskiego i Farmaceutycznego Uniwersytetu Poznańskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1957