mały|Start rakiety Chang Zheng 2F z misją Shenzhou 13 Chang Zheng (; ang. Long March) – rodzina rakiet nośnych użytkowanych przez China Aerospace Science and Technology Corporation. Nazwa rakiet nawiązuje do Długiego Marszu, czyli przegrupowania wojsk Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej z lat 1934-1935 w trakcie chińskiej wojny domowej.
Seria rakiet Chang Zheng wykonała ponad 600 startów, co stanowi trzeci wynik wśród aktywnych rodzin rakiet nośnych. Chang Zheng 2F to rakieta posiadająca certyfikację do lotów załogowych, wykorzystywana do wynoszenia statków kosmicznych Shenzhou. Rakieta Chang Zheng 5 dysponuje największym udźwigiem, wynoszącym 25 000 kilogramów na niską orbitę okołoziemską, co klasyfikuje ją w segmencie ciężkich rakiet nośnych. Wyniosła ona m.in. sondę marsjańską Tianwen-1 oraz sondy księżycowe Chang'e 6 i Chang'e 5. Chang Zheng 10 znajduje się obecnie w fazie rozwoju i jest on projektowany jako rakieta nośna dla załogowych statków kosmicznych Mengzhou i lądowników Lanyue.
Rakiety nośne nowej generacji, począwszy od Chang Zheng 5, 6, 7, 8 i 10, wykorzystują jako paliwo ciekły wodór lub kerozynę w połączeniu z ciekłym tlenem jako utleniaczem. Z kolei starsze rakiety takie jak Chang Zheng 2, 3 i 4, napędzane są hipergoliczną mieszanką niesymetrycznej dimetylohydrazyny i tetratlenku diazotu.
Wczesne rakiety z tej rodziny wywodziły się z chińskiego programu rakietowego Dongfeng, obejmującego pociski balistyczne zdolne do przenoszenia głowic jądrowych. W latach 1988-1998 rakiety Chang Zheng wynosiły amerykańskie satelity komercyjne, jednak katastrofy rakiet Chang Zheng z amerykańskimi ładunkami Apstar 2 oraz Intelsat 708 wywołały w Stanach Zjednoczonych kontrowersje, co doprowadziło do zakazania tego typu startów na mocy amerykańskich przepisów o handlu bronią.
Rakiety Długi Marsz zazwyczaj wynoszą satelity komercyjne z ośrodków startowych Xichang i Wenchang, satelity wojskowe oraz załogowe misje kosmiczne startują z Centrum Startowego Satelitów Jiuquan, natomiast satelity na orbitę heliosynchroniczną startują z Centrum Startowego Satelitów Taiyuan.
Lista rakiet Model Lata użytkowania Liczba startów(w tym nieudanych) Liczba stopni Wysokość (m) Maks. średnica (m) Masa startowa (t) Ciąg startowy (kN) Udźwig (LEO, t) Udźwig (GTO, t)Chang Zheng 11970-19713 (1)329,862,2581,610200,30 -Chang Zheng 1D1995-20023 (1)328,222,2581,111010,93 -Chang Zheng 2A1974-19783231,173,3519027861,80 -Chang Zheng 2Cod 197545 (1)235,153,3519227862,40 -Chang Zheng 2Dod 199233 (0)2 33,667 (bez osłony)3,35232 29623,10 -Chang Zheng 2E1990-19957 (2)2 + 1149,6867,8546259239,50 3,50Chang Zheng 2Fod 199913 (0)2 + 1158,347,8548059238,40 3,37Chang Zheng 31984-200014 (1)343,83,3520229625,00 1,50Chang Zheng 3Aod 199425 (0)352,523,3524129628,50 2,600Chang Zheng 3Bod 199640 (1)3 + 1154,8384,00426592412,00 5,10Chang Zheng 3Cod 200815 (0)3 + 1255,6387,853454443 ? 3,80Chang Zheng 4A1988-19902 (0)341,93,3524929624,000 (SSO) 1,50Chang Zheng 4Bod 199929 (1)344,13,825429714,20 (SSO) 2,20Chang Zheng 4Cod 200620 (1)345,583,3524829714,20(SSO) 2,80Chang Zheng 5(rodzina)od 20162 (1)333,0 - 62,0582 - 869 1,50 - 25,00 6,00 - 14,00Chang Zheng 6od 20151 (0)329,03,351031188 (SSO) 1,08Chang Zheng 6Aod 20221 (0)503,35Chang Zheng 7od 20162257,03,35582 13,07,00Chang Zheng 7Aod 20202 (1)360,133,35573 7,00Chang Zheng 8od 202012 + 1250,33,3557348007,62,5Chang Zheng 9od ok. 2030–3ponad 1008–10 130,0 Chang Zheng 11od 20152 (0)420,8ok. 258 0,7(SSO) 0,35 1 - cztery silniki boczne; 2 - dwa silniki boczne
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Chińskie rakiety nośne