thumb|240px|Pawilon południowy Rogatki Grochowskie – dwie rogatki (pawilony rogatkowe) znajdujące się w warszawskiej dzielnicy Praga-Południe, przy ul. Zamoyskiego, u zbiegu z ulicami Lubelską i Grochowską.
Historia Pierwsze rogatki w Warszawie, Pradze i Golędzinowie powstały po 1770, tj. po tym, jak obszar ten został otoczony wałem ziemnym znanym jako okopy Lubomirskiego. Budynki rogatek były lokalizowane przy wale, u wylotu najważniejszych dróg. Pod koniec XVIII wieku w obecnych granicach Warszawy funkcjonowało 10 rogatek: Belwederskie, Czerniakowskie, Mokotowskie, Jerozolimskie, Wolskie, Powązkowskie, Marymonckie, Grochowskie, Ząbkowskie i Golędzinowskie.
W latach 1816–1823 wzniesiono nowe pawilony rogatkowe zaprojektowane przez Jakuba Kubickiego. Powstało wtedy 18 pawilonów w stylu klasycystycznym. Architekt ustawił je parami i nadał każdemu zespołowi inny wygląd. W jednym pawilonie urzędował dozorca policji (będący przedstawicielem Urzędu Municypalnego), a w drugim poborca podatkowy, który przyjmował opłaty za wjazd do miasta. Do czasów współczesnych zachowały się rogatki Mokotowskie i Grochowskie.
Klasycystyczne pawilony rogatkowe przy obecnej ul. Zamoyskiego zostały wzniesione w 1823, równocześnie z ukończeniem Traktu Brzeskiego (obecna ul. Grochowska) – pierwszej drogi bitej w Królestwie Polskim. W jednym z budynków swój posterunek miał dozorca policyjny, w drugim mieścił się urząd poborcy.
Budynki rogatek zostały rozmieszczone symetrycznie po obu stronach ulicy. Charakterystyczną cechą budynków są wgłębne portyki zwieńczone gładkim tympanonem, oparte na czterech kolumnach w stylu jońskim. Zarówno wnętrza portyków, jak i boczne ściany rogatek, zdobione są licznymi płaskorzeźbami.
Po spaleniu w 1915 (I wojna światowa) drewnianego budynku przystanku kolei jabłonowskiej Rogatka Moskiewska (późniejszy Kamionek), znajdującego się u zbiegu al. Zielenieckiej i ul. Zamoyskiego, przeniesiono go do wynajętego od miasta pawilonu południowego. Przystanek został ponownie przeniesiony na dawne miejsce w latach 20., a jego nazwę zmieniono na Park Paderewskiego.
W trakcie II wojny światowej budynki zostały uszkodzone w niewielkim stopniu.
24 stycznia 1961, w związku z poszerzeniem ul. Grochowskiej, pawilon północny przesunięto o ok. 10 metrów. Było to pierwsze przesunięcie budynku w Warszawie. Południową rogatkę przesunięto o 8,7 metra 18 czerwca 2001, po 4 latach przygotowań i rozbiórce dwóch kamienic. Oryginalna lokalizacja rogatki południowej zaznaczona jest klinkierem na jezdni oraz chodniku. Gruntowny remont budynki przeszły w 1998 (północny) oraz 2002 (południowy). W trakcie remontów dokonano napraw dachów, instalacji wewnętrznych, stolarki okiennej i drzwiowej, uzupełniono brakujące zdobienia oraz przywrócono oryginalny rozkład pomieszczeń.
W 2014 na bocznej ścianie pawilonu południowego odsłonięto tablicę upamiętniającą powołanie Polskiej Organizacji Wojskowej.
Inne informacje Pod nazwą Rogatki Moskiewskie funkcjonował znajdujący się nieopodal przystanek wąskotorowej Kolei Jabłonowskiej. Został on wysadzony w powietrze w 1915 i odbudowany rok później, ale działał pod nową nazwą Kamionek.
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Artykuł w serwisie muratorplus.pl opisujący szczegóły techniczne przesunięcia pawilonu południowego
grochowskie Kategoria:Praga-Południe Kategoria:Przesunięte obiekty budowlane