Monorym – wiersz, w którym w każdym wersie powtarza się ten sam rym.
Monorym był szeroko wykorzystywany w poezji średniowiecznego Wschodu (jest wykorzystywany w niektórych układach stroficznych wschodniej poezji, np. gazeli) i w szeregu europejskich średniowiecznych tradycji poetyckich (np. w walijskiej). Stosunkowo krótkie monorymy można znaleźć w poezji narodowej, w tym w rosyjskiej. Jak wskazuje Michaił Gasparow, najwcześniejszym sposobem regularnego użycia rymu, a zatem, z pojawieniem się bardziej złożonych schematów, „monorymy stały się rzadkością i używanie ich zwykle było motywowane treścią wersów”М. Л. Гаспаров. Монорим // Гаспаров М. Л. Русские стихи 1890-х – 1925-го годов в комментариях. – М.: Высшая школа, 1993. – С. 152.. W rosyjskiej tradycji literackiej monorymy pisali Aleksandr Sumarokow, Afanasij Fiet, Aleksiej Apuchtin, Fiodor Sołogub, Nikołaj Asiejew, Władimir WysockiИгорь Сухих. На разрыв аорты (1960—1980. Песни-баллады В. Высоцкого) // «Звезда», 2003, № 10. i inni.
Przykłady Wiersz Friedricha Rückerta w przekładzie Afanasija Fieta:
* * *И улыбки и угрозы Мне твои – все образ розы; Улыбнёшься ли сквозь слёзы, Ранний цвет я вижу розы, А пойдут твои угрозы, Вспомню розы я занозы; И улыбки и угрозы Мне твои – все образ розы. пер. 1865Transkrypcja: * * *I ułybki i ugrozy Mnie twoi – wsie obraz rozy; Ułybnioszsia li skwoź slozy, Rannij cwiet ja wiżu rozy, A pojdut twoi ugrozy, Wspomniu rozy ja zanozy; I ułybki i ugrozy Mnie twoi – wsie obraz rozy. pier. 1865
Monorymiczny fragment poematu dla dzieci „Telefon” Kornieja Czukowskiego:
А недавно две газели Позвонили и запели: — Неужели, в самом деле, Все сгорели карусели?..Transkrypcja: A niedawno dwie gazieli Pozwonili i zapieli: — Nieużeli, w samom diele, Wsie sgorieli karusieli?..
Przykład z rosyjskiej poezji ludowej:
Как на тоненький ледок Выпадал белый снежок, Выпадал белый снежок, Ехал Ванюшка дружок.Transkrypcja: Kak na tonienykij ledok Wypadał biełyj snieżok, Wypadał biełyj snieżok, Jechał Waniuszka drużok.
Znanym przykładem wiersza opartego na monorymie jest też utwór z gatunku poezji nonsensownej Akond ze Skwak Edwarda Leara, przełożony przez Andrzeja NowickiegoEdward Lear, Dong co ma świecący nos i inne wierszyki, tłum. z ang. A. Nowicki, Warszawa 1973..
Przypisy
Kategoria:Metryka i wersyfikacja