Tadeusz Mieczysław Sokołowski (do 1914 r. Gedeon Mieczysław), ps. „Marcin” (ur. 28 października 1887 w Worobinie w pow. rówieńskim, zm. 21 stycznia 1965 w Szczecinie) – polski lekarz chirurg, pułkownik lekarz Wojska Polskiego; uczestnik m.in. walk I Brygady Legionów Polskich, wojny polsko-bolszewickiej, kampanii wrześniowej, kampanii włoskiej 2 Korpusu, jeden z założycieli i profesor Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, jeden z pionierów transfuzjologii w Polsce i specjalista w dziedzinie traumatologii i chirurgii ręki.
Życiorys Dzieciństwo i młodość Tadeusz Sokołowski był synem Jana i Marii ze Skupieńskich. Ojciec pracował w administracji majątku Broelów-PlaterówRód Platerów, który nosi nazwę hrabiów Platerów de Broel od pierwszego swego majątku Bröel w Westfalii, osiadł m.in. w Polsce w XIII w., a w XVII w. w linii polsko-inflanckiej wyodrębniła się gałąź wołyńska (zob. zob. [krzemieniewo.net]). Od 1896 roku rodzina mieszkała w Łodzi. Tadeusz Sokołowski uczęszczał do rządowego gimnazjum filologicznego i uczył się na tajnych kompletach. Nie został dopuszczony do matury w 1905 roku z powodu udziału w strajku szkolnym. Uczestniczył w kursach zorganizowanych w Krakowie dla uczniów relegowanych ze szkół w Królestwie Kongresowym, jednak zostały one przerwane (demonstracja solidarności z młodzieżą, która była zmuszona pozostać w Królestwie). Wyjechał do Szwajcarii. Podjął studia przyrodnicze na Uniwersytecie we Fryburgu, które jednak również wkrótce przerwał, aby włączyć się do działań rewolucyjnych w Łodzi (1906) – działał pod pseudonimem „Marcin” w PPS Lewica.
W 1907 roku przeniósł się do Krakowa, gdzie zdał maturę w Gimnazjum św. Jacka i studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. Nauczycielami Sokołowskiego byli, m.in.: Tadeusz Browicz, Napoleon Cybulski, Emil Godlewski, Kazimierz Kostanecki, Antoni RosnerNa początku XX w. w UJ pracował prof. Aleksander Rosner (1867–1930), ginekolog i położnik. Wymieniony w PSB jako nauczyciel Sokołowskiego prof. Antoni Rosner (dermatolog) zmarł w 1896 roku [zob. www.uj.edu.pl].. Dyplom lekarza otrzymał 7 lipca 1913 roku, po czym odbył staż w klinice chirurgicznej Bronisława Kadera i w Szpitalu św. Łazarza.
I wojna światowa W czasie I wojny światowej uczestniczył jako lekarz Legionów Polskich w walkach na frontach w Królestwie Polskim i w Galicji. Był lekarzem batalionowym w I Brygadzie, a od marca do sierpnia 1915 roku – lekarzem w szpitalu zakaźnym (epidemicznym) w Wadowicach. Jego niesubordynacja w sprawie szczepień na dur brzuszny spowodowała przeniesienie do Kamieńska pod Piotrkowem, gdzie pracował w Domu dla Rekonwalescentów. Wrócił na front i uczestniczył w kampanii na Wołyniu. 29 września 1914 roku został awansowany na podporucznika lekarza, a 15 grudnia 1915 roku na porucznika lekarzaLista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 53.. W lipcu 1916 podczas ofensywy gen. Aleksieja Brusiłowa, odznaczył się w czasie walk w obronie „Reduty Piłsudskiego”, za co 17 maja 1922 otrzymał order wojskowy „Virtuti Militari” V klasy.
17 lipca 1917 roku, po kryzysie przysięgowym, został zwolniony z wojska. Rozpoczął pracę na oddziale chirurgicznym Szpitala Dziecięcego im. Anny Marii (później Szpital im. Janusza Korczaka) w Łodzi. W roku 1918 ochotniczo brał udział w zwalczaniu epidemii tyfusu plamistego.
Dwudziestolecie międzywojenne W okresie dwudziestolecia międzywojennego był początkowo uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej na Froncie Litewsko-Białoruskim, a następnie pracował w szpitalach w Toruniu i Warszawie. W wojnie polsko-bolszewickiej uczestniczył w latach 1919–1920 jako: lekarz 3 pułku piechoty Legionów, w stopniu kapitana, komendant szpitala w Mińsku i ordynator oddziału chirurgicznego, szef sanitarny Dywizji Ochotniczej, w stopniu podpułkownika. W czasie wyprawy na Litwę (zob. Litwa Środkowa) zachorował na dur powrotny i wrócił do Warszawy.
W latach 1921–1923 pełnił służbę w II Klinice Chirurgicznej Zygmunta Radlińskiego w Warszawie. W latach 1923–1934 służył w Szpitalu Okręgowym Nr 8 w Toruniu, gdzie wprowadzał pionierskie techniki przetaczania krwi, utworzył też pierwszą w Polsce Wojewódzką Stację Urazową przy Szpitalu Diakonisek (później włączonym do Specjalistycznego Szpitala Miejskiego). Specjalizował się w zakresie traumatologii, wyjeżdżając do Anglii i Francji. 1 stycznia 1928 roku awansował na pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 roku i 6. lokatą w korpusie oficerów sanitarnym, w grupie lekarzyDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 2 stycznia 1928 roku, s. 2..
W latach 1934–1939 w Szpitalu Okręgowym Nr 1 w Warszawie, a później w zorganizowanym przez siebie Instytucie Chirurgii Urazowej, z ambulatorium urazowym i pracownią rentgenologiczną, przy ul. 6 Sierpnia (później ul. Nowowiejska). W warszawskim Instytucie Chirurgii Urazowej zorganizował m.in. pierwszy w Polsce oddział neurochirurgiczny, pierwszą stację konserwacji krwi do transfuzji, systematyczne kursy traumatologii dla wojskowych lekarzy rezerwy oraz pierwsze w Polsce kursy podyplomowe dla lekarzy cywilnych. W Instytucie próbował ratować życie Walerego Sławka, po jego samobójczym zamachu (2 kwietnia 1939).
II wojna światowa Podczas kampanii wrześniowej był lekarzem szpitala polowego (nr 201). Wraz ze szpitalem dostał się do obozu internowanych w Rumunii, a stamtąd – do Francji, gdzie został ordynatorem „Centre de chirurgie osseuse” w Créteil (centrum chirurgii kostnej na przedmieściu Paryża). Po rozpoczęciu Bitwy o Francję (czerwiec 1940) kierował oddziałem chirurgicznym w Dieuze w Alzacji (szpital wojenny I i II Dywizji Polskiej). Po klęsce Francji znalazł się w szpitalu wojennym w Edynburgu; w latach 1941–1942 wykładał też chirurgię na Polskim Wydziale Lekarskim na Uniwersytecie w Edynburgu (który współtworzył). Opuścił tę uczelnię z powodu nieporozumień z rektorem, Antonim Juraszem.
W 1942 roku odbył staż w zakresie torakochirurgii m.in. w londyńskim Royal Brompton Hospital, a następnie pełnił służbę w szpitalach wojennych utworzonego w Iraku II Korpusu Armii Polskiej w: Kanaquin w Iraku, El Kantar nad Kanałem Sueskim, Casamassima w regionie Puglia, koło Bari. Leczył tam nie tylko rannych polskich żołnierzy, ale również miejscową ludność. W roku 1946 wojsko polskie zostało przeniesione do Anglii. W latach 1946–1948 Sokołowski kierował oddziałem chirurgii i oddziałem ginekologiczno-położniczym w szpitalu w Diddington, a równocześnie zapoznawał się z organizacją studiów przyrodniczych w University of Cambridge.
Okres powojenny W 1948 roku wrócił do Polski, gdzie włączył się do organizacji Akademii Lekarskiej w Szczecinie (od 1950 – Pomorska Akademia Medyczna, od 2010 – Pomorski Uniwersytet Medyczny). Był kierownikiem Katedry i Kliniki Chirurgicznej; w 1955 roku uruchomił w I Klinice Chirurgii specjalizację z anestezjologii. Został profesorem nadzwyczajnym w 1949 roku i profesorem zwyczajnym w roku 1957. Był promotorem 9. prac doktorskich i opiekunem 37. lekarzy-chirurgów starających się o specjalizacje I i II stopnia. Pełnił funkcję konsultanta wojewódzkiego w zakresie chirurgii i operował we wszystkich szpitalach województwa. Systematycznie konsultował pacjentów Przychodni Specjalistycznej Chorób Ręki, którą zorganizował po przyjeździe do Szczecina. Funkcję konsultanta pełnił również po odejściu na emeryturę w 1961 rokuData przejścia na emeryturę została zamieszczona w oparciu o informacje PSB; na stronie internetowej Państwowego Szpitala Klinicznego nr 1 podano rok 1959.. Zmarł 21 stycznia 1965 roku w Szczecinie. Pochowany na cmentarzu Centralnym w Szczecinie.
Pułkownik Sokołowski 10 kwietnia 1920 zawarł związek małżeński Karoliną z Kwiatkiewiczów. W następnym roku przyszła na świat córka Anna Maria – lekarz psychiatra, a w 1934 roku córka Krystyna Maria, która także została lekarzem medycyny.
Publikacje (wybór) Tadeusz Sokołowski jest autorem 154 publikacji z dziedziny chirurgii (zwłaszcza traumatologii). Ich tematyka jest ilustrowana przykładami: wystąpienia na Międzynarodowych Kongresach Transfuzjologii w Rzymie (1935) i Paryżu (1937); Sokołowski współpracował w tej dziedzinie z Ludwikiem Hirszfeldem, Chirurgia wojenna. Podręcznik (1931), Leczenie powikłanych złamań kości (1939), Badania doświadczalne nad skutecznością oraz istotą wyjaławiania materiału opatrunkowego za pomocą pary (1939);fragment rozprawy habilitacyjnej (nie zakończonej z powodu wojny), Przetaczanie krwi (Palestyna, 1943), Leczenie ran kostno-stawowych kończyn w warunkach wojennych (Jerozolima, 1943), Chirurgia, 3-tomowy podręcznik M. Saegressera, tłum. z niem. (1951–1953), Elementy dynamiczne kończyn człowieka, monografia (1950, 1962), Zasady leczenia złamań i urazów kończyn, monografia (1954), Operacje chirurgiczne w leczeniu złamań i urazów kończyn (1956), Polsko-łacińskie mianownictwo chirurgii operacyjnej (1962, 1964), Zarys anatomii chirurgicznej (1964).
Rozległość zainteresowań Sokołowskiego jest ilustrowana tematyką publikacji mniej specjalistycznych, m.in.: Lecznictwo chirurgiczne w wojskach powstańczych 1863–64 (Lekarz wojskowy, t. 25; 1935, nr 7), Niezwykłe dzieje głuchociemnej Heleny Keller jako przykład kompensacji utraconej czynności narządów zmysłowych (Roczniki PAM, t. 6, 1970), Ewolucja ręki (Polski Tygodnik Lekarski, 1950, nr 7), Sposób prowadzenia dyskusji na zebraniach naukowych (tamże, 1959, nr 50), Na co umarł Adam Mickiewicz (Problemy, 1959, nr 9).
Członkostwo w stowarzyszeniach i radach naukowych Tadeusz Sokołowski był członkiem: Towarzystwa Chirurgów Polskich (członek honorowy, założyciel i wieloletni przewodniczący Oddziału Szczecińskiego), Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego, Royal Society of Medicine w Londynie. Był również członkiem komitetów redakcyjnych czasopism oraz komitetów organizacyjnych konferencji specjalistycznych, np.: w 1936 roku współtworzył miesięcznik „Chirurg Polski”, który redagował do roku 1939 (ukazało się 35 zeszytów), w 1945 roku zorganizował Zjazd Polskich Lekarzy Wojskowych w Bolonii (publ. Bari, 1946), od 1949 roku był naczelnym redaktorem „Roczników PAM”.
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6646 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości (20 grudnia 1932) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (19 marca 1937) „za zasługi w służbie wojskowej”. Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 2 sierpnia 1928M.P. z 1928 r. nr 178, poz. 386 „za zasługi na polu wiedzy lekarskiej w wojsku”., 25 lutego 1939 „za zasługi na polu pracy społecznej”.) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino Brązowy Medal za Długoletnią Służbę Komandor Orderu Korony Włoch (Włochy)
Wyróżnienia i upamiętnienie Pułkownik Sokołowski posiadał honorowe obywatelstwo Włoch.
Imię prof. Tadeusza Sokołowskiego nadanoWedług Encyklopedii Szczecina imię prof. T. Sokołowskiego nosi też ulica w Zdunowie, przy której mieści się Wojskowy Szpital Ftyzjo-Pulmonologiczny jego imienia. W rzeczywistości Szpital i ulica w Zdunowie noszą imię prof. Alfreda Sokołowskiego. Tadeusz Sokołowski zainicjował utworzenie w tym szpitalu oddziału leczenia gruźlicy kostno-stawowej [zob. wielgowo.eu]: Szpitalowi Klinicznemu Nr 1 PAM przy ul. Unii Lubelskiej w Szczecinie Szpitalowi Powiatowemu w PyrzycachInformacje z biogramu w PSB nie znajdują potwierdzenia na stronie internetowej szpitala (zob. [szpital.pyrzyce.net.pl])
W roku 2000 Tadeusz Sokołowski znalazł się na liście „Szczecinianie stulecia”.
Zobacz też Polska służba zdrowia w bitwie o Monte Cassino
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej-Lewica (1906–1918) Kategoria:Lekarze związani z Łodzią