Vega (wł. Vettore Europeo di Generazione Avanzata) – rakieta nośna o niskim udźwigu użytkowana od 2012 roku przez Europejską Agencję Kosmiczną. Ma ona stanowić konkurencję dla pozostałych rakiet o niskim udźwigu stosowanych obecnie. Wykorzystywana jest do startów komercyjnych.
Dane techniczne Vega jest pierwszą europejską rakietą, która wykorzystuje jako paliwo w pierwszych trzech stopniach stały materiał pędny. Bazuje ona na amerykańskich rakietach nośnych Scout wykorzystywanych przez Włoską Agencję Kosmiczną ASI na platformie San Marco na wodach kenijskich. Siła ciągu przy starcie rakiety zapewniana przez człon P80 wynosi 3040 kN. Dwa kolejne człony: Zefiro 23 i Zefiro 9 zapewniają siłę ciągu 1200 kN (Z23) i 313 kN (Z9). Ostatni człon o nazwie AVUM, wykorzystujący silnik RD-869 zasilany toksycznym ciekłym materiałem pędnym, zapewnia siłę ciągu 2450 N. W członie AVUM znajduje się również zestaw oprzyrządowania kontrolnego i awioniki.
Historia Prace nad rakietą Vega rozpoczęły się w 1998 roku, a kontrakt na pełne jej opracowanie ESA zawarła w roku 2003. Głównym wykonawcą rakiety jest firma ELV, w której udziały mają włoska firma Avio S.p.A. (70%) i Włoska Agencja Kosmiczna ASI (30%). Prace nad przebudową kompleksu startowego ELA-1 (który znajduje się w Gujańskim Centrum Kosmicznym i używany był pierwotnie do startów rakiet Ariane 1, Ariane 2 i Ariane 3) powierzono firmie Vitrociset. Przebudowa rozpoczęła się w 2004 roku, a nowy kompleks startowy otrzymał nazwę ZLV (fr. Zone de Lancement Vega). Trzy pierwsze człony rakiety zostały zaprojektowane i zbudowane przez Avio S.p.A., a ich testy odbyły się w latach 2005–2009. W grudniu 2011 podpisano pierwsze umowy na wyniesienie komercyjnych satelitów rakietą Vega.
Pierwszy start miał miejsce 13 lutego 2012 i zakończył się pełnym sukcesem. Na orbitę wyniesiono włoskie satelity LARES i ALMASat-1 oraz 7 satelitów typu CubeSat skonstruowanych na europejskich uniwersytetach. Wśród nich znalazł się pierwszy polski satelita PW-Sat zbudowany na Politechnice Warszawskiej.
Starty rakiet Vega Wszystkie loty odbywają się z wyrzutni ELV (fr. Ensemble de Lancement Vega), Gujańskiego Centrum Kosmicznego. No. Data/Czas(UTC) Model rakiety Numer rakiety Ładunek Orbita Rezultat Uwagi113 lutego 201210:00VegaVV01LARES / ALMASat-1 / e-st@r / Goliat / MaSat-1 / PW-Sat / ROBUSTA / UniCubeSat-GG / XaTcobeoNiska orbita okołoziemskastart zakończony sukcesemPierwszy start rakiety Vega27 maja 201302:06VERTAVV02 Proba-V / VNREDSat 1A / ESTCube-1 Orbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesemPierwszy komercyjny lot rakiety Vega.330 kwietnia 201401:35VegaVV03KazEOSat-1Orbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesem411 lutego 201513:40VERTAVV04IXVLot suborbitalnystart zakończony sukcesemIXV wypuszczony na trajektorii suborbitalnej, AVUM wszedł na krótko na niską orbitę przed planowaną deorbitacją.523 czerwca 201501:51:58VegaVV05Sentinel 2AOrbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesem63 grudnia 201504:04:00VERTAVV06LISA PathfinderOrbita Lissajous wokół punktu libracyjnego Słońce–Ziemia L1start zakończony sukcesem Vega wyniosła pojazd na niską okołoziemską orbitę parkingową, skąd LISA Pathfinder przy pomocy własnego silnika odleciała do L1716 września 201601:43:35VegaVV07PeruSat-1Orbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesem85 grudnia 201613:51:44VegaVV08Göktürk-1Orbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesem97 marca 201701:49:24VegaVV09Sentinel 2BOrbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesem102 sierpnia 201701:58:33VegaVV10OPSAT 3000 / VENµSOrbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesem118 listopada 201701:42VegaVV11Mohammed VI-A (Pleiades)Orbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesemSatelita obserwacji Ziemi, zbudowany dla Maroka1222 sierpnia 201821:20VegaVV12ADM-AeolusOrbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesemSatelita ESA badający wiatry1321 listopada 201801:42VegaVV13Mohammed VI-B (Pleiades)Orbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesem1422 marca 201901:50VegaVV14PRISMAOrbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesem1511 lipca 2019, 01:54VegaVV15Falcon Eye-1Orbita heliosynchronicznastart zakończony niepowodzeniemAwaria 2. stopnia163 września 202001:51VegaVV16Athena / ION Satelite Carrier / ESAIL / NEMO-HD / UPMSat 2 / ÑuSat 6 / GHGSat-C1 / 26xSuperDove / 8xLemur 2 / 12xSpaceBEE /
FSSCat A&B / DIDO-3 / PICASSO / SIMBA /
TRISAT / AMICalSat / NAPA 1 / TARS /
OSM-1 CICERO / Tyvak 0171 / HamarikOrbita heliosynchronicznastart zakończony sukcesem1717 listopada 202001:52:20VegaVV17SEOSat-Ingenio / TaranisOrbita heliosynchronicznastart zakończony niepowodzeniemNieprawidłowe zadziałanie 4. stopnia Opracowano na podstawie: Jonathan’s Space Home Page
Zobacz też Falcon 1 – SpaceX Chang Zheng 2C – CNSA Rokot – Eurockot RS-20 Dniepr – ISC Kosmotras
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Rakiety nośne wykorzystywane przez kraje UE