thumb|Stanisław Noakowski w czasach studenckich Stanisław Noakowski (ur. 26 marca 1867 w Nieszawie, zm. 1 października 1928 w Warszawie) – polski architekt, malarz, rysownik, historyk sztuki.

Życiorys Drugi syn Władysława Noakowskiego (1827–1879) rejenta okręgu nieszawskiego i Eleonory z Sandomierskich (1839–1910). Ojciec artysty w młodości bawił się piórem. Tłumaczył pisarzy francuskich (z oryginału) i angielskich (z francuskiego). Ojciec i brat Noakowskiego bardzo dobrze rysowali. Matka bardzo zajmująco opowiadała. Stanisław Noakowski od wczesnej młodości zdradzał zamiłowanie do rysunku i historii.

Uczył się najpierw w szkole realnej we Włocławku (1877–1884) – jego nauczycielem rysunku był Ludwik Bouchard, malarz, krytyk artystyczny i pisarz o sztuce – a później w gimnazjum w Łowiczu (1884–1886). Studiował architekturę w Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu (1886–1894). W 1895 jako stypendysta Akademii odbył podróż po Europie.

Studia – łącznie z wyjazdami na stypendia zagraniczne – zajęły mu 12 lat, do roku 1898. Tuż po otrzymaniu dyplomu rozpoczął starania o stanowisko wykładowcy na Politechnice Warszawskiej, jednak bezskutecznie. Został więc w Rosji i w latach 1899–1918 zajął się nauczaniem. W roku 1906 został powołany na profesora Moskiewskiej Szkoły Malarstwa, Rzeźby i Architektury.

Od 1915 roku był członkiem Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, w 1918 został powołany do Moskiewskiego Kolegium Plastycznego. W Rosji spędził 20 lat.

Profesurę na Politechnice otrzymał dopiero w roku 1919 i został jednym z najpopularniejszych i najbardziej cenionych wykładowców. Przez trzy lata był dziekanem Wydziału Architektury. Uczył historii architektury nowożytnej.

thumb|Grób Stanisława Noakowskiego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 233–I–5).

Kalendarium życia 1877–1884 – uczęszczał do Sześcioklasowej Szkoły Realnej we Włocławku. 1886 – ukończył siódmą klasę w Łowickiej Szkole Realnej. Wyjazd do Petersburga, gdzie wstąpił na Wydział Budownictwa tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych. 1894 – ukończył Akademię i otrzymał stypendium na wyjazd za granicę (Włochy, Niemcy, Szwajcaria, Francja, Anglia). 1898 – powrót do Petersburga, gdzie przyłączył się do grupy młodych rosyjskich artystów zgrupowanych wokół czasopisma „Świat Sztuki”. 1899 – mianowany kustoszem muzeum Stroganowskiej Szkoły Przemysłu Artystycznego w Moskwie, a następnie wykładowcą tej uczelni. 1901 – wystawił w Moskwie cykl rysunków „Stara Rosyjska Architektura”. 1903 – otrzymał II nagrodę na ogłoszonym w Moskwie konkursie na projekt pałacyku dla księcia P. P. Wolkońskiego. 1906 – został profesorem moskiewskiej Uczelni Malarstwa, Rzeźby i Architektury. 1907 – zwiedzał Grecję. 1909 – podróż do Włoch. 1908 – zaproszony na członka Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”. 1911 – propozycja (nieprzyjęta) objęcia Katedry Architektury na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. 1912 – wydał w Moskwie album „Pomysły architektoniczne w stylach polskich” 1914 – otrzymał tytuł honorowy członka petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych. 1915 – wybrany członkiem rzeczywistym petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych, został członkiem korespondentem Moskiewskiego Towarzystwa ArcheologicznegoMaria Blombergowa, Polscy członkowie Cesarskiego Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego (1864-1914), w: Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 25/3 (1980) s. 557.. 1918 – wszedł do utworzonego w Moskwie Kolegium Artystycznego przy sekcji Sztuk Przedstawiających Ludowego Komisariatu Oświaty. Jesienią wraca do Warszawy. Rozpoczął pracę jako referent inwentaryzacji w Ministerstwie Sztuki i Kultury. 1919 – mianowany profesorem zwyczajnym historii architektury nowożytnej na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. 1920-1923 – dziekan Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. 1923 – został profesorem warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych. 1921–1928 – wystawy prac (Londyn, Paryż, Praga, Wiedeń, Budapeszt, Amsterdam). 1928 – 1 października zmarł.

Twórczość mały|Wnętrze zamkowe (1924) Noakowski tworzył kolorowe rysunki na temat architektury europejskiej wszystkich epok i stylów, a także projekty nowoczesne. W jego twórczości widoczny jest wpływ secesji. Zaznaczył się on w projektach dworków wiejskich i mauzoleów parkowych, a także w ornamentyce exlibrisów. Malował tuszem, sepią lub akwarelą.

Wykonał tysiące rysunków i cykli rysunkowych, w których widać jego niezwykłą wrażliwość na piękno w architekturze. Noakowski tworzył tak zwaną fantazję architektoniczną, czyli pokazywał jak mógłby wyglądać dowolny obiekt w każdej epoce. Bardzo dużo pracował, stworzył wiele cykli rysunkowych. Wystawiał w kraju i za granicą.

Wykonane prace (wybór) projekt kaplicy mieszczącej urnę z sercem T. Kościuszki na zamku w Rapperswillu, 1895 projekt dwóch nagrobków biskupów kujawskich do katedry włocławskiej Opracował cykl rysunków zwany „suitą polską” Seria Widoków Wzgórza Wawelskiego projekty rekonstrukcji sal w Belwederze seria Bram Wolności fantazje na temat architektury asyryjsko- babilońskiej

Odznaczenia i nagrody Order św. Stanisława II klasy, 1907 komandoria orderu Polonia Restituta, 2 maja 1923 Nagroda Prezesa Rady Ministrów za całokształt działalności artystycznej, 1926

Członkostwa w organizacjach życia członek Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka” członek Polskiego Instytutu Sztuk Pięknych w Krakowie (od 1924)

Upamiętnienie mały|Muzeum Stanisława Noakowskiego w Nieszawie mieszczące się w dawnym domu Noakowskiego W 1934 roku w klasycystycznym domu z I połowy XIX w., w którym rodzina Noakowskich mieszkała w latach 1868–1877, utworzono Muzeum im. Stanisława Noakowskiego w Nieszawie.

W 1938 roku jego imieniem nazwano ulicę w Warszawie. Ulice Stanisława Noakowskiego znajdują się także m.in. w Bydgoszczy, Częstochowie, Gdańsku, Gliwicach, Józefowie, Ostrowi Mazowieckiej, Nieszawie, Piastowie, Szczecinie, Włocławku i Wrocławiu.

W 1965 na ścianie domu przy ul. Noakowskiego 4 w Warszawie odsłonięto tablicę pamiątkową odlaną z modelu gipsowego wykonanego przez 1939 przez Aleksandra Borawskiego.

Przypisy

Bibliografia Stanisław Noakowski, Architektura Polska. Szkice kompozycyjne, Warszawa 1920 Aleksander Wojciechowski: Stanisław Noakowski, 20 reprodukcji, Wydawnictwo „Sztuka” Warszawa 1953 Stanisław Noakowski, Pisma, Wydawnictwo Budownictwo i Architektura, Warszawa 1957 O Stanisławie Noakowskim, red. P.Biegański, PWN, 1959 Mieczysław Wallis, Lata nauki i mistrzostwa Stanisława Noakowskiego, Czytelnik, Warszawa 1971

Linki zewnętrzne

Prace S. Noakowskiego – zestawienie bibliograficzne, rysunki i pełne teksty wybranych publikacji Publikacje Stanisława Noakowskiego w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu Kategoria:Członkowie Cesarskiego Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego Kategoria:Ludzie urodzeni w Nieszawie Kategoria:Artyści związani z Łowiczem Kategoria:Malarze związani z Włocławkiem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy w Rosji Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Nauczyciele akademiccy Moskiewskiej Szkoły Malarstwa, Rzeźby i Architektury Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej Kategoria:Akwareliści Kategoria:Urodzeni w 1867 Kategoria:Zmarli w 1928