Aleksander Linowski herbu Pomian (ur. ok. 1759 w Kobylnikach, zm. 19 października 1820 w Warszawie) – szambelan króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1782 rokuDyaryusz Seymu Wolnego Ordynaryinego Warszawskiego Szescio-Niedzielnego Roku [...] MDCCLXXXII, Warszawa , [b.n.s.]., członek Rady Generalnej Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego w 1812 roku „Gazeta Warszawska”, 30 VI 1812 r., nr 52, s. 913., radca Rady Stanu Księstwa Warszawskiego w 1811 rokuKalendarzyk Polityczny Chronologiczny i Historyczny na rok pański 1811 z Magistraturami Kraiowemi, Warszawa 1811, s. 85., członek Izby Najwyższej Wojennej i Administracji Publicznej w 1806 rokuBarbara Grochulska, Księstwo Warszawskie, Warszawa 1966, s. 52., działacz, pisarz polityczny, publicysta i mówca. Dyrektor generalny policji i poczty, komisarz, radca stanu, referendarz rady stanu, sędzia.
Życiorys Urodził się około roku 1759 jako syn Prokopa, łowczego kruszwickiego i wojskiego nowokorczyńskiego i Tekli z Miruckich. W roku 1771 wpisany został do Akademii Krakowskiej. Poseł na sejm 1782 roku z województwa krakowskiego. W roku 1784 był posłem krakowskim na sejm. Wkrótce objął stanowisko nadwornego podkomorzego królewskiego, a nieco później wszedł do stronnictwa dworskiego.
W 1790 roku posłował na Sejm Czteroletni z województwa krakowskiego, zwolennik reform i Konstytucji 3 maja, współpracownik Kołłątaja. 2 maja 1791 roku podpisał asekurację, w której zobowiązał się do popierania projektu Ustawy Rządowej. Był członkiem sprzysiężenia, przygotowującego wybuch insurekcji kościuszkowskiejBartłomiej Szyndler, Powstanie kościuszkowskie 1794, Warszawa 1994, s. 33..
Osobiście (pod dyktando króla) spisał polską wersję projektu Reformy Konstytucji.
Twórczość Ważniejsze mowy i pisma Głos... miany na sejmikach poselskich dnia 19 Augusti, roku 1788 w Proszowicach, Kraków (1788) Głos... względem wniesionej przysięgi dnia 23 grudnia r. 1790 miany, brak miejsca i roku wydania, rękopis: Archiwum Główne Akt Dawnych (Archiwum Wilanowskie, sygn. 967) Głos... z okoliczności miast koronnych i litewskich, na sesji sejmowej d. 14 mca kwietnia r. 1791 miany, brak miejsca wydania 1791 Przymówienie się... naprzeciw projektowi JW. Czerniechowskiego na sesji sejmowej dnia 7 listopada r. 1791, brak miejsca wydania (1791) Głos na sesji 19 paźdź. miany, brak miejsca i roku wydania (XVIII w.) Doniesienie pilne współobywatelom z Warszawy, brak miejsca i roku wydania (XVIII w.), wyd. anonimowe List do przyjaciela, odkrywający wszystkie czynności Kołłątaja w ciągu insurekcji, pisany roku 1795 (Kraków 1795, dwa wydania), wyd. następne: Kołłątaj w rewolucji kościuszkowskiej, Leszno 1846; wyd. 3: List do przyjaciela, Wrocław 1846, „Przedruk Rzadszych Materiałów do Historii Polski od r. 1750” nr 1 Mowa, wyd. w: Zbiór pism tyczących się powstania Królestwa Polskiego Nr 1, Kraków 1812 Mowa... przy oddaniu onemuż ciała J. O. Ks. Józefa Poniatowskiego, ministra wojny i naczelnego wodza wojsk polskich, jako egzekutora testamentu, przez J. W. Sokolnickiego, jenerała dywizji i kawalera orderów wojskowych, z Lipska do Warszawy przywiezionego d. 9 września 1814 r., brak miejsca wydania (1814) Mowa na pogrzebie i obchodzie żałobnym ś. p. hr. Tomasza Ostrowskiego, wojewody, prezesa senatu Królestwa Polskiego, Warszawa 1817.
Linowski napisał ponadto (według K. Koźmiana): Akt powstania Kościuszki, Manifest do obcych dworów i pierwsze Proklamacje do narodu. W rękopisie Biblioteki Czartoryskich, sygn. 3956, s. 229–232 znajduje się wiersz podpisany nazwiskiem Linowskiego: Herbata z winem (inc.: Na balu w przemyskiej ziemi...).
Listy i materiały Do Stanisława Augusta z różnych lat, rękopisy: Archiwum Główne Akt Dawnych (Zbiór Popielów, vol. 184); Biblioteka Czartoryskich, sygn. 697, 728, 732, 929; Biblioteka PAN Kraków, sygn. 2680; fascimile fragm. listu z 2 stycznia 1792 ogł. E. Rostworowski: Legendy i fakty XVIII w., Warszawa 1963, s. 353 Podanie do króla z roku 1793 i brulion odpowiedzi królewskiej, rękopis: Biblioteka PAN Kraków, sygn. 7 (A) Do A. B. Batowskiego z roku 1807, rękopis: Biblioteka PAN Kraków, sygn. 2049, k. 138-139 Do A. Horodyskiego, rękopis: Biblioteka PAN Kraków, sygn. 163 Do S. Staszica (brak daty), rękopis: Biblioteka Narodowa, sygn. II 3066 (przejściowo 4001) Od J. U. Niemcewicza z 17 czerwca 1797 (z dopiskiem T. Kościuszki), „Kurier Warszawski” 1914, nr 46; także „Kurier Lwowski” 1914, nr 56 „Reforma Konstytucji” pisana ręką Linowskiego, rękopis: Archiwum Główne Akt Dawnych (Archiwum Wilanowskie, sygn. 98, s. 785–810); fascimile fragmentu ogł. E. Rostworowski: Legendy i fakty XVIII w., Warszawa 1963, s. 352.
Upamiętnienie Jest jedną z postaci obrazu Matejki Konstytucja 3 Maja 1791 roku.
Przypisy
Bibliografia Polski Słownik Biograficzny, t. 17, str. 377 (także: Uzupełnienia i sprostowania w t. 40 do art. Linowski Aleksander)
Linki zewnętrzne Aleksander Linowski z Linowca h. Pomian
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Członkowie Izby Najwyższej Wojennej i Administracji Publicznej Kategoria:Członkowie konspiracji poprzedzającej wybuch powstania kościuszkowskiego Kategoria:Członkowie Rady Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego Kategoria:Członkowie Rady Stanu Księstwa Warszawskiego Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Aleksander Linowski Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1782 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1784 Kategoria:Posłowie Sejmu Czteroletniego (1790–1792) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo krakowskie) Kategoria:Sygnatariusze asekuracji 2 maja 1791 Kategoria:Szambelanowie Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Urodzeni w XVIII wieku Kategoria:Zmarli w 1820