BARS

mały|alt=Schemat sieci BARS|Schemat sieci BARSBARS (; ros. barc – leopard) – wojskowy system łączności państw Układu Warszawskiego, oparty na (tropospheric scatter). W skład sieci wchodziło 26 węzłów (w 29 kierunkach) na terenie ZSRR, Polski, NRD, Czechosłowacji, Węgier i Bułgarii. System zakończył pracę po likwidacji Układu Warszawskiego. Porównywano z natowską siecią troposferyczną , wskazując ją jako europejski odpowiednik podobnego przeznaczenia.

Historia W źródłach rosyjskojęzycznych system opisywano jako stacjonarną, zautomatyzowaną sieć zarządzania i łączności (ros. автоматизированная сеть управления и связи), której techniczną podstawę stanowiły stacje troposferyczne typu R-417S „Bagiet” oraz R-420S „Atlet-DS”.

Sieć przyjęto do eksploatacji doświadczalnej w 1987 roku, a na dyżur bojowy skierowano w 1989 roku. W biogramie inżyniera (Кукк Калью Иванович) podano, że w latach 1980–1989 kierował on (jako główny konstruktor) budową międzynarodowego systemu troposferycznej łączności „Bars”.

Opis systemu Według artykułu w czasopiśmie „Радио” sieć wykorzystywała 54 zestawy stacji R-417S w wariancie stacjonarnym oraz cztery zestawy R-420S (dla dwóch odcinków o długości do ok. 500 km), a łączna długość linii wynosiła ok. 5000 km. W tym samym źródle podano, że (przy interwałach do ok. 160 km) system mógł pracować przy 60–120 kanałach telefonicznych, przewidywał obejściowe drogi łączności (redundancję), a faktyczną niezawodność łączności między dowolnymi dwoma obiektami określono na poziomie co najmniej 99,99%.

Charakterystyka techniczna Większość połączeń systemu realizowano z użyciem urządzeń R-417 Baget-S (R-417S), pracujących na częstotliwościach 4,435–4,555 GHz i 4,630–4,750 GHz (pasmo S); moc nadajnika mogła osiągać 1,5–2,5 kW, a system dostarczał 60 cyfrowych kanałów głosowych lub transmisję danych o przepustowości 480 kbit/s. Maksymalna długość pojedynczego linku R-417 wynosiła 200 km. Dwa odcinki o długości przekraczającej 200 km realizowano z użyciem urządzeń R-420S, wyposażonych w anteny paraboliczne o średnicy 16 m.

Obiekty obsługi łączności systemu BARS projektowano jako autonomiczne: dysponowały m.in. zapasami żywności i wody, generatorami, filtrami powietrza oraz zapasami tlenuDziennik Bałtycki z 29.11.2007 Z posowieckich systemów łączności korzysta dziś wojsko. Architektura sieci i zarządzanie Sieć BARS opisano jako element bazowej, zautomatyzowanej infrastruktury wymiany informacji, organizowanej według zasady strefowej (z bazowymi węzłami w każdej „strefie”). Podano również, że system przewidywał możliwość dołączania węzłów polowych oraz rozbudowy o inne linie (troposferyczne, radioliniowe lub kablowe) w określonych limitach długości i założonej niezawodności. W tym samym źródle wskazano, że elementy sieci nadzorowano poprzez systemy scentralizowanego i rozproszonego zarządzania, a kanały sterowania miały dublowanie awaryjną łącznością krótkofalową.

Sprzęt i parametry stacji Według „Военно-исторический журнал” prace rozwojowe nad stacją R-417 (w ramach pracy konstrukcyjnej „Bagiet”) prowadzono w latach 1975–1979, a sprzęt przyjęto na uzbrojenie w 1986 roku. Źródło to podaje m.in. zastosowanie czterech anten o wymiarach 3×5 m oraz 16-krotnego rozproszonego odbioru przestrzenno-częstotliwościowego, a także zasięg skoku 200–250 km i długość linii 1500–1900 km (zależnie od trybu pracy), przy 60 kanałach telefonicznych albo transmisji danych 480 kbit/s.

Artykuł „Радио” podaje również (dla wariantu „Bagiet-1” R-417) długość pojedynczego interwału do 200 km i przeznaczenie do budowy wieloskokowych linii łączności o długości do 2000 km, a także wskazuje na obniżony współczynnik szumów odbiorników (ok. 2 dB) oraz stosowanie bloków wzmacniaczy niskoszumowych przy antenach.

Infrastruktura węzłów i zabezpieczenia Obiekty były bunkrowane i dzieliły się na część techniczną oraz administracyjną (m.in. zakwaterowanie i służba ochronna). Podawano też, że w warunkach pełnego zamknięcia węzły mogły funkcjonować autonomicznie przez ok. 30 dni, a obsługa węzła liczyła rzędu 60–70 osób. Strona Sperrgebiet.eu (opis węzła 301) zawiera dodatkowe dane konstrukcyjne i eksploatacyjne (m.in. wymiary bunkra ok. 30×29 m, trzy generatory dieslowskie), a także wskazuje nazwę-maskowanie/określenie służbowe „StNZ-301” oraz radiowy kryptonim (Rufname) „Tushurka”.

Zakończenie eksploatacji i stan zachowania Po zakończeniu istnienia Układu Warszawskiego sieć straciła swoją rację bytu. Dla węzła 301 w Wollenberg w źródłach niemieckojęzycznych podano datę zakończenia pracy 14 sierpnia 1990 roku, a następnie przejęcie obiektu przez Bundeswehrę w październiku 1990 roku. Według tego samego opisu po okresie zamknięcia i zmian sposobu użytkowania obiekt udostępniono zwiedzającym w 2004 roku, a w 2005 roku wpisano na listę zabytków Brandenburgii.

Węzły i numeracja W systemie BARS używano numeracji „setkami” przypisanymi państwom: 100 (ZSRR), 200 (Polska), 300 (NRD), 400 (Czechosłowacja), 500 (Węgry), 600 (Bułgaria). Rumunia nie była włączona do systemu (została „ominięta”).

Węzły serii 300 tworzyły trzy obiekty (301 Wollenberg, 302 Bad Sülze, 303 Röhrsdorf) z różnymi datami uruchomienia/oddania do użytku w połowie lat 80. i były one zintegrowane z cywilną siecią telekomunikacyjną NRD. Węzły łączności w ZSRR NumerLokalizacjaWspółrzędne101102103Полонина Руна104105106107108109Гора Космечара48°46′38,82″N 24°17′22,48″E

Węzły łączności w Polsce mały|alt=Węzeł sieci BARS w Chorągiewce|Węzeł sieci BARS w Chorągiewce

NumerLokalizacjaWspółrzędne201Przywary, niegdyś JW 2464202Chocianów, Patera203Czarna, obiekt niedokończony204Chorągiewka, obecnie JW 1344205Lipianka, obecnie MonarDuch Breżniewa w Lipiance206Łężyce, obecnie CWTiD MW207Suchowopóźniej Węzeł Łączności Radioliniowej

Węzły łączności w NRD NumerLokalizacjaWspółrzędne301Bad Freienwalde (Oder), Bunkier Wollenberg302Tribsees, Bunkier Eichenthal303Röhrsdorf (Königsbrück), Bunkier Röhrsdorf

Węzły łączności w Czechosłowacji NumerLokalizacjaWspółrzędne401Benátky nad Jizerou402Lipník nad Bečvou403Hlohovec

Węzły łączności na Węgrzech NumerLokalizacjaWspółrzędne501Galgamácsa502Tedej503Szentes-Lapistó504Hárskút

Węzły łączności w Bułgarii NumerLokalizacjaWspółrzędne601Ihtiman602Chirpan603Sivacevo605Brusarci

Przypisy

Bibliografia Mapa systemu BARS

Opis systemu BARS (ru) Charakterystyki urządzeń nadawczo-odbiorczych (ru) Odkrywca nr 7-8/2003, s. 8-11 Zdjęcia obiektów w wątku grupy dyskusyjnej na odkrywca.pl Dane nt. systemu R-417S Baget-S Strona nt. jednostki 301 zawiera schemat połączeń z polskimi węzłami systemu BARS Zdjęcia obiektu 201

Kategoria:Systemy i urządzenia elektroniczne Kategoria:Telekomunikacja Kategoria:Układ Warszawski