thumb|Dzwonek drobny thumb|Dzwonek alpejski thumb|Dzwonek szczeciniasty thumb|Dzwonek szerokolistny thumb|Dzwonek sarmacki thumb|Dzwonek rapunkuł
Dzwonek (Campanula) – rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych (Campanulaceae). Obejmuje około 400 gatunków (według The Plant List zweryfikowanych jest 440 gatunków). Rośliny te występują w strefie klimatu umiarkowanego na półkuli północnej oraz na obszarach górskich w strefie międzyzwrotnikowej. Centrum zróżnicowania gatunkowego stanowi basen Morza Śródziemnego. W Polsce rodzaj reprezentowany jest przez 19 gatunków rodzimych i obcych.
Bardzo liczne gatunki z tego rodzaju uprawiane są jako ozdobne, głównie rabatowe i w ogrodach skalnych. Najbardziej popularnym, ozdobnym gatunkiem, o wielu odmianach uprawnych jest dzwonek brzoskwiniolistny C. persicifolia. Dzwonek ogrodowy C. medium jest gatunkiem charakterystycznym dla tradycyjnych ogrodów. Jako ozdobne sadzone są także: dzwonek karpacki C. carpatica, skupiony C. glomerata i szereg gatunków karłowych stosowanych w ogrodach skalnych. Dzwonek piramidalny C. pyramidalis ma kwiatostany o długości 1,5 m, a w odpowiednich warunkach roślina osiągać może nawet do 5 m wysokości. Dawniej rośliną warzywną był dzwonek rapunkuł C. rapunculus, ale klony uprawne o silnie rozwiniętym, spichrzowym korzeniu po zaniechaniu upraw zniknęły w latach 20. XIX wieku. W Grecji jadane są liście C. versicolor. Dzwonek alpejski C. alpina i C. carnica wchodzą w skład mieszanki ziołowej, z której powstaje likier Chartreuse.
Rozmieszczenie geograficzne Rośliny te występują w strefie klimatu umiarkowanego na półkuli północnej oraz na obszarach górskich w strefie międzyzwrotnikowej. Na południe zasięg rodzaju sięga północnego Meksyku, wschodniej Afryki równikowej (Tanzanii, Kenii) oraz południowo-wschodniej Azji (Tajlandia, Wietnam). Centrum zróżnicowania gatunkowego stanowi basen Morza Śródziemnego – w Europie rosną 144 gatunki, a w Turcji – 95. W Polsce rodzaj reprezentowany jest przez 19 gatunków rodzimych i zadomowionych obcych, szereg kolejnych jest uprawianych. Gatunki flory Polski
Morfologia Pokrój Wszystkie należące tu gatunki to rośliny zielne, głównie byliny, ale są też nieliczne gatunki jednoroczne i dwuletnie. Mają zwykle długie kłącze albo skróconą, zgrubiałą szyję korzeniową i mniej lub bardziej mięsiste korzenie. Osiągają zwykle do 2 m wysokości, rzadko więcej. Liście Wyrastają skrętoległe i są niepodzielone. U części roślin dolne liście tworzą przyziemną rozetę liściową. Kwiaty Pojedyncze na szczycie łodygi lub zebrane w luźne lub gęste wierzchotki tworzące podobne do kłosa, grona lub główek kwiatostany złożone. Kielich składa się z 5 zrośniętych i trwałych działek, zwykle wąskich i zaostrzonych. Między działkami brzeg kielicha czasem jest uszkowato rozrośnięty i w dół odgięty. Korona powstaje w wyniku zrośnięcia 5 płatków i ma kształt dzwonkowaty, lejkowaty, kubeczkowaty lub miseczkowaty. W górnej części wolne końce płatków rozcięte są zwykle nie bardziej niż do 2/3 długości korony. Pręcików jest 5. Ich nitki są wolne, rzadko zrośnięte, w dole spłaszczone i orzęsione, czasem nieco rozdęte w celu gromadzenia nektaru. Pylniki są równowąskie i zwykle dłuższe od nitek. Zalążnia jest dolna, zwykle 5-krotna, czasem dwu- lub trzykrotna, obrośnięta i zrośnięta z dnem kwiatowym. Szyjka słupka zwieńczona jest taką liczbą znamion, ile jest owocolistków, na szczycie znamiona są zwinięte. Owoce Torebki z licznymi, drobnymi nasionami, otwierające się bocznymi porami lub klapami u dołu (przez dno kwiatowe). Trwałe działki kielicha zachowują się wokół zwykle spłaszczonego szczytu torebki.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj w obrębie rodziny dzwonkowatych Campanulaceae klasyfikowany jest do podrodziny Campanuloideae.
Wykaz gatunków Nazwy polskie wedługNazwy polskie według:
Przypisy
Kategoria:Dzwonkowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza