Supergromada w Zegarze – olbrzymia supergromada galaktyk znajdująca się w gwiazdozbiorze Zegara w odległości 800 milionów lat świetlnych. Jest to jedna z największych znanych supergromad.

Pierwszą obserwację Supergromady w Zegarze przeprowadził przypadkowo w 1899 roku DeLisle Stewart w Harvard College Observatory. Jego przełożony Edward Pickering doniósł o tym, że jeden z jego astronomów dostrzegł bardzo słabą grupę mgławic w gwiazdozbiorze Zegara. Pierwszym badaczem tej supergromady był Harlow Shapley. W 1935 roku skatalogował on 7889 galaktyk w gwiazdozbiorze Zegara i jego pobliżu. To on jako pierwszy zwrócił uwagę na bogate gromady galaktyk, które opisał słowami: grupy galaktyk w tym regionie są tylko koncentracjami w rozległej chmurze galaktyk. On też opublikował pierwsze mapy tego regionu zawierające gromady Abell 3128, Abell 3158 i Abell 3164.

Późniejsze badania supergromady podjęli w 1983 roku J. Lucey, R. Dickens, R. Mitchell i J. Dawe. W ich pracy zatytułowanej Supergromady galaktyk w Zegarze-Sieci znalazły się dwie gromady – mała znajdująca się w odległości 550 milionów lat świetlnych oraz większa w odległości 800 milionów lat świetlnych. W dalszym ciągu jednak ta jedna z największych i najbogatszych znanych supergromad nie została przebadana w całości.

Supergromada w Zegarze ciągnie się przez 550 milionów lat świetlnych. Jednocześnie jest ona wąska i cienka. Jej najbliższe galaktyki znajdują się w odległości 700 milionów lat świetlnych, a te najdalsze są odległe o 1,2 miliarda lat świetlnych. Jest to największa supergromada w odległości 1 miliarda lat świetlnych.

W Supergromadzie w Zegarze i jej pobliżu umieszcza się około 40 gromad galaktyk jednak lista ta jest prawdopodobnie niekompletna, gdyż wiele gromad znajdujących się w tym obszarze nieba nie ma opublikowanych przesunięć ku czerwieni wobec czego ich rzeczywista odległość nie jest znana. Najbogatszą gromadą w Supergromadzie w Zegarze jest Abell 3128, skatalogowana również jako Shapley 20.

+Główne gromady należące do Supergromady w Zegarze Nazwa Rektascensja (J2000) Deklinacja (J2000) Redshift (z) Odległość w mln ly Klasa obfitości Abell 3004 0,0619 840 0 Abell 3009 0,0641 865 1 Abell 3074 0,0718 965 0 Abell 3078 0,0636 860 0 Abell 3089 0,0655 885 0 Abell 3093 0,0818 1095 2 Abell 3098 0,0821 1100 0 Abell 3100 0,0617 835 0 Abell 3104 0,0718 965 0 Abell 3106 0,0627 850 0 Abell 3107 0,0863 1155 1 Abell 3108 0,0613 830 1 Abell 3109 0,0908 1210 0 Abell 3110 0,0737 990 0 Abell 3111 0,0763 1025 1 Abell 3112 0,0738 995 2 Abell 3116 0,0818 1095 0 Abell 3120 0,0678 915 0 Abell 3122 0,0631 855 2 Abell 3123 0,0632 855 0 Abell 3125 0,0577 785 0 Abell 3126 0,0844 1130 1 Abell 3128 (Shapley 20) 0,0587 795 3 Abell 3133 0,0522 710 0 Abell 3135 0,0630 850 2 Abell 3140 0,0608 825 0 Abell 3145 0,0592 805 0 Abell 3158 (Shapley 17) 0,0585 795 2 Abell 3164 0,0558 760 0 Abell 3195 0,0738 995 0 Abell 3202 0,0681 920 1 Abell 3223 0,0589 800 2 Abell 3225 0,0537 730 0 Abell 3266 0,0577 785 2 Abell 3301 0,0524 715 3 Abell 3312 0,0526 715 2

Gromady Abell 3144 oraz Abell 3193 tworzą małą supergromadę znajdującą się przed Supergromadą w Zegarze w odległości 550 milionów lat świetlnych. Z kolei za Supergromadą w Zegarze znajdują się gromady Abell 3040 i Abell 3047, które są gromadami tła znajdującymi się odpowiednio w odległościach 1225 i 1250 milionów lat świetlnych.

Ponadto do Supergromady w Zegarze zaliczają się liczne grupy galaktyk. Wiele z nich zawiera dziesiątki galaktyk, jednak nie są one na tyle bogate by zostały umieszczone w katalogu Abella.

+Niektóre grupy galaktyk należące do Supergromady w Zegarze Nazwa Rektascensja (J2000) Deklinacja (J2000) Redshift (z) Odległość w mln ly S239 0,0635 860 S261 0,0574 780 S315 0,0618 835 S324 0,0585 795 S329 0,0531 720 S336 0,0744 1000 S339 0,0546 740 S346 0,0670 905 S366 0,0598 810 S367 0,0666 900 S372 0,0758 1020 S390 0,0605 820 S416 0,0648 875 S424 0,0589 800 S433 0,0668 909 S461 0,0539 735 S468 0,0675 910 S501 0,0768 1030

Grupy galaktyk S250, S274, S338, S353, S377, S393, S399, S404, S412, S413, S463, S479, S487 oraz S497 wraz z gromadami Abell 3144 i Abell 3193 należą do mniejszej supergromady pierwszego planu.

Supergromada w Zegarze układa się w niezwykle długą ścianę galaktyk wypełnioną mnóstwem bardzo bogatych gromad galaktyk. Masa tej supergromady wynosi 1017 mas Słońca. Zawiera ona w sobie około 30 000 dużych galaktyk rozmieszczonych w około 5000 grupach galaktyk. Liczbę galaktyk karłowatych w supergromadzie szacuje się na 300 000, a jej całkowitą liczbę gwiazd na 1015 (1 milion miliardów).

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Gwiazdozbiór Zegara Kategoria:Supergromady galaktyk