Operator wirtualny, MVNO (od ang. mobile virtual network operator, operator wirtualnej sieci komórkowejW niektórych dokumentach spotykane jest dosłowne tłumaczenie „operator wirtualnej sieci ruchomej”.) – podmiot gospodarczy oferujący swoim klientom usługi związane z telefonią komórkową na bazie infrastruktury telekomunikacyjnej należącej do innego operatora telekomunikacyjnego, zwanego w tym kontekście operatorem infrastrukturalnym.

W Polsce rynek operatorów wirtualnych rozwija się wolno: według danych Urzędu Komunikacji Elektronicznej w marcu 2014 ich udział w liczbie kart SIM wynosił około 0,8%.

Według stanu na koniec 2025 r. udział MVNO w liczbie kart SIM nie przekraczał 4-5%https://bip.uke.gov.pl/raporty/raport-o-stanie-rynku-komunikacji-elektronicznej-w-2025-roku,113.html.

Na świecie największym operatorem wirtualnym jest Lycamobile, który oferuje swoje usługi w dwudziestu dwóch państwach położonych na czterech kontynentach.

Kwestie prawne i finansowe Działalność operatorów wirtualnych w poszczególnych krajach regulują przepisy dotyczące lokalnych rynków telekomunikacyjnych. W Polsce, MVNO muszą działać zgodnie z ustawą Prawo komunikacji elektronicznej (w latach 2004-2024 obowiązywała ustawa Prawo telekomunikacyjne). Aby rozpocząć działalność jako MVNO należy złożyć w okręgowym oddziale UKE wniosek o wpis do „rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych” zgodnie z przepisami art. 5 wyżej wymienionej ustawy. W ciągu tygodnia powinno się otrzymać zaświadczenie o wpisie do rejestru. Nie potrzeba dodatkowych zezwoleń ani koncesji, każdy przedsiębiorca telekomunikacyjny może rozpocząć działalność jako MVNO, po zawarciu odpowiedniej umowy z operatorem komórkowym, który zgodzi się udostępnić do tego celu swoją infrastrukturę teleinformatycznąJak zostać operatorem MVNO, informacja na stronach UKE..

Urząd Komunikacji Elektronicznej rozpoczął w 2007 roku konsultacje z zainteresowanymi uczestnikami rynku telekomunikacyjnego na temat kształtowania reguł dotyczących rozliczeń pomiędzy operatorami wirtualnymi i infrastrukturalnymi, dokument opublikowany na stronach UKE.. Zarządy Polkomtelu, PTK Centertel oraz Polskiej Telefonii Cyfrowej przedstawiły podobne stanowiskaWyniki konsultacji zasad rozliczeń MVNO-MNO, informacja na stronach UKE.. Wskazywały pełną swobodę umów pomiędzy MVNO a MNO jako najlepsze rozwiązanie. Argumentowały, że trudno byłoby tworzyć jakiekolwiek jednolite ramy warunków wzajemnych rozliczeń z operatorami wirtualnymi, ponieważ nie sposób objąć nimi wszystkich możliwych strategii i sytuacji w jakich chciałyby prowadzić działalność MVNO. Przekonywały, że taka próba ograniczałaby innowacyjność rozwiązań i strategii poszczególnych MVNO oraz rozwój konkurencyjności na rynku wirtualnych operatorów.

Obecnie nie ma żadnych reguł narzuconych przez UKE w związku z rozliczeniami pomiędzy operatorami infrastrukturalnymi i wirtualnymi. Każda umowa jest wynikiem negocjacji pomiędzy zainteresowanymi podmiotami i nie musi opierać się na wytycznych regulatora rynku telekomunikacyjnego.

Modele biznesowe związane z działalnością MVNO Podstawową zasadą związaną z działalnością operatora wirtualnego jest oferowanie swoim klientom usług na bazie wykupionych hurtowo usług hostingowych oferowanych przez operatorów infrastrukturalnych. Poszczególne MVNO różnią się jednak przyjętą strategią związaną z wybranym przez siebie modelem biznesowym. Poniżej podano kilka przykładów: Niektóre podmioty gospodarcze wchodzą na rynek z nową marką, nie kojarzoną z żadną inną działalnością. Często próbują zagospodarować jakąś niszę na rynku, szukają klientów wśród pewnej grupy społecznej, do której kierują akcję marketingową. Przykładem może być operator Mobilking, który swoje usługi określał jako „ofertę dla prawdziwych facetów” (wspierając się dodatkowo reklamami, uznawanymi przez niektóre środowiska za „seksistowskie”, operujące stereotypami na temat kobiet i mężczyzn). Jako usługi dodatkowe oferował tapety i MMSy o zabarwieniu erotycznym. Wiele firm posiada dobrze znaną na rynku markę zbudowaną dzięki działalności niezwiązanej z telekomunikacją. Mogą one jako wirtualny operator skierować swoją ofertę do dotychczasowych, stałych klientów oraz wykorzystać globalny zasięg swojej marki do pozyskania nowych. Zyski związane z MVNO nie są tutaj jedynym celem, chodzi także o wpływ na podstawowy obszar działalności, w którym generowana jest większość przychodów: powiększenie oferty, przywiązanie klientów itp. Na przykład płacąc kartą kredytową wydaną przez mBank można było otrzymać darmowe minuty jako klient operatora mBank Mobile, a robiąc zakupy w sieci Carrefour można było otrzymać darmowe minuty będąc klientem sieci Carrefour Mova. Są firmy, dla których działalność jako MVNO jest naturalnym rozszerzeniem ich dotychczasowej oferty. Można zaliczyć do nich operatorów stacjonarnych, innym przykładem jest Polsat, który oferuje usługi telefonii komórkowej jako Cyfrowy Polsat, operator sieci „Rodzinna Telefonia Komórkowa”. Obecnie są to usługi związane z przesyłaniem głosu i danych, w przyszłości telefonia może stać się dla niego kolejnym kanałem dystrybucji treści multimedialnych.

Aspekty techniczne Operatorzy wirtualni w zależności od przyjętego modelu działalności mogą korzystać w 100% z infrastruktury innego operatora lub posiadać niektóre elementy związane z komutacją i obsługą połączeń. Głównym czynnikiem charakteryzującym MVNO w kontekście używanej infrastruktury jest brak własnej sieci dostępowej i przyznanych częstotliwości. Urząd Komunikacji Elektronicznej zaproponował trzy profile działalności wirtualnych operatorów w kontekście posiadanej przez nich infrastruktury teleinformatycznej: dostawca usług (ang. service provider) – nie posiada własnej infrastruktury sieciowej, zakresu numeracyjnego ani kart SIM. Może posiadać własny system billingowy. zaawansowany dostawca usług (ang. enhanced service provider) – posiada własny system billingowy oraz platformę usług dodanych. Ma możliwość zarządzania dostępem do poszczególnych usług dla swoich abonentów (baza HLR). Posiada własny zakres numeracyjny, indywidualny kod sieci (National Destination Code, NDC), dysponuje własnymi kartami SIM. pełen MVNO (ang. full MVNO) – posiada całą infrastrukturę telekomunikacyjną poza siecią radiową.

Wirtualni operatorzy na rynku polskim Szacuje się, że z końcem trzeciego kwartału 2016 roku pod markami operatorów sieci wirtualnych działało około 1 mln 6 tys. kart SIM (1,7% rynku), w tym w sieci: Orange – 6 tys. kart SIM Polkomtela – ok. 300 tys. kart SIM P4 – niecałe 700 tys. kart SIM.

Poniżej znajduje się lista operatorów wirtualnych (MVNO) oferujących usługi na terenie Polski oraz powiązanych z nimi operatorów infrastrukturalnych (MNO).

Istniejący MVNO Marka MNO Data uruchomieniaNetia NetiaPolkomtel 24 września 2008 FM GROUP MobileFM GROUP Mobile Polkomtel 5 października 2009INEAInea P4 18 stycznia 2010VectraVectraP423 sierpnia 2010Jako wirtualny operator mobilnego Internetu.Vectra startuje jako MVNO.9 maja 2016Jako wirtualny operator telefonii komórkowej.Vectra uruchamia usługi telefonii komórkowej.Toya TOYAmobilna P4 13 grudnia 2010Centrum prasowe Grupy TOYA – 2010 rok.Lycamobile Lycamobile Polkomtel 1 listopada 2011 Polskie Sieci Cyfrowe Sp. z o.o.w naszej Rodzinie Polkomtel 3 grudnia 2011 Virgin Mobile Polska Sp. z o.o.Virgin Mobile P4 16 sierpnia 2012 Sat Film Sp. z o.o. i Wspólnicy Sp. k.Sat Film Polkomtel 21 września 2012 Galena Sp. z o.o. Mobilny telegrosik(wcześniej jako IZZI mobilehttp://www.telix.pl/artykul/tele25--nowy-operator-mvno--juz-od-6-gr/-min-w-kraju-i-za-granice-3,52507.html., Tele25) P4 28 grudnia 2012 (Tele25)30 września 2014 (IZZI mobile)13 maja 2024 (Mobilny telegrosik) Klucz Telekomunikacja Sp. z o.o.Klucz Mobile Polkomtel 17 kwietnia 2013 Telestrada S.A. Lajt MobileWhite Mobile zmienia się w Lajt Mobile, 15 maja 2015. (wcześniej jako White MobileRuszyła sieć White Mobile od Telestrady, Telepolis.pl, 2 maja 2013.) Polkomtel, Orange Polska 2 maja 2013 (White Mobile)15 maja 2015 (Lajt Mobile) Telgam MobileTelgam P4 1 lutego 2018 VikingCo PolandMobile Vikings P4 4 grudnia 2013Multimedia Polska multiMOBILEUsługa Telefonii Komórkowej multiMOBILE Multimedia Polska S.A., Multimedia Polska S.A., 7 stycznia 2014. Polkomtel 7 stycznia 2014 Premium Mobile Sp. z o.o. Premium MobilePremium Mobile – ruszył operator MVNO dla przedsiębiorców, Telix.pl, 28 stycznia 2016. Polkomtel 1 stycznia 2016ITI Neovision Platforma CANAL+ (dawniej nc+ MOBILE)P430 marca 2016Nowa TelefoniaMoja GSMPolkomtel24 października 2016Otvarta Sp. z o.o. OTVARTAPolkomtel 1 marca 2018UPC Polska Sp. z o.o.UPCUPC wprowadza usługi komórkowe.P417 lipca 20194RE Sp. z o.o.PHOXPolkomtel27 stycznia 2023Geckonet Sp. z o.o.GeckonetPolkomtel20 lutego 2023CROSSMOBILE Sp. z o.o.Cross MobilePolkomtel29 września 2023PL48 P.S.A.VETO mobileP430 czerwca 2026SGT S.AJAMBOXPolkomtel/P410.2017, na P4 od 06.2026Pr1V Sp.zo.oPR1VP430.04.2025Sport Mobile Solutions Sp.z.o.oLegia MobileP417.06.2026

Zlikwidowani MVNO MNO Data uruchomienia Data likwidacjiWPmobiOrange Polska 29 sierpnia 2007 31 maja 2009MyAvon Orange Polska 10 czerwca 2007 21 czerwca 2010Hyperfonia Orange Polska 29 lipca 2010 31 marca 2011Zgodnie z informacją zamieszczoną w Raporcie rocznym spółki Hyperion z 2011 r., w kwietniu 2011 r. działalność telekomunikacyjna Spółki została zaniechana i przeniesiona do powiązanej spółki MNI Telecom S.A., 1 kwietnia 2011 dokonano również sprzedaży aktywów służących do prowadzenia tej działalności.GaduAIR Polkomtel 18 maja 2009 31 października 2011ASTER Sp. z o.o Orange Polska 24 czerwca 2008 5 marca 2012MobilkingT-Mobile Polska 25 lutego 2008 16 maja 2012YOU&MNIPolkomtel19 października 200730 września 2012Carrefour Mova Polkomtel 9 kwietnia 2008 30 września 2012FreeM Polkomtel 21 listopada 2010 30 września 2012DobryTel Polkomtel oraz Teleena (w Holandii i Wielkiej Brytanii) grudzień 2012 27 maja 2014mBank mobile Polkomtel 13 grudnia 2006 30 listopada 2014Zakończenie działalności.Simfonia, Mobilking mobi Orange Polska 19 grudnia 2007 9 lutego 2015, MNI Centrum Usług, 19 stycznia 2015.Lebara Mobile Polkomtel 1 grudnia 2013 31 marca 2015Lebara Mobile kończy działalność w Polsce, Telepolis.pl, 16 grudnia 2014.Vectone MobileT-Mobile Polskastyczeń 20151 października 2015FolxP41 grudnia 201730 września 2018Cyfrowy PolsatPolkomtel, Orange Polska, T-Mobile Polska, Aero230 czerwca 200812 kwietnia 2018Sferia Polkomtel 17 lutego 2002Start Sferii mobilnej na terenie całego kraju, Telix.pl, 1 kwietnia 2014. 15 października 2018Sferia już nie oferuje usług nowym klientom, telko.in, 18 sierpnia 2024.DialloTelefonia Dialog1 lutego 201030 listopada 2018RebtelPolkomtel7 czerwca 20183 stycznia 2019

Inne marki operatorów infrastrukturalnych Marka MNO Data uruchomienia Data likwidacji SimplusPolkomtel 3 czerwca 1998 13 maja 2011 Tak TakT-Mobile Polska 3 czerwca 1998 17 listopada 2012 POPOrange Polska 3 czerwca 1998 14 kwietnia 2011 HeyahT-Mobile Polska 26 lutego 2004Sami SwoiPolkomtel1 sierpnia 200413 maja 2011 MixPlusPolkomtel 13 września 2004 13 maja 201136.6Polkomtel6 czerwca 200813 maja 2011 tuBiedronka T-Mobile Polska 19 stycznia 2009 Play FreshP4 13 marca 2009 17 sierpnia 2013wRodzinieAero2, Polkomtel11 lipca 2009 Red Bull MobilePLAY (do 2023 - usługi są dalej świadczone obecnym klientom pod inną nazwą) T-Mobile Polska (od 2023) 2 września 2011 (oferta sieci PLAY) 27 września 2023 (oferta sieci T-Mobile) MTV Mobile T-Mobile Polska 29 marca 2012 11 października 2014MTV Mobile Mix znika z polskiego rynku – można rozwiązać umowę bez kary, Telepolis.pl, 13 października 2014.Virgin MobileP48 sierpnia 2012 (jako operator MVNO) 1 lipiec 2022 (jako submarka P4)nju mobile Orange Polska 25 kwietnia 2013PlushPolkomtel9 września 2014Fakt MobileP411 czerwca 2015a2mobilePremium Mobile Sp. z o.o. (wcześniej Aero2)7 września 2016

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Telefonia komórkowa Kategoria:Sieci i usługi telefonii komórkowej