Stanisław Stabro, właśc. Stanisław Bryndza-Stabro (ur. 23 sierpnia 1948 w Świdnicy) – polski poeta, krytyk literacki, historyk literatury, profesor nauk humanistycznych, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, jeden z założycieli grupy poetyckiej „Teraz”, współtwórca Nowej Fali.
Życiorys Urodził się w rodzinie Stanisława Bryndzy, stolarza, i Heleny z domu Sitarz, urzędniczki. Dzieciństwo spędził w Makowie Podhalańskim. Do Liceum Ogólnokształcącego uczęszczał w Suchej Beskidzkiej, maturę zdał w 1966. Studiował polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1972 uzyskał magisterium i został asystentem w Instytucie Filologii Polskiej UJ. W 1977 obronił na UJ rozprawę doktorską pt. Liryka Krzysztofa Baczyńskiego na tle tradycji (promotor prof. Marian Stępień) i objął stanowisko adiunkta w Instytucie Filologii Polskiej. W 1997 habilitował się na UJ na podstawie tomu rozpraw pt. Poezja i historia. Od Żagarów do Nowej Fali. W 2003 otrzymał tytuł naukowy profesoraBarbara Marzęcka, Polscy pisarze i badacze literatury XX i XXI w. - Stabro Stanisław pisarzeibadacze.ibl.edu.pl [dostęp 2025-09-25]..
Jako poeta debiutował w 1967 wierszem pt. Paleta Van Gogha, w „Dzienniku Polskim” nr 48 (podpisany Stanisław Zbigniew Bryndza), a jako krytyk literacki szkicem pt. Bariery w piśmie „Radar” nr 5 (podpisany Stanisław Bryndza). W latach 1968–1972 był członkiem grupy poetyckiej „Teraz” działającej przy Klubie Studenckim Pod Jaszczurami w Krakowie. W latach 1974–1983 był redaktorem działu kulturalnego pisma „Magazyn Kulturalny”, w latach 1978–1980 współredagował dział krytyczno-literacki dwutygodnika „Student” oraz należał do jego kolegium redakcyjnego. Wiersze, artykuły publikował m.in. w czasopismach „Student” (1969–1973), „Życie Literackie” (1969–1973), „Odra” (1970–1973, 1977–1985, 1988, 1991, 1993, 2000), „Poezja” (1970–1978), „Kultura” (1970–1974, 1976–1981), „Współczesność” (1970–1971), „Literatura” (1973, 1976–1980), „Twórczość” (1977–1991), „Kierunki” (1972–1981), „Dekada Literacka” (1991–1994, 2000). Współpracował z działającą w drugim obiegu „Kulturą Niezależną”. Jego poezja tłumaczona była na kilka języków. W 1975 został członkiem Związku Literatów Polskich; w latach 1977–1979 był opiekunem Koła Młodych Oddziału Krakowskiego ZLP, w 1989 został członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. W 1976, bezpośrednio przed wydarzeniami radomskimi, jako „element politycznie niepewny” powołany do służby wojskowej (w ramach ogólnopolskiej akcji – oficjalnie jako rezerwista) i w ten sposób internowany przez półtora miesiąca w lasach pod Hrubieszowem. W 1978 tom poezji „Ten wiersz, który na imię ma Polska” zdecydował się wydać w drugim obiegu, z którym od tego momentu regularnie współpracował – aż do upadku komunizmu. Laureat wielu nagród poetyckich – za tomiki i poszczególne wiersze. W wolnej Polsce wielokrotnie odznaczony za dokonania poetyckie i zawodowe.
W 2016, w związku z donosem do prokuratury przez grupę prawicowych działaczy politycznych na Bronisława Maja i Jerzego Zonia za obrazę uczuć religijnych, po prezentacji w październiku 2015, spektaklu Neomonachomachia przez Teatr KTO, Stabro zadedykował Bronisławowi Majowi wiersz Mówią, że ciebie już nie ma, będący deklaracją woli walki o silną wspólnotę europejską w obliczu kryzysu.
Życie prywatne Ma córkę Agnieszkę Stabro (ur. 1987), poetkę, pisarkę, eseistkę, autorkę powieści biograficznych.Agnieszka Stabro [online], https://www.facebook.com/agnieszka.stabro/ [dostęp 2024-06-18].
Twórczość Tomy poetyckie 1973: Requiem 1974: Dzień Twojego narodzenia 1978: Ten wiersz, który na imię ma Polska (wydane w drugim obiegu) 1978: Na inne głosy rozpiszą nasz głos 1981: Pożegnanie księcia 1984: Dzieci Leonarda Cohena 1989: Korozja. Wiersze z lat 1982–1984 1989: Wiersze wybrane 1989: Wybór wierszy 1996: Życie do wynajęcia 2008: Oko thery
Prace literaturoznawcze (wybór) 1985: Legenda i twórczość Marka Hłaski (w serii „Nauka dla wszystkich”) 1989: „Poeta odrzucony” 1991: Chwila bez imienia 1995: Poezja i historia: od Żagarów do Nowej Fali 2002: Literatura polska 1944–2000 w zarysie 2002: Od Emila Zegadłowicza do Andrzeja Bobkowskiego. O prozie polskiej XX wieku 2012: Klasycy i nie tylko... Studia o poezji XX wieku
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi (2000) Medal Komisji Edukacji Narodowej (2003) Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2015) Medal „Dziękujemy za wolność” przyznany przez Stowarzyszenie „Sieć Solidarności”
Źródło:.
Nagrody
Nagroda w międzyszkolnym konkursie poetyckim Czerwonej Tarczy (1966) III nagroda Ogólnopolskiego Turnieju Poezji Społecznie Zaangażowanej o nagrodę „Czerwonej Róży” (1971) Nagroda „Peleryny”, przyznana przez Klub Studentów Wybrzeża „Żak” w Gdańsku za najlepszy książkowy debiut poetycki - tom poezji Requiem (1973) Nagroda Ogólnopolskiego Seminarium Literackiego „Debiuty Poetyckie 73” - tom poezji Requiem (1973) Nagroda w dziale krytyki literackiej, przyznana przez Koło Naukowe Polonistów przy Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego i Uczelniany Klub „Indeks” (1977) Nagroda im. Andrzeja Bursy za tom poezji Na inne głosy rozpiszą nasz głos (1978) Nagroda Miasta Krakowa w dziedzinie kultury i sztuki: za wybitne dokonania w zakresie literatury (2009)
Źródło:.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody im. Andrzeja Bursy Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Krakowa Kategoria:Ludzie urodzeni w Świdnicy Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy poeci XXI wieku Kategoria:Urodzeni w 1948 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego