Bożena Kowalska (ur. 19 grudnia 1930 w Warszawie, zm. 22 czerwca 2023 w Brwinowie) – polska historyczka, krytyczka i teoretyczka sztuki. Odznaczona złotym medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2011), laureatka honorowej Nagrody Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy (2019).
Życiorys Studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. Bezpośrednio po studiach, w sierpniu 1952, podjęła pracę w Centralnym Biurze Wystaw Artystycznych, gdzie trafiła dzięki znajomości z Armandem Vetulanim. Prowadziła tam Wydział Oświatowy. W 1974 uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych.
W latach 1974 - 83 wykładała na Podyplomowym Studium Scenografii przy Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, później prowadziła gościnnie wykłady w Akademii Sztuk Pięknych w Norymberdze (1989) oraz w Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi (1991/92).
Uczestniczka Sympozjum Plastycznego Wrocław ’70.
W latach 1972–2001 prowadziła „Galerię 72” w Chełmie. Stworzyła też udostępnioną w roku 1982 w chełmskim Muzeum Okręgowym kolekcję polskiej, a od 1985 też obcej, sztuki współczesnej (około 1500 eksponatów). Kuratorka wielu wystaw w Polsce i za granicą. Zainicjowała i prowadziła w ciągu 36 lat (1983 – 2018) Międzynarodowe Plenery dla Artystów Posługujących się Językiem Geometrii. W ich rezultacie powstały kolekcje sztuki geometrycznej w Chełmie, w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku i w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu.
Autorka książek o sztuce współczesnej, m.in. pierwszej historii polskiej sztuki powojennej, "Polska awangarda malarska 1945-70" (wyd. drugie: 1945-80), a także monografii artystów, m.in.: Romana Opałki, Jana Berdyszaka, Henryka Stażewskiego, Kajetana Sosnowskiego, Mariana Bogusza, Wojciecha Fangora, Karla-Heinza Adlera (wydana w Berlinie), Janusza Orbitowskiego.
Publikowała artykuły, eseje, rozprawy naukowe, szkice o sztuce i artystach w czasopismach krajowych i zagranicznych (łącznie około 1000 publikacji) oraz teksty krytyczne w katalogach wystaw.
W 2013 roku została odznaczona złotym medalem Gloria Artis (2013.02.28), a w 2019 została honorową laureatką Nagrody Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy.
Publikacje książkowe Edmund Bartłomiejczyk, Arkady, Warszawa 1963 (praca magisterska); Polska awangarda malarska 1945-1970; Szanse i mity, PWN, Warszawa 1975 Roman Opałka, Kraków, 1976; Jan Berdyszak, Kraków, 1979; Twórcy - Postawy. Artyści mojej galerii, Kraków 1981; Sztuka w poszukiwaniu mediów, Warszawa 1985; Henryk Stażewski, Warszawa, 1985; Polska Awangarda malarska 1945-1980. Szanse i mity. Wydanie drugie, poszerzone i uzupełnione, Warszawa 1985; Od impresjonizmu do konceptualizmu. Odkrycia sztuki, Arkady, Warszawa 1989; Maciej Szańkowski, Warszawa 1996; Roman Opałka. Wydanie drugie, uzupełnione, Kraków 1996; Kajetan Sosnowski - malarz niewidzialnych światów, Warszawa 1998; Józef Szajna i jego świat, Warszawa 2000; W poszukiwaniu ładu. Artyści o sztuce, Katowice 2001; Fangor - malarz przestrzeni, Warszawa 2001; 20 plenerów spod znaku geometrii, 2004. Adler. Auf der Suche nach Ordnung und Raum, Berlin 2004; Adam Myjak - rzeźbiarz mijającego czasu; Warszawa 2006; Przestrzenie Jerzego Kałuckiego, Kraków, 2006 Marian Bogusz - artysta i animator, Pleszew 2007; Fragmenty życia. Pamiętnik artystyczny 1967-1973, Radom 2010; Twórcy - Postawy. Artyści mojej galerii, tom II, Warszawa 2015; Język geometrii - półwiecze przemian, Radom 2016; Twórcy - Postawy. Artyści mojej galerii, tom III, Warszawa 2017; Mieczysław Knut - ku transcendencji, Radom 2022; Janusz Orbitowski - poeta przestrzennych rytmów, Kraków 2022;
Ponadto ukazyły się pod redakcją Bożeny Kowalskiej dwie prace zbiorowe: Dzieje sztuki polskiej, Warszawa 1984, 1987 oraz Dzieje sztuki powszechnej, Warszawa 1986, 1990.
Przypisy
Bibliografia Biografia www.triennial.cracow.pl, www.rzezba-oronsko.pl O kolekcji B.Kowalskiej rynek-sztuki.pl
Kategoria:Polscy krytycy sztuki Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2023 Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Polscy kuratorzy sztuki Kategoria:Laureaci nagród artystycznych Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”