Wrocławskie Centrum Sieciowo-Superkomputerowe (WCSS) – centrum informatyczne, będące jednostką Politechniki Wrocławskiej, działające na rzecz środowiska naukowego jako partner technologiczny. Oferuje usługi podmiotom publicznym, współpracuje ze środowiskiem naukowym i biznesem, m.in. w zakresie dostępu do superkomputerów, maszyn wirtualnych, usług sieciowych i telekomunikacyjnych oraz cyberbezpieczeństwa. Działając na styku nauki z przemysłem, koncentruje się też na wspieraniu badań naukowych i procesów badawczych.
Jako główne zadania Centrum można wymienić rozwój oraz utrzymanie infrastruktury obliczeniowej i usługowej, prowadzenie prac badawczo-rozwojowych w zakresie infrastruktur obliczeniowych i usługowych oraz aplikacji naukowych, rozwój i utrzymanie Wrocławskiej Akademickiej Sieci Komputerowej (WASK), a także zapewnienie bezpieczeństwa w sieci instytucjom współpracującym.
Wrocławska Akademicka Sieć Komputerowa WASK to publiczna sieć rozległa spinająca wiele sieci lokalnych abonentów całego regionu i zapewniająca dostęp do krajowych i światowych usług internetowych i komputerów dużej mocy, pełniąca rolę miejskiej sieci szkieletowej. Jej operatorem jest Politechnika Wrocławska – WCSS.
Początkowo szkielet sieci WASK był pętlą FDDI łączącą sieci lokalne uczelni i instytutów naukowych, potem powstała sieć szkieletowa ATM, umożliwiająca tworzenie sieci wirtualnych i transmisje multimedialne. W roku 2003 zastąpiono pętlę FDDI strukturą gigabitową. W roku 2009 WASK przeszła kolejną modernizację. W WASK wykorzystywane są routery wyposażone w interfejsy 10 Gigabit Ethernet i wykorzystujące protokół transportowy MPLS. Infrastruktura sieci WASK obejmuje ponad 100 km tras światłowodowych i ponad 20 węzłów umiejscowionych głównie w budynkach wrocławskich uczelni i instytucji samorządowych. W skład typowego węzła sieci WASK wchodzą przełącznice światłowodowe, urządzenia aktywne (rutery lub przełączniki Ethernet) oraz urządzenia zasilania awaryjnego (UPS). WASK jest zbudowana w oparciu o sprzęt m.in. Alcatel-Lucent, Cisco, Juniper Networks.
Do sieci WASK podłączonych jest kilkaset sieci lokalnych. Sieć WASK jest podłączona do ogólnopolskiej akademickiej sieci PIONIER, a za jej pośrednictwem do europejskiej sieci GÉANT.
W WASK realizowanych jest ok. 250 niezależnych, dedykowanych usług sieciowych dla około 100 klientów. WASK posiada punkty styku z sieciami Orange, Netia, Exatel, TK TELEKOM oraz Korbank.
Komputery dużej mocy WCSS zajmuje się utrzymaniem i rozbudową komputerów dużej mocy (KDM) oraz rozwojem usług na nich bazujących. Zasoby obliczeniowe Centrum połączone są siecią wewnętrzną WCSS i podłączone do Wrocławskiej Akademickiej Sieci Komputerowej (WASK). KDM zainstalowane w WCSS wykorzystywane są przez kilkaset zespołów badawczych do obliczeń z zakresu chemii, fizyki, mechaniki, informatyki i innych dziedzin.
W 2024 roku uruchomiono klaster Lem, najnowszą maszynę obliczeniową Centrum, która w czerwcu 2024 r. znalazła się na 80. miejscu listy TOP500 najszybszych komputerów świata.
Infrastruktura superkomputera Lem łączy maszyny obliczeniowe CPU oraz GPU. Partycja CPU składa się z 188 węzłów, 23 808 rdzeni oraz 279 TB pamięci RAM. Partycja GPU to 76 węzłów wyposażonych w 304 akceleratory NVIDIA H100 połączonych technologią NVLink z 96 GB pamięci podręcznej na akcelerator.
Ponadto klaster wyposażony jest w 64 węzły usługowe, w tym: 40 węzłów GPU (NVIDIA A30), 24 węzły CPU (48 rdzeni per węzeł). Węzły obliczeniowe CPU i GPU wyposażone są odpowiednio w 1,5 TB oraz 1 TB pamięci RAM. Sieć oparta jest między innymi o interfejsy InfiniBand 4x NDR 200 Gb/s dla węzłów GPU; 2x NDR 200 Gb/s dla węzłów CPU i 2x HDR 100 Gb/s dla węzłów usługowych. Sumaryczna moc obliczeniowa systemu wynosi 21 PFLOPS.
Użytkownicy mają do dyspozycji wiele pakietów oprogramowania naukowego wykorzystywanego w pracy z klastrami, m.in. Gaussian, Quantum ESPRESSO, system kolejkowy SLURM.
W 2025 roku w WCSS uruchomiono pierwszy w Polsce i Europie Środkowej komputer kwantowy Odra5 wykorzystujący technologię niskotemperaturowych nadprzewodzących kubitówhttps://www.parp.gov.pl/component/content/article/88708:na-politechnice-wroclawskiej-zostal-uruchomiony-nowy-komputer-kwantowy-odra-5.
Poprzednie superkomputery udostępniane przez WCSS to m.in.: Bem o wydajności 860 TFLOPS, SGI Altix 3700 Bx2, o architekturze CC-NUMA z zainstalowanymi 128 procesorami Intel Itanium 2 i 256 GB pamięci operacyjnej, klaster Supernova o wydajności 67,54 TFLOPS, składający się z 573 węzłów obliczeniowych (łącznie 6368 rdzenie obliczeniowe) połączonych sieciami InfiniBand oraz Gigabit Ethernet, ponad 13 TB pamięci operacyjnej, 525 TB przestrzeni dyskowej (40 TB NFS + 485 TB Lustre).
Usługi sieciowe Usługi sieciowe świadczone przez WCSS to m.in.: poczta elektroniczna (utrzymywana w całości na serwerach WCSS) wraz z książką adresową, kalendarium (terminarzem), zabezpieczeniem antyspamowym i antywirusowym, możliwością przesyłania dużych plików oraz indeksowaniem i wyszukiwaniem w wiadomościach i załącznikach, udostępnianie zasobów komputerowych pod strony wirtualne, udostępnianie dedykowanych maszyn wirtualnych, wsparcie systemu nauczania na odległość (system Moodle), utrzymanie i udostępnienie baz danych (MySQL, Oracle, Postgres, LDAP), udostępnienie autoryzacji poprzez bazę LDAP, udostępnienie rozsyłania informacji masowej (do wielu odbiorców), rejestracja adresów internetowych w domenie „wroc.pl”, prowadzenie usług certyfikacji PKI (ang. Public Key Infrastrukture).
Zespół Bezpieczeństwa Informacji Zespół Bezpieczeństwa Informacji Wrocławskiego Centrum Sieciowo-Superkomputerowego prowadzi monitoring bezpieczeństwa teleinformatycznego mający na celu wykrycie zagrożeń w sieci Politechniki Wrocławskiej i sieci WASK (działania typu CSIRT, ang. Computer Security Incident Response Team).https://wcss.pl/zbi/
Podstawowym zadaniem zespołu jest rozpoznawanie zagrożeń systemów teleinformatycznych oraz zapobieganie ich negatywnym skutkom poprzez obsługę incydentów bezpieczeństwa. W ramach oferowanych usług dokonywana jest analiza poziomu zabezpieczeń, przeprowadzana diagnoza bezpieczeństwa sieci i naruszeń w systemach informatycznych użytkowników oraz dostarczane informacje o stanie chronionej infrastruktury. Pozwala to na wprowadzenie procedur ograniczających prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzeń niekorzystnych oraz opracowanie sposobów szerszej ochrony przed ich skutkami.
Projekty WCSS bierze udział w wielu projektach badawczych i rozwojowych o zasięgu krajowym i międzynarodowym, m.in.: Gaia AI Factory (Fabryka Sztucznej Inteligencji Gaia)https://www.agh.edu.pl/aktualnosci/detail/polska-uruchamia-gaia-ai-factory-nowy-europejski-osrodek-rozwoju-zaufanej-sztucznej-inteligencji, ACTRIS-PL (Aerosols, Clouds and Trace Gases Research Infrastructure), EUreka3D-XR (European Union’s REKonstructed content in 3D to produce XR experience), KMD4EOSC (Krajowy Magazyn Danych. Uniwersalna infrastruktura dla składowania i udostępniania danych oraz efektywnego przetwarzania dużych wolumenów danych w modelach HPC, BigData i sztucznej inteligencji), DARIAH-PL (Cyfrowa Infrastruktura Badawcza dla Humanistyki i Nauk o Sztuce), WRO4digITal (Europejski Hub Innowacji Cyfrowych, EDIH), CyberSec (Krajowe Centrum Bezpiecznej Transformacji Cyfrowej, EDIH), RE-ELECTRO 4LIFE (Wdrożenie modelu biznesowego RE-USE), PIONIER-Q (Ogólnopolska Kwantowa Infrastruktura Komunikacyjna), EuroCC (Narodowe Centra Kompetencji EuroHPC), KMD (Krajowy Magazyn Danych), EuroHPC PL (Narodowa Infrastruktura Superkomputerowa dla EuroHPC), PIONIER-LAB (Krajowa Platforma Integracji Infrastruktur badawczych z Ekosystemami Innowacji), PRACE-LAB (Współpraca w zakresie zaawansowanych obliczeń w Europie), PRACE (Europejska infrastruktura HPC), SPIN-LAB (Polska platforma dla nauki E-SCIENCE.PL), AZON (Atlas Zasobów Otwartej Nauki), Innowacyjna Uczelnia - Innowacyjny Nauczyciel (Doskonalenie kompetencji kadry akademickiej Politechniki Wrocławskiej), Beesensor (Metody wczesnego wykrywania chorób pszczelich), RegSOC (Regionalne Centrum Bezpieczeństwa Cybernetycznego), PRACE-LAB (Szeroko dostępna infrastruktura obliczeniowa HPC), LIFE-MAPPINGAIR/PL (Kampania edukacyjno-informacyjna na rzecz czystszego powietrza), PLATON (Usługi wspólne w sieci PIONIER), eduroam (Europejska sieć bezprzewodowa), PL-Grid (Polska infrastruktura gridowa).
Historia i rozwój Wrocławskie Centrum Sieciowo-Superkomputerowe powstało w 1994 roku. Genezą utworzenia Centrum przez ówczesnego Rektora Politechniki Wrocławskiej było porozumienie wrocławskich uczelni i placówek naukowo-badawczych w sprawie budowy Wrocławskiej Akademickiej Sieci Komputerowej (WASK) i komputerów dużej mocy obliczeniowej (KDM). Jako samodzielna jednostka zaczęła działalność 1 lipca 1995 roku.
Głównymi zadaniami nowo powstałej instytucji były eksploatacja i rozwój WASK oraz KDM, będących fundamentem nowoczesnej infrastruktury informatycznej polskiej nauki. Większość kadry stanowiła wtedy grupa osób, która zajmowała się eksploatacją tzw. zasobów ogólnouczelnianych w Centrum Informatycznym PWr, a wcześniej Centrum Obliczeniowego PWr, które powstało w 1972 roku.
W grudniu 1995 roku WCSS oddało do eksploatacji pierwszy superkomputer SP2 firmy IBM, który w roku 1996 znalazł się na liście TOP 500. W Centrum powstał też pierwszy system poczty elektronicznej dla Politechniki Wrocławskiej, który funkcjonuje do dzisiaj, rozwijany o kolejne funkcjonalności. WCSS stał się też operatorem powstałej sieci WASK. Z biegiem czasu jednostka otworzyła się na klienta zewnętrznego, oferując swoje usługi sieciowe wrocławskim podmiotom publicznym.
Przełomem w działalności obliczeniowej było natomiast oddanie do użytku nowej serwerowni, która stale poszerzana pozwala pomieścić klastry ogromnej mocy obliczeniowej. Umożliwia ona na przeprowadzenie symulacji procesów, których wykonanie bez superkomputerów byłoby niemożliwe.
Początkowo w WCSS funkcjonowały trzy działy: Dział Usług Sieciowych, Dział Utrzymania Sieci i Dział Usług Obliczeniowych oraz Sekcja Administracyjno-Ekonomiczna. Wraz z intensywnym rozwojem profil zadań Centrum się poszerzał. Powstał Zespół Bezpieczeństwa Informacji, dzięki któremu klienci WCSS uzyskują wsparcie w obliczu wzrastającej ilości zagrożeń w cyberprzestrzeni i Zespół Utrzymania Projektów, co pozwala na dalszy rozwój działalności badawczej jednostki, która w maju 2025 roku obchodziła swoje 30-lecie.
Zobacz też NASK PIB ICM UW CI TASK PCSS ACK Cyfronet AGH TOP500
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona WCSS https://man.e-science.pl/pl/home
Kategoria:Akademickie i naukowe sieci komputerowe Kategoria:Politechnika Wrocławska