Dygowo – gmina wiejska w północno-zachodniej Polsce, w północnej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie kołobrzeskim. Siedzibą gminy jest wieś Dygowo. Według danych z 31 grudnia 2016 r. gmina miała 5646 mieszkańców.

Symbol gminy mały|lewo|Pomnik łososia na placu Wolności Symbolem gminy jest łosoś królewski. Znajduje się on w herbie gminy Dygowo, jak również ma postawiony pomnik-fontannę w centralnym miejscu wsi – na placu Wolności. Pomnik jest wyrazem miłości dla Parsęty z jej zasobami – łososiami.

Położenie i ukształtowanie terenu Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia gminy wynosi 128,52 km².

Gmina jest położona w północno-zachodniej Polsce, w północnej części województwa zachodniopomorskiego, we wschodniej części powiatu kołobrzeskiego. Gmina Dygowo leży w dorzeczu Parsęty. Położona jest w południowo-wschodniej części powiatu kołobrzeskiego, na łączeniu Wybrzeża Słowińskiego z Równiną Białogardzką, które wchodzą w skład Pobrzeża Koszalińskiego.

Gmina Dygowo jest w większości gminą rolniczą. Tereny leśne zajmują 17,8 procent powierzchni gminy (w dorzeczy Parsęty, Łosiej, Pysznicy i na torfowiskach „Stramniczka”), użytki rolne 71 procent. Gmina sąsiaduje z trzema gminami powiatu kołobrzeskiego (od południa z gminą Gościno, od zachodu z gminą Kołobrzeg i od północy z gminą Ustronie Morskie) i po jednej z powiatów: białogardzkiego (od południowego wschodu z gminą Karlino) i koszalińskiego (od wschodu z gminą Będzino).

Sąsiednie gminy: Gościno, Będzino, Karlino, Kołobrzeg, Ustronie Morskie.

Pod względem powierzchni gmina w województwie zajmuje 83. miejsce, a pod względem ludności 70. Obszar gminy stanowi 17,7% powierzchni powiatu kołobrzeskiego, a zamieszkuje ją 7,4% ludności tego powiatu.

Całość obszaru jest słabo rozwinięta geologicznie. Najwyższym miejscem w gminie jest wzniesienie koło wsi Bardy, mające 46 m n.p.m. Od wsi Stramniczka, aż po Stojkowo ciągnie się pas pagórków, z których najwyższy ma 45,2 m n.p.m.

Do końca 1998 roku wchodziła w skład województwa koszalińskiego.

Hydrografia mały|Witacz od strony Kołobrzegu Główną rzeką przepływającą przez gminę jest Parsęta (21 km na jej terenie), ale są tu też inne rzeczki i strumyki: Pysznica (13,3 km), Bogucinka (12,6 km), Olszynka, Łosica, Malechowska Struga, oraz inne bezimienne dopływy Parsęty.

Największymi jeziorami na terenie gminy są jezioro Stojkowo I (11,2 ha) oraz Stojkowo II (4,5 ha).

Gleby Największą część gminy zajmują gleby strefowe. Po nich drugą pozycję zajmują gleby brunatnoziemne, które od wschodu i południa otaczają Wrzosowo. Na wzniesieniach morenowych od Stramnicy do Stojkowa, oraz koło wsi Jazy, Czernin, Dębograd i Bardy występują gleby brunatne kwaśne. W górnym biegu Pysznicy, oraz w dolinie Parsęty są gleby bielicowe należące do gleb bielicoziemnych.Lokalnie występują gleby bagienne i mady (w dnach dolin rzecznych), gleby torfowisk niskich i przejściowych (na zachód od Dygowa, koło Świelubia, na zachód od Czernina), gleby torfowisk wysokich (na terenie torfowiska Stramniczka). Surowce mineralne Gmina na swoim obszarze ma część 560-hektarowego obszaru górniczego ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego „Daszewo” (część jest w gminie Karlino). Szacuje się, że zasobność złoża wynosi 1114,5 tysiąca ton ropy. Na obszarze gminy są też złoża gazu i ropy „Wrzosowo”. Obszar ten ma jednak zaledwie 11 hektarów. Oprócz tego na terenie gminy wydobywa się kruszywa: obszar górniczy Włościbórz, Bardy i Miechęcino.

Przyroda Na terenie gminy utworzony został rezerwat przyrody Stramniczka, a dodatkowo planuje się stworzenie dwóch obszarów chronionego krajobrazu: dolina Parsęty i Dolina Pysznicy. Torfowisko w Gąskowie pełni funkcje użytku ekologicznego. Na terenie gminy zarejestrowanych jest 20 pomników przyrody, m.in. Dąb Barnim w Kłopotowie oraz aleja dębowa we Włościborzu.

W gminie występuje kilka zespołów roślinnych: w dolinie Parsęty, w okolicach Wrzosowa zespół roślinności źródliskowej (rzeżucha gorzka oraz śledziennica skrętolistna), w okolicach Czernina, Stojkowa i Gąskowa występuje roślinność torfowioskowa, w tym torfowiska wysokie kopułowe bałtyckie, torfowisko Stramniczka koło Bardów skupiska czyżni (śliwa tarnina, głóg, róże) w okolicach Jazów zarośla żarnowca z udziałem jeżyn i głogów parki podworskie: w Kłopotowie, Skoczowie, Włościborzu, Piotrowicach, Wrzosowie, Pustarach, i Miechęcinie (oprócz ostatniego wszystkie pod opieką Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków).

Klimat Gmina położona jest w strefie klimatu bałtyckiego, charakteryzującego się chłodnym latem, łagodną zimą i stosunkowo znaczną ilością opadów atmosferycznych. Klimat w mikroregionie kształtuje powietrze napływające znad oceanu Atlantyckiego. W gminie są łagodne zimy, późne i chłodne wiosny, chłodne lata oraz długie, ciepłe jesienie.

Przeciętna roczna temperatura w gminie wynosi około 7,5 °C. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec (średnia ok. 17 °C), najzimniejszym styczeń (średnia ok. –1,5 °C). Przeciętnie w ciągu roku notuje się zaledwie dziesięć dni gorącychTemperatura powyżej 25 °C. (w tym tylko dwa dni upalne). Liczba dni mroźnych również równa jest około dziesięciu. Notuje się około 15–20 dni burzowych, a pokrywa śnieżna utrzymuje się około 45 dni. Roczna suma opadów wynosi około 675 mm. Na terenie gminy dominuje wiatr północny i północno-zachodni, a jego średnia prędkość wynosi 5,3 m/s.

Transport mały|DW163 Przez gminę Dygowo prowadzi droga wojewódzka nr 163 Kołobrzeg-Wałcz łącząca Dygowo z Kołobrzegiem (11 km) oraz przez Karlino (18 km) z Białogardem (26 km).

Dygowo uzyskało połączenie kolejowe w 1859 r. po wybudowaniu odcinka z Kołobrzegu do Białogardu, w latach późniejszych powstały kolejne odcinki przez Szczecinek, Piłę do Poznania. W latach 1988–1990 linia została zelektryfikowana. Na terenie gminy istniała także kolej wąskotorowa z Karlina Wąskotorowego do Włościborza otwarta w 1915 roku. W latach 50. XX w. została zamknięta, a wkrótce potem rozebrana. Obecnie w gminie czynne są 3 stacje: Dygowo, Jazy i Wrzosowo.

W gminie czynne są 2 urzędy pocztowe: Dygowo (nr 78-113) i Wrzosowo k. Białogardu (nr 78-114).

Turystyka mały|Szlak śladami historii Ziemi Dygowskiej we Wrzosowie Przez teren gminy przechodzi odcinek czerwonego szlaku Solnego (Czernin-Bardy-Włościbórz-Piotrowice-Kłopotowo-Wrzosowo-Łykowo i dalej w kierunku Karlina). Jest tu także Szlak Śladami Historii Ziemi Dygowskiej. Rozpoczyna się on w Dygowie. Biegnie do Bardów, Mięchęcina, przez Świelubie do Pustar. Dalej pokrywa się ze szlakiem solnym i przebiega przez Piotrowice, Kłopotowo i Wrzosowo. Dalej samodzielnie do Skoczowa, gdzie się kończy.

Demografia Według danych z 31 grudnia 2016 r. gmina miała 5646 mieszkańców, co stanowi 7,1% ludności powiatu. Gęstość zaludnienia wynosi 43,9 osoby na km².

Dane z 31 grudnia 2016 r.:

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Dygowo w 2014 roku

Zabytki mały|Kościół w Dygowie Czernin: Kościół filialny pw. Wniebowzięcia NMP, gotyk, XIV–XV w., częściowo rozbudowany w XVII-XIX w., wyposażenie kościoła stanowią cenne zabytki ruchome chałupy ryglowane z I poł. i II poł. XIX w. Dębogard: chałupa, ryglowana, I poł. XIX w. Dygowo: Kościół parafialny pw. Wniebowstąpienia Pańskiego, neoromański z 1880 r., murowany z cegły, na kamiennej podmurówce, wieża od zachodu, trzykondygnacyjna z blendami zakończona ceglanym hełmem w kształcie ostrosłupa; chałupy i stodoły ryglowane z I i II połowy XIX w. Kłopotowo: kościół poewangelicki z przełomu XV/XVI w., gotyk pałac z 1911 roku, położony na terenie parku Piotrowice: dwór z XIX w. leżący na terenie parku chałupa ryglowana z I połowy XIX w. Pustary: neoklasyczny pałac z XIX w. leżący na terenie parku Skoczów: pałac z pocz. XIX w. położony na terenie parku Stojkowo: budynek mieszkalno-gospodarczy ryglowany, z I poł. XIX w. Świelubie: kościół gotycki, poewangelicki z XV–XVI w. stodoła ryglowana z II poł. XIX w. Włościbórz: pałac z XIX w. – obecnie Dom Pomocy Społecznej Wrzosowo: kościół filialny pw. Przemienienia Pańskiego we Wrzosowie, XV w., styl gotycki, wyposażenie kościoła stanowią cenne zabytki ruchome chałupy ryglowane z I i II poł. XIX w.

Na terenie Gminy Dygowo znajdują się liczne stanowiska archeologiczne: osady oraz cmentarzyska z okresu średniowiecza. Obiekty te znajdują się w miejscowościach: Bardy: osada przyzagrodowa, położona bezpośrednio na zachód i północny zachód od grodziska w Bardach. Chronologia VIII/IX -X w. osada położona bezpośrednio na południowy zachód od pn. skraju wsi, ok. 50 m na zachód od drogi prowadzącej z Bard w kierunku Pobłocia. Chronologia: II połowa XI–XII w. cmentarzysko kurhanowe – położone 0,4 km na północny zachód od grodziska w Bardach oraz 1,7 km od drogi prowadzącej z Bard do Pobłocia. Chronologia: wczesne średniowiecze. Dygowo: osada otwarta o wymiarach 80x50 cm położona na terenie żwirowni w odległości 1 km na północny wschód od zabudowań wsi, o 100 m od drogi Dygowo – Wrzosowo. Kłopotowo: grodzisko nizinne położone na nieznacznym wzniesieniu przylegającym do doliny rzeki Parsęty, usytuowanym w odległości 1,5 km na wschód od zabudowań we wsi Kłopotowo. Wymiary 40-50 × 120 m, wysokość 5–7 m. Chronologia: II poł. IX-X w. cmentarzysko kurhanowe położone 1,5 km na wschód od zabudowań wsi Kłopotowo, bezpośrednio na południowy wschód od grodziska. Chronologia: wczesne średniowiecze. Piotrowice: osada leżąca na lewym brzegu Parsęty, ok. 2 km na północ od północnego skraju zabudowań wsi i 0,7 km na południowy zachód od wsi Pyszka. Chronologia IX-X w. Pustary: grodzisko stożkowate, położone na wzgórzu, bezpośrednio na północ od drogi prowadzącej z Bogucina do Pustar. Wymiary: podstawa 30 x33 m, wysokość 3,5–4,0 m. Chronologia XII-XIV w. Świelubie: grodzisko nizinne z X w. w kształcie nieregularnego owalu, położone w dolinie Parsęty nad prawym brzegiem rzeki, wymiary 50x80 m, wysokość 3 m cmentarzysko kurhanowe z IX w. z ciekawymi zabytkami skandynawskimi leżące na zachód od drogi prowadzącej z Bard do Pobłocia osada leżąca przy prawym brzegu Parsęty z X-XII w. Włościbórz: trzy osady z okresu wczesnego średniowiecza leżące w pobliżu wsi kurhan leżący przy drodze leśnej w odległości 1 km od zabudowań wsi Chronologia: VII- poł. IX w.

Administracja i samorząd W 2016 r. wykonane wydatki budżetu gminy Dygowo wynosiły 23,6 mln zł, a dochody budżetu 23,4 mln zł. Zobowiązania samorządu (dług publiczny) według stanu na koniec 2016 r. wynosiły 13 mln zł, co stanowiło 55,4% poziomu dochodów.

Gmina jest obszarem właściwości Sądu Rejonowego w Kołobrzegu. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz sprawy gospodarcze są rozpatrywane przez Sąd Rejonowy w KoszalinieZarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 czerwca 2012 r. w sprawie utworzenia wydziałów w sądach rejonowych (Dz. Urz. Min. Sprawiedliwości z 2012 r. poz. 95, s. 19).. Gmina jest obszarem właściwości Sądu Okręgowego w KoszalinieRozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2012 r. ws. ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych ().. Gmina (właśc. powiat kołobrzeski) jest obszarem właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w KoszalinieRozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. ws. obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych ()..

Mieszkańcy gminy Dygowo razem z mieszkańcami gminy wiejskiej Kołobrzeg i gminy Ustronie Morskie wybierają 4 radnych do Rady Powiatu w Kołobrzegu, a radnych do Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w okręgu nr 3. Posłów na Sejm wybierają z okręgu wyborczego nr 40, senatora z okręgu nr 99, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 13.

Gmina Dygowo utworzyła 15 jednostek pomocniczych, będących sołectwami

Sołectwa Bardy, Czernin, Dębogard, Dygowo, Gąskowo, Jazy, Łykowo, Miechęcino, Piotrowice, Pustary, Skoczów, Stramniczka, Stojkowo, Świelubie i Wrzosowo.