Orzeł z gór (ang. ) – brytyjsko-niemiecki niemy dreszczowiec melodramatyczny z 1926 w reżyserii Alfreda Hitchcocka. Został zrealizowany na podstawie scenariusza Eliota Stannarda, który napisał go w oparciu o historię Fear o’ God autorstwa . Akcja filmu rozgrywa się w małej górskiej wiosce w stanie Kentucky. J.P. Pettigrew (Bernhard Goetzke) zakochuje się bez wzajemności w nauczycielce Beatrice (Nita Naldi). Gdy kobieta odrzuca jego uczucia, mężczyzna postanawia się zemścić, rozpowszechniając fałszywe informacje na temat jej stylu życia. Dręczona przez miejscową społeczność Beatrice, zostaje zmuszona do ucieczki w góry, gdzie otrzymuje pomoc od prowadzącego samotny tryb życia Johna „Fear o’ God” Fultona (Malcolm Keen).
Premierowy pokaz filmu odbył się w maju 1926, lecz z uwagi na negatywne opinie ze strony producentów studia jego oficjalna premiera odbyła się dopiero po sukcesie komercyjnym Lokatora w maju 1927. Nieprzychylne oceny prasowe, a także opinie krytyków spowodowały, że Hitchcock wielokrotnie wyrażał ulgę z powodu zaginięcia wszystkich kopii obrazu, który uważał za „bardzo zły”. Zachowały się tylko pojedyncze fotosy, recenzje oraz streszczenie. Mimo upływu dekad Orzeł z gór jest wciąż poszukiwany, m.in. przez Brytyjski Instytut Filmowy (BFI).
Fabuła thumb|left|Odtwórcy głównych ról: Nita Naldi i Malcolm Keen w kadrze z filmu Beatrice (Nita Naldi) jest nauczycielką w górskiej wiosce w stanie Kentucky. Pewnego dnia naraża się na wrogość ze strony J.P. Pettigrewa (Bernhard Goetzke), miejscowego sędziego pokoju i sklepikarza, który nie cieszy się sympatią pozostałych mieszkańców wioski. Mężczyzna uważa, że zachęca ona do zalotów jego niepełnosprawnego syna Edwarda (), uczęszczającego na wieczorowe nauczanie. Antagonistycznie nastawiony do Beatrice, J.P. Pettigrew rozmawia z nią i ulega jej urokowi. Kiedy kobieta odrzuca jego uczucia, czując się rozgoryczonym, zaczyna publicznie rozpowiadać o jej swawolnym trybie życia. Edward, będący świadkiem oskarżeń ojca, ukrywa się. Gniew społeczności doprowadza nauczycielkę do ucieczki w góry. Tam ratuje ją tajemniczy młody mężczyzna John „Fear o’ God” Fulton (Malcolm Keen), prowadzący samotny tryb życia. Zabiera nauczycielkę do swojej górskiej chaty.
By położyć kres powstałemu skandalowi, Fulton i Beatrice decydują się wrócić do wioski. Zmuszają Pettigrewa, by udzielił im sakramentu ślubu. Antagonista nie kryje zdenerwowania nowym upokorzeniem, zwłaszcza gdy przypomina sobie, że on i „Fear o’ God” kochali w przeszłości tę samą kobietę, która zmarła przy porodzie Edwarda. Beatrice jest zadowolona z takiego obrotu spraw i wkrótce zakochuje się w Fultonie naprawdę. Wykorzystując zniknięcie syna, Pettigrew udaje się do chaty i nakazuje aresztowanie Fultona pod sfingowanym zarzutem morderstwem Edwarda. Osądzony trafia do więzienia, z którego po roku udaje mu się zbiec. Wraz z Beatrice i nowo narodzonym dzieckiem poszukuje schronienia w górach. Kiedy w środku zimy dziecko pary zaczyna chorować, zdesperowany udaje się do lekarza w wiosce. Ma świadomość, iż czeka go pojedynek z Pettigrewem. Wątpliwości co do tego, który z mężczyzn zaatakuje pierwszy, rozwiewa strzał z pistoletu, który trafia Pettigrewa w ramię. Nagły powrót Edwarda przekonuje sędziego pokoju o daremności wnoszenia oskarżenia przeciwko Fultonowi. Zamiast tego dwaj rywale podają sobie ręce.
Obsada Opracowano na podstawie materiału źródłowego; ; ; ; .: Nita Naldi – Beatrice, nauczycielka Bernhard Goetzke – J.P. Pettigrew, sędzia pokoju i właściciel sklepu – Edward Pettigrew, niepełnosprawny syn J.P. Malcolm Keen – John „Fear o’ God” Fulton, samotnik mieszkający w górach Ferdinand Martini (rola nieokreślona).
Produkcja Scenariusz i przygotowania thumb|Keen w kadrze z filmu. Jest to jeden z kilku zachowanych do czasów dzisiejszych fotosów Orła z gór Po umiarkowanych recenzjach prasowych zebranych za debiutancki kryminał Ogród rozkoszy (1925) – w których brytyjscy krytycy uznali Hitchcocka za „obiecującego nowego reżysera” – scenariusz do Orła z gór ponownie przygotował Eliot Stannard. Pracował nad nim jesienią 1925, opierając się na historii pt. Fear o’ God, opisanej przez asystenta Michaela Balcona i dyrektora ds. wydawniczych w wytwórni , . Według Lapworth w swej historii jako miejsce akcji opisał góry w stanie Kentucky, lecz Balcon zdecydował się nagrywać w Tyrolu, ponieważ koproducentem filmu była Rzesza Niemiecka, a ponadto przekonywał, że widzowie nie dostrzegą żadnej różnicy między amerykańskim stanem a austriackim Tyrolem. Zdaniem Jane E. Sloan Balcon podjął decyzję o nagrywaniu Ogrodu rozkoszy i Orła z gór na terenie Rzeszy Niemieckiej z powodu, jak pisał, „oporu [w Anglii] wobec kandydatury [Alfreda] Hitchcocka na reżysera. W tamtym czasie byliśmy bardzo zależni od wsparcia dystrybutorów i trudno było ich przekonać, że nowi reżyserzy są dobrzy”.
Hitchcock, mający już rozeznanie w sztuce montażu, został wysłany do Monachium, by poszukiwać odpowiednich plenerów do nagrywania. Chcąc mieć stałą ekipę, ponownie zatrudnił operatora Gaetano di Ventimiglię, który w późniejszym czasie pracował z reżyserem przy realizacji Lokatora (1927). Peter Ackroyd przyznał, że zamiłowanie Hitchcocka do otaczania się znajomymi twarzami mogło wynikać z jego ogólnej nerwowości. Ekipę uzupełnili Alma Reville jako asystentka reżysera oraz scenografowie i .
Casting thumb|left|Bernhard Goetzke jako J.P. Pettigrew w scenie z filmu Do głównej roli żeńskiej studio Gainsborough zaangażowało Amerykankę Nitę Naldi, uchodząca za jedną z największych gwiazd epoki kina niemego, którą określano następczynią „egzotycznego wampa” Thedy Bary (w części opracowań – w rozdziałach poświęconych filmografii Hitchcocka – błędnie wymieniano jej udział w Ogrodzie rozkoszy, poprzedniej produkcji reżysera). Międzynarodowy rozgłos zyskała kreacją Doñy Sol w dramacie romantycznym Krew na piasku (1922, reż. Fred Niblo) u boku Rudolpha Valentino. Jej wybór miał zagwarantować filmowi odpowiednią dystrybucję w Stanach Zjednoczonych. Jak pisał Hitchcock:
Naldi niechętnie zgadzała się na rezygnację z wysokich obcasów, długich paznokci, makijażu i uczesania. W ocenie reżysera „Nita walczyła jak lwica, by zachować wygląd, który przyczynił się do jej sławy”. Wraz z Almą Reville udała się do lokalnych sklepów, w których zakupiły fartuchy – bawełniane, a nie jedwabne – i zwykłe sukienki zamiast satynowych. Za tydzień pracy otrzymywała wynagrodzenie w wysokości od 600 do 900 dolarów.
Jedynym niemieckim aktorem w obsadzie był Bernhard Goetzke, znany ze współpracy z Fritzem Langiem, u którego zagrał w takich produkcjach, jak ekspresjonistyczny tryptyk Zmęczona śmierć (1921), kryminał Doktor Mabuse (1922) i utrzymany w nurcie fantasy Nibelungi (1924).
Orzeł z gór zapoczątkował współpracę Malcolma Keena z Hitchcockiem. W późniejszym czasie wystąpił on jeszcze w dwóch filmach reżysera – dreszczowcu kryminalnym Lokator; ; ; . i melodramacie Człowiek z wyspy (1929); ; ; ; ; ..
Realizacja thumb|left|Ekipa filmowa i Hitchcock z Almą Reville (po prawej u dołu) w trakcie realizacji filmu Orzeł z gór thumb| w Tyrolu (na zdj. w 2006), rejon, w którym nagrywano część ujęć plenerowych Zdjęcia do Orła z gór zainaugurowano jesienią 1925 w Emelka Studios na przedmieściach Monachium, zaś jako plenery wykorzystano m.in. gminę Sölden w Tyrolu i alpejską dolinę . Część ujęć nagrano też w październiku w po tym, jak pocztówkę z tego miasta Hitchcock dostrzegł w jednym ze sklepów z pamiątkami w Monachium. Wbrew panującym opiniom, nie znaleziono żadnych dowodów świadczących o tym, że obraz był realizowany w Stanach Zjednoczonych – góry znajdujące się w stanie Kentucky imitowały austriackie Alpy. Podawano również informacje, jakoby prace nad filmem odbywały się w Paryżu. Wewnętrzne ujęcia nagrywano w monachijskim Orbis-Studio, gdzie Willy Reiber, autor londyńskich dekoracji do Ogrodu rozkoszy, zaprojektował i wybudował replikę górskiej wioski.
Realizacja była problematyczna, głównie z uwagi na panujące złe warunki pogodowe i obfite opady śniegu, które znacząco utrudniały ekipie pracę na planie. W trakcie nagrywania Hitchcock doznał ataku mdłości i choroby wysokościowej, wskutek czego – według Donalda Spoto – był zmuszony powrócić z Obergurgl w Alpach Ötztalskich. Kiedy ekipa przebywała w Obergurgl, miasteczko w ciągu jednej nocy zostało zasypane przez śnieg, co zmusiło zespół realizacyjny do przeniesienia się do Umhausen. Gdy wszystko było gotowe do nagrywania, opady śniegu ponownie pokrzyżowały plany. Po czterech dniach wyczekiwania na polepszenie warunków pogodowych, Hitchcock wynajął czterech ludzi z miejscowej straży pożarnej, którzy za pomocą sikawek podjęli się usunięcia zalegającego śniegu. W trakcie prac porządkowych ucierpiał jeden z dachów pobliskiego domu, który uległ zawaleniu. Lokalny burmistrz zażądał odszkodowania w wysokości szylinga, lecz Hitchcock wręczył poszkodowanej kobiecie 2 szylingi na pokrycie prac remontowych.
W trakcie nagrywana sceny, w której Beatrice (bohaterka kreowana przez Naldi) czyści karabin należący do jej męża Fultona, aktorka zemdlała w wyniku wyczerpania. Jak relacjonował Hitchcock: „Scena szła naprawdę dobrze, gdy przekręciła pistolet w stronę okna, zobaczyłem, że się chwieje z boku na bok, porusza w górę i w dół. Kręciła się w kółko. Potem, bez żadnego słowa, Nita pochyliła się na bok i upadła na oślep. Podłoga była bardzo twarda. Została zbudowana na fundamencie z kamieni osadzonych w cemencie. Zanim kamera przestała kręcić, odzyskała przytomność. Podniosła się i chciała grać dalej, lecz zdecydowaliśmy się na zrobienie przerwy w tym dniu”.
Według współczesnych opracowań ekipa filmowa miała nieprzyjemne relacje z lokalnymi mieszkańcami; Hitchcock przyznawał później, że jego dolegliwości zdrowotne były powodowane wrażliwością na gardłowe dźwięki dialektu tyrolskiego (choć reżyser mówił po niemiecku, nie rozumiał lokalnego języka). Zdaniem Ackroyda Hitchcock w wyniku frustracji miał krzyczeć w stronę gór: „Niechbym nareszcie mógł się zwrócić do kogoś po angielsku!”. Praca wśród ludzi nie mówiących ojczystym językiem reżysera uniemożliwiała mu realizowanie w pełni tego, co zamierzał i ograniczała swobodę działania.
Z uwagi na problemy ze scenariuszem, który był ciągle zmieniany, i inne opóźnienia, okres zdjęciowy zakończył się w styczniu 1926, a nie jak pierwotnie zakładano, w święta 1925. Po zakończeniu produkcji, Hitchcock wraz z ekipą filmową powrócił statkiem rejsowym do Londynu, gdzie pracowano nad montażem Orła z gór. Reżyser wyrażał zadowolenie z gry aktorskiej Naldi, która w jego opinii była „wspaniała”. W swoim artykule „Life Among the Stars” dla „” z 15 marca 1938 pisał:
Odbiór Premiera kinowa i recenzje thumb|Oryginalny amerykański plakat filmu (ang. lobby card) Premierowy pokaz Orła z gór miał miejsce w Berlinie w maju 1926, a projekcja dla kierownictwa studia i prasy odbyła się w październiku tego samego roku. Zorganizowano wówczas co najmniej osiem pokazów w Wielkiej Brytanii, nim – z uwagi na liczne krytyczne opinie – odłożono go na półkę. 7 stycznia 1927 był wyświetlany w Passage Bioscoop w Amsterdamie w ramach tamtejszego Niemieckiego Festiwalu Filmowego. Ze względu na niskie przychody w box offisie, decyzją – krytykującego dziwaczne ujęcia oraz wzorowane na niemieckich filmach nietypowe oświetlenie, które nie zostaną zrozumiane przez Anglików – Ogród rozkoszy (1925) i Orła z gór wycofano z kin. Leonard J. Leff pisał, że film „nie wywarł dobrego wrażenia ani na dystrybutorze, ani na opinii publicznej”.