Wacław Calewski (ur. 14 grudnia 1893 w Piekutach, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – major kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Józefa i Leokadii z Kamieńskich, urodzony 14 grudnia 1893 w Piekutach, w ówczesnym powiecie mazowieckim guberni łomżyńskiej. W 1904 rozpoczął naukę w rosyjskim gimnazjum w Łomży. Z chwilą rozpoczęcia strajku szkolnego przeniósł się do polskiej Szkoły Handlowej w tym samym mieście. W 1908 wyjechał do Rosji, gdzie uczył się prywatnie. W 1911 w Woroneżu zdał maturę. Od marca 1912 należał do Związku Strzeleckiego, a następnie od sierpnia 1914 do Polskiej Organizacji Wojskowej.

W czasie I wojny światowej, 5 sierpnia 1915 wstąpił do Legionów Polskich, gdzie przydzielono go do 6 batalionu I Brygady, a następnie od 1 stycznia 1916 służył w 1 pułku ułanów. We wrześniu 1915 został ranny. Wraz z pułkiem Władysława Bieliny-Prażmowskiego przebył cały szlak bojowy Legionów 1916/17. Brał udział w walkach na froncie wołyńskim. Od 5 lutego do 31 marca 1917 był słuchaczem kawaleryjskiego kursu oficerskiego przy 1 pułku w Ostrołęce. Kurs ukończył z wynikiem dostatecznym. Posiadał wówczas stopień starszego ułana. Latem tego roku, po kryzysie przysięgowym, został internowany w Szczypiornie, a później w Łomży, gdzie przebywał do 12 lipca 1918. Następnie został wcielony do Polskiej Sile Zbrojnej, gdzie służył do 10 listopada 1918.

W przeddzień odzyskania przez Polskę niepodległości został przyjęty do rodzącego się Wojska Polskiego, gdzie przydzielono go do 1 pułku szwoleżerów i zweryfikowano do stopnia podporucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W lipcu 1920 został ranny. Wraz z pułkiem uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, a za postawę wykazaną w czasie walki, 29 października 1921 otrzymał krzyż „Virtuti Militari” V klasy. W uzasadnieniu jego nadania, czytamy m.in.:

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku. W 1922 ukończył Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu oraz Centralną Szkołę Strzelań w Toruniu. Z dniem 15 sierpnia 1924 został mianowany rotmistrzem. Następnie pełnił służbę w 1 pułku szwoleżerów Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Z dniem 15 września 1928 został przeniesiony do Gabinetu Wojskowego Prezydenta Rzeczypospolitej na stanowisko adiutanta przybocznegoWacław Calewski na prawo za Prezydentem Mościckim, zdjęcie ze zbiorów NAC.. 28 stycznia 1931 został przeniesiony do 1 pszw, a 26 marca tego roku do Korpusu Ochrony Pogranicza. Pełnił służbę w Dowództwie KOP w Warszawie na stanowisku referenta. 23 marca 1932 został przeniesiony z KOP do 1 pszw z równoczesnym przydziałem do Departamentu Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych do dnia 30 kwietnia 1932. 12 marca 1933 został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 7. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. 28 września 1933 został przeniesiony do 26 pułku ułanów wielkopolskich na stanowisko dowódcy szwadronu zapasowego w Łukowie.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 służył jako zastępca dowódcy Oddziału Kawalerii ppłk. Wisłockiego. Po agresji ZSRR na Polskę w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej. Następnie przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD, pod poz. 3630.

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Był żonaty, miał córkę Ewę Jolantę (ur. 28 października 1931).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4322 – 29 października 1921 Krzyż Niepodległości – 20 stycznia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz 1, 2 i 3 w 1921) Złoty Krzyż Zasługi – 25 maja 1939 „za zasługi w służbie wojskowej”. Srebrny Krzyż Zasługi po raz drugi – 2 lipca 1930 „za zasługi położone na stanowisku adiutanta przybocznego Prezydenta Rzeczypospolitej”. Srebrny Krzyż Zasługi po raz pierwszy – 10 listopada 1928 „w uznaniu zasług położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka za Rany i Kontuzje z dwiema gwiazdkamiFotografia rotmistrza 1 Pułku Szwoleżerów JP Wacława Calewskiego w mundurze Order Wojskowy Avis IV klasy (Portugalia) Krzyż Kawalerski Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia) Krzyż Węgierski Zasługi III klasy (Węgry) Upamiętnienie W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, podpułkownik Wacław Calewski został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci, przy Szkole Podstawowej nr 3 im. Leonida Teligi w Myśliborzu.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Adiutanci przyboczni Prezydenta II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Internowani w Łomży Kategoria:Legioniści internowani po kryzysie przysięgowym w Szczypiornie Kategoria:Majorowie kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego Kategoria:Oficerowie 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich Kategoria:Oficerowie 26 Pułku Ułanów Wielkopolskich Kategoria:Oficerowie kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Avis (Portugalia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Łowczówkiem 1914 Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Ułani Legionów Polskich Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Polnische Wehrmacht