Józef Gąsienica Tomków (ur. 1887 w Zakopanem, zm. ok. 1942 w Zakopanem lub Poroninie) – polski góral, przewodnik tatrzański i ratownik górski.
Życiorys W 1906 otrzymał od razu uprawnienia przewodnika II klasy, natomiast w 1911 – I klasy. Brał udział w wyprawach taternickich z wieloma wspinaczami, takimi jak Janusz Chmielowski, Jerzy Maślanka czy Mieczysław Karłowicz. Wprowadził także w taternictwo Mieczysława Szczukę. Karłowicz napisał artykuł W jesiennem słońcu („Taternik” 3/1908), w którym opisał wycieczkę z Gąsienicą Tomkowym na Ostry Szczyt.
Brał udział w wyprawach ratunkowych od początku istnienia TOPR w 1909 r. aż do 1940 r., jednak formalnie członkiem organizacji został dopiero w 1930 r. Uczestniczył m.in. w wyprawie po Wincentego Birkenmajera na Galerię Gankową w 1933 r. W roku 1922 dzierżawił schronisko na Hali Gąsienicowej.
Podczas II wojny światowej pomagał uciekać Polakom przez Tatry na Węgry, za co został uwięziony przez gestapo i zamordowany w pensjonacie „Palace” w Zakopanem lub na cmentarzu w Poroninie.
Jego bratem był Jan Gąsienica Tomków (1901–1988), także przewodnik i ratownik. Obaj do nazwiska Gąsienica dodali przydomek Tomków, pochodzący od imienia ich ojca – Tomasza.
Upamiętnienie Jego imię od 1954 r. noszą Tomkowe Igły w masywie Niżnich Rysów. Stefan Komornicki i Jerzy Żuławski proponowali w 1908 r., by nienazwaną wówczas jeszcze Ciemnosmreczyńską Turnię ku czci Gąsienicy Tomkowego ochrzcić mianem Józkowej Turni, jednak propozycja ta nie przyjęła się.
Osiągnięcia taternickie nowy wariant na południowej ścianie Ostrego Szczytu (1906), pierwsze wejście na Żabiego Mnicha (1907), pierwsze wejście na Kaczą Turnię (1907), pierwsze zejście z Zadniego Mnicha na Przełączkę pod Zadnim Mnichem (1907), pierwsze przejście północno-wschodnią ścianą Ganku (1907), pierwsze wejście na Żabią Lalkę (1908), pierwsze przejście Grani Fajek (1908), pierwsze zejście wschodnią granią Niebieskiej Turni (1908).
Bibliografia
Kategoria:Przewodnicy tatrzańscy Kategoria:Więźniowie Palace Kategoria:Ludzie związani z Poroninem Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Zmarli w XX wieku Kategoria:Polscy wspinacze Kategoria:Ludzie urodzeni w Zakopanem Kategoria:Polacy i obywatele polscy straceni przez Niemcy nazistowskie w dystrykcie krakowskim Generalnego Gubernatorstwa