Hitomi – satelita naukowo-badawczy zbudowany przez japońską agencję kosmiczną JAXA we współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną ESA, Holenderskim Instytutem Badań Kosmicznych SRON, Kanadyjską Agencją Kosmiczną CSA, NASA oraz innymi instytucjami. Służy jako kosmiczne obserwatorium do astronomii rentgenowskiej badając promieniowanie X w paśmie 0,3 – 600 keV. Wyniesiony na niską orbitę okołoziemską 17 lutego 2016 roku, rozpoczął testy.
Wystrzelony z Centrum Lotów Kosmicznych Tanegashima 17 lutego 2016 roku o 08:45 UTC (17:45 czasu lokalnego) rakietą H-IIA w najlżejszej konfiguracji i umieszczony na orbicie na wysokości ok. 575 km i nachyleniu 31°, co zostało potwierdzone już następnego dnia. Rakieta zabrała także trzy mniejsze satelity technologiczne: pięćdziesięciokilogramowe ChubuSat 2 i ChubuSat 3 oraz Horyu-4 o masie 10 kg.
26 marca 2016 satelita wpadł w niekontrolowany ruch obrotowy wskutek błędów w systemie kontroli położenia, co doprowadziło do zniszczenia konstrukcyjnie słabych elementów i utraty łączności.
Nazwa oznacza Źrenicę Oka, Oko, tu także w znaczeniu z dawnej legendy ostatnia, ale najważniejsza rzecz; przed wyniesieniem nazywany był ASTRO-H oraz NeXT od New X-ray Telescope, czyli Nowy Teleskop Rentgenowski.
Cele naukowe Satelita będzie służył do badań Wszechświata w zakresie promieniowania rentgenowskiego, poszerzając pracę satelity ASTRO-D (obserwatorium ASCA – Advanced Satellite for Cosmology and Astrophysics).
Dzięki zaawansowanej technologii, zastosowanej w najnowszych instrumentach do badania kosmosu w paśmie rentgenowskim, naukowcy będą mieć możliwość testowania hipotez, a zarazem dokonywania nowych odkryć. Celem badań będą m.in. centra aktywnych galaktyk, okolice czarnych dziur, supernowe oraz gromady galaktyk. Astronomowie liczą również na dokładne dane o wielkoskalowej strukturze Wszechświata, czyli jak powstają i ewoluują galaktyki i gromady galaktyk oraz jaką rolę w tym procesie spełnia ciemna materia.
Instrumenty naukowe Satelita przenosi 4 teleskopy i 6 detektorów: Soft X-ray Spectrometer (SXS): Soft X-ray Telescope (SXT-S, SXT-I) X-ray Calorimeter Spectrometer Soft X-ray Imager (SXI) drugi teleskop promieniowania miękkiego Hard X-ray Telescope (HXT, dwie jednostki) Hard X-ray Imager (HXI, dwie jednostki) Soft Gamma-ray Detector (SGD, dwie jednostki) Satelita waży 2,7 t, a po rozłożeniu na orbicie jego długość wyniosła 14 metrów. Jest to najcięższy japoński satelita umieszczony na orbicie.
Utrata łączności 26 Marca 2016 roku około 08:40 czasu UTC (16:40 czasu japońskiego) nastąpiła utrata łączności z kosmicznym obserwatorium, o czym JAXA poinformowała 27 marca. Już około 40 minut po utracie łączności U.S. Joint Space Operations Center dostrzegło fragmentację satelity i oderwanie się od niego 5 elementów, co również ogłosiło 27 marca w serwisie Twitter. Przypuszczalnie w czasie fragmentacji nastąpiła też zmiana orbity satelity na 561,0×580,1 km.
Mimo to nie spisano od razu obserwatorium na straty; już po rozpadzie JAXA udało się odebrać cząstkowy sygnał z satelity i podjęto prace nad przywróceniem jego działania, choć ich wynik był niepewny.
Zakończenie misji 28 kwietnia 2016 roku naukowcy z JAXA poinformowali o zakończeniu prób nawiązania kontaktu z satelitą. Trwające od 30 dni próby nawiązania kontaktu nie przyniosły żadnego skutku. Najprawdopodobniej panele słoneczne, które miały odpowiadać za zasilanie instrumentów naukowych oderwały się od satelity.
Zobacz też astronomia rentgenowska XMM-Newton INTEGRAL
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Japońskie satelity naukowe Kategoria:Teleskopy rentgenowskie Kategoria:Loty kosmiczne w 2016