Stanisław Roman Lewandowski (ur. 28 lutego 1859 w Kotlinach, zm. 3 lutego 1940 w Warszawie) – polski rzeźbiarz, medalier, krytyk sztuki, dramatopisarz, wolnomularzLudwik Hass, Ambicje, rachuby, rzeczywistość : wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej 1905–1928, Warszawa 1984, s. 367.
Życiorys Urodził się 28 lutego 1859 w Kotlinach, w rodzinie Ludwika i Antoniny z Ambroziewiczów. Ukończył szkołę średnią w Krakowie. Rzeźbę studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych (lata 1879–1882) u Matejki i Gadomskiego oraz na Akademii Wiedeńskiej, w pracowniach Edmunda Hellmera i Karola Kundmana. W latach 1890 do 1894 mieszkał i tworzył we Lwowie, następnie od 1894 do 1932 w Wiedniu, a od 1932 do 1940 w Warszawie. Podczas I wojny światowej prowadził w Wiedniu schronisko dla legionistów polskich. W 1924 został głównym medalierem mennicy polskiej w Warszawie, 1925 powrócił do Wiednia.
Nauczał w lwowskiej szkole artystycznej Marcelego Harasimowicza, następnie w wiedeńskim muzeum technicznym. Po powrocie do Polski został konserwatorem Państwowych Zbiorów Sztuki na Zamku Królewskim.
Tworzył w stylu realizmu akademickiego (prace Czarnogórka, Serbka, Marokanka, Derwisz, Wajdelota). Za rzeźbę Słowianin zrywający pęta został nagrodzony w 1888 przez warszawskie Towarzystwo Sztuk Pięknych. Na przełomie XIX i XX zaczął się skłaniać w kierunku secesji i symbolizmu (rzeźba Salome oraz epitafium Heleny Modrzejewskiej w kościele św. Krzyża w Krakowie).
Od 1932 był mężem Eufemii vel Jacobsen Müller (1896–1967).
Pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 125-4-20).
Wybrane dzieła pomnik Mickiewicza w Rzeszowie, 1892, zniszczony 1940, replika 1986 autorstwa Krzysztofa Brzuzana medaliony: A. Małeckiego, „Legionów polskich” (1915), J. Piłsudskiego (1916), „Powstania Polski” medal pamiątkowy poświęcony pamięci legionów polskich (1918)Gazeta Lwowska nr 195 z 30 sierpnia 1918 r. Kronika, str. 3 popiersie K. Grocholskiego w gmachu Parlamentu w Wiedniu medalion na sarkofagu Adama Mickiewicza w krypcie Wieszczów w katedrze wawelskiej sarkofag Heleny Modrzejewskiej na cmentarzu Rakowickim posąg św. Polikarpa w kościele parafialnym w Poli epitafium Marceliny Czartoryskiej w kościele Mariackim w Krakowie popiersia Wincentego Pola w kościele Franciszkanów w Krakowie wystrój rzeźbiarski fasad nieistniejącego dziś tzw. domu Spokornego – kamienicy na rogu Chopina i Alei Ujazdowskich w Warszawie (1904–1906) medal Franciszka Nowodworskiego pierwszego prezesa Sądu Najwyższego RP rzeźba Chrystusa na grobowcu rodziny Wedlów (gipsowa kopia w kaplicy Halpertów) na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (1931) medaliony i plakiety portretowe: Ziemiałkowskiego, Pola, Mickiewicza, Sienkiewicza, Chopina, Bilińskiego, ks. Józefa Poniatowskiego i in. popiersie prezydenta RP Ignacego Mościckiego (1933)
Odznaczenie Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Projekty
Przypisy
Bibliografia M. Wallis: Secesja. Wydanie II. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1974. Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających. Malarze, rzeźbiarze, graficy. T. V. Warszawa, 1993. (Hanna Kubaszewska). Katarzyna Mikocka-Rachubowa: Rzeźba polska XIX wieku. Od klasycyzmu do symbolizmu. Katalog zbiorów. Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa, 1993. Jurij Biriulow: Rzeźba lwowska od połowy XVIII wieku do 1939 roku: Od zapowiedzi klasycyzmu do awangardy. Warszawa: Neriton, 2007, 388 s. . Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga.
Linki zewnętrzne Stanisław Lewandowski na wystawie Towarzystwa Sztuk Pięknych, 1937 r.
Stanisław Roman Lewandowski – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy medalierzy Kategoria:Polscy rzeźbiarze Kategoria:Polscy wolnomularze (II Rzeczpospolita) Kategoria:Projektanci polskich monet Kategoria:Urodzeni w 1859 Kategoria:Zmarli w 1940