Maksymilian Kowalewski (1879–1940)

Maksymilian Hieronim Kowalewski (ur. 1 maja 1879 w maj. Surwiły, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – pułkownik lekarz weterynarii Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Tomasza, powstańca styczniowego, i Marii ze Stępniów urodzony 1 maja 1879 w majątku Surwiły, w ówczesnym powiecie kowieńskim guberni kowieńskiej. W latach 1889–1898 uczył się w gimnazjum w Kownie i działał w kółkach samokształceniowych. W latach 1900–1905 studiował w Instytucie Weterynarii w Warszawie. W trakcie studiów (1903–1904) pełnił funkcję skarbnika, a następnie prezesa stowarzyszenia studentów – Polaków pod nazwą „Ogniwo”. W 1905 „na znak solidarności z ideą strajkową poparł strajk przyrzeczeniem niepobierania dyplomu w ciągu czasu do 1907 roku, co dotrzymał”. 9 stycznia 1907 odebrał dyplom lekarza weterynariiSpis lekarzy weterynaryjnych ..., s. 28, 6-67.. Od 1 marca 1907 do 1 czerwca 1908 jako cywilny lekarz weterynarii w Kownie sprawował opiekę weterynaryjną w rosyjskiej 45 Brygadzie Artylerii w Wiłkomierzu. Później otrzymał posadę naddetatowego lekarza weterynarii w Płocku.

29 sierpnia 1914 został zmobilizowany do armii rosyjskiej i wyznaczony na stanowisko starszego lekarza weterynarii 8 Brygady Artylerii. Wziął udział w I wojnie światowej. Od 15 września do 1 listopada 1917 pełnił obowiązki komendanta szpitala dla koni Frontu Północno-Zachodniego. 10 kwietnia 1918 został zwolniony z armii rosyjskiej. Od 7 listopada do 29 grudnia 1918 pracował jako powiatowy lekarz weterynarii w Lubartowie.

29 grudnia 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego, w charakterze wojskowego lekarza weterynaryjnego, mianowany „lekarzem weterynaryjnym kapitanem” i przydzielony do Dowództwa Okręgu Generalnego „Łódź” w Łodzi na stanowisko pełniącego obowiązki inspektora weterynariiDziennik Rozkazów Wojskowych Nr 2 z 12 stycznia 1919 roku, poz. 87.. 22 maja 1919 roku otrzymał „rangę lekarza weterynaryjnego majora”Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 63 z 7 czerwca 1919 roku, poz. 1994.. 19 lipca 1919 roku otrzymał przeniesienie do Głównego Kwatermistrzostwa WP na stanowisko inspektora weterynarii. Zastąpił na tym stanowisku majora lekarza weterynarii Aleksandra MichałowskiegoDziennik Rozkazów Wojskowych Nr 81 z 31 lipca 1919 roku, poz. 2847.. W czasie wojny z bolszewikami był szefem Sekcji 8 Weterynarii Oddziału IV – Głównego Kwatermistrzostwa, a od lutego 1920 szefem weterynarii w Naczelnym Dowództwie Wojska Polskiego. Na tym stanowisku 24 czerwca 1920 został zatwierdzony w stopniu podpułkownika z dniem 1 kwietnia 1920 w Korpusie Weterynaryjnym, w „grupie byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”. 20 maja 1921 został wyznaczony na stanowisko kierownika Referatu Weterynarii w Wydziale IV Technicznym Dowództwa Okręgu Generalnego „Łódź”. Od listopada 1921 był szefem weterynarii w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi, a od 1 listopada 1925 naczelnym lekarzem weterynarii Okręgu Korpusu Nr IVWitold Jarno, Okręg Korpusu ..., s. 49, 99, 101, 123, 128, 196.. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 5. lokatą w korpusie oficerów weterynarii. Wykonując obowiązki szefa weterynarii pozostawał na ewidencji Kadry Okręgowego Szpitala Koni Nr IV w ŁodziRocznik oficerski 1923, s. 90, 1385, 1399.. 31 marca 1924 awansował na pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 3. lokatą w korpusie oficerów weterynariiRocznik oficerski 1924, s. 50, 1260, 1268.. Od lipca 1928 do kwietnia 1929 był naczelnym lekarzem weterynarii Okręgu Korpusu Nr VIIRocznik oficerski 1928, s. 757., a następnie szefem weterynarii w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr VII w PoznaniuRocznik oficerski 1932, s. 341, 473.. Z dniem 31 października 1935 został przeniesiony w stan spoczynku. Mieszkał w Płocku przy ul. POW 5.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 po agresji ZSRR na Polskę dostał się do niewoli sowieckiej. Przebywał w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w CharkowieWłodzimierz A. Gibasiewicz: Lekarze weterynarii ofiary II wojny światowej. Wyd. Bellona Warszawa 2011, s. 187-188. .

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie na stopień generała brygady. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi – 11 listopada 1935 Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości 21 czerwca 1938 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia.

Zobacz też awanse generalskie oficerów II Rzeczypospolitej Polskiej z 2007 jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

Przypisy

Bibliografia

Roczniki Oficerskie 1923, 1924, 1928 i 1932. Spis lekarzy weterynaryjnych w Rzeczypospolitej Polskiej, Wydawnictwo Ministerstwa Rolnictwa, Warszawa 1931.

Witold Jarno, Okręg Korpusu Wojska Polskiego nr IV Łódź 1918-1939, Instytut Historii Uniwersytetu Łódzkiego, Katedra Historii Polski Współczesnej, Wydawnictwo „Ibidem”, Łódź 2001, .

Kategoria:Ludzie związani z Płockiem Kategoria:Oficerowie – ofiary zbrodni katyńskiej – mianowani generałami Wojska Polskiego III Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Pułkownicy weterynarii II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy strajków szkolnych w Królestwie Kongresowym (1905–1908) Kategoria:Urodzeni w 1879 Kategoria:Zmarli w 1940