mały|308x308px|Schemat budowy skóry (przekrój) Dermatologia (gr. derma – skóra) – dziedzina medycyny zajmująca się badaniem oraz opisem struktury i funkcji skóry, a także schorzeniami skóry i jej przydatków (włosów, paznokci) oraz niektórymi chorobami ogólnoustrojowymi, ujawniającymi się przede wszystkim na skórze (np. łagodne i złośliwe nowotwory, jak czerniak złośliwy lub rumień guzowaty). mały|300x300px|Ludzki łupież widziany pod mikroskopem elektronowym W Polsce wchodzi w zakres specjalizacji lekarskiej dermatologia i wenerologia trwającej 5 lat, której konsultantem krajowym od 6 czerwca 2023 jest prof. dr hab. n. med. Witold Owczarek.. Jest to jedna z wzajemnie uznawanych specjalizacji w krajach Unii EuropejskiejDyrektywa rady 93/16/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. mająca na celu ułatwienie swobodnego przepływu lekarzy i wzajemnego uznawania ich dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji. W niektórych krajach (np. w Wielkiej Brytanii, w Irlandii, na Malcie) dermatologia i wenerologia stanowią odrębne specjalizacje.
Klasyfikacja mały|300x300px|Budowa wirusa HSV1 z główną manifestacją kliniczną pod postacią opryszczki wargowejmały|300x300px|Porównanie grudki i blaszki – dwóch przykładów wykwitów skórnych Główny podział dermatologii obejmuje: dermatologię kliniczną – zajmującą się diagnozowaniem i leczeniem chorób skóry; dermatologię doświadczalną – zorientowaną na poznawanie struktury i mechanizmów funkcjonowania skóryR. Śpiewak, Dermatoepidemiologia Dermatopedia 2012;1(pl):010.
Dyscypliny wywodzące się z dermatologii i powiązane z nią to: wenerologia – dziedzina mocno związana z dermatologią, skupiona na rozpoznawaniu i leczeniu chorób przenoszonych drogą płciową; kosmetologia – nauka medyczna zajmująca się badaniem, opisywaniem, pielęgnowaniem, przywracaniem oraz zwiększaniem za pomocą środków kosmetycznych atrakcyjności fizycznej ciała ludzkiego ze szczególnym uwzględnieniem skóry, włosów i paznokciR. Śpiewak, Kosmetologia. Dermatopedia 2013;2(pl):002.; estetologia medyczna (wraz z medycyną estetyczną) – dyscyplina medyczna zorientowana na dbanie o zdrowy i piękny wygląd ciała. W odróżnieniu od kosmetologii estetologia medyczna osiąga ten cel za pomocą leków (zarejestrowanych produktów leczniczych) oraz zabiegów inwazyjnych (m.in. z naruszeniem bariery skórnej), dlatego może być praktykowana wyłącznie przez lekarzy posiadających prawo do wykonywania zawodu; dermatochirurgia (chirurgia skóry) – podspecjalność obejmująca ogół zagadnień chirurgicznych w leczeniu chorób skóry i tkanki podskórnej. Łączy w sobie elementy różnych specjalności medycznych, takich jak dermatologia, chirurgia plastyczna, chirurgia onkologiczna i rekonstrukcyjna skóry, chirurgia naczyniowa; fotodermatologia – nauka medyczna zajmująca się terapią świetlną/laserową dermatoz; pediatria dermatologiczna – dyscyplina zajmująca się badaniem, opisywaniem i leczeniem dermatoz dziecięcych oraz właściwą pielęgnacją skóry dzieci; geriatria dermatologiczna – dziedzina badająca dermatozy wieku starczego; dermatoepidemiologia – dział medycyny powstały na styku dermatologii i epidemiologii, zajmujący się częstością występowania chorób skóry w populacjach, identyfikacją czynników ryzyka oraz grup ryzykaR. Śpiewak, Dermatoepidemiologia. Dermatopedia 2012;1(pl):010; dermatologia alergologiczna – nowa dyscyplina, łącząca w sobie elementy dermatologii oraz alergologii, której celem jest badanie oraz leczenie objawów skórnych będących skutkiem reakcji alergicznych; psychodermatologia – dziedzina powstała na styku dermatologii i psychologii będąca odpowiedzią na przypadki współwystępowania objawów psychopatologicznych z określonymi symptomami skórnymi lub chorobami dermatologicznymi. Jej celem jest pomaganie pacjentom z problemami psychologicznymi wynikłymi z zaistniałych u nich chorób skóryS. Aktan, E. Ozmen, Psychiatric disorders in patiens attending a dermatology outpatient clinic. Dermatology 1998, n. 197, p. 230-234.;
Historia Schorzenia skórne budziły zainteresowanie lekarzy już w epoce starożytnej. Wyraźnie dostrzegalne gołym okiem były przedmiotem dociekań medyków greckich i rzymskich. Szczególnego znaczenia nabrał ogląd zmian skórnych w czasach rozprzestrzeniania się trądu i dżumy (szczególnie okres średniowiecza z epidemią czarnej śmierci). Wczesne wykrycie zmian występujących w ostrych chorobach zakaźnych mogło decydować o losach całej społeczności. Jednak przez całe stulecia ani nie wyodrębniono nauki o chorobach skórnych ani nie tworzono odrębnych technik badawczych. Dopiero narodziny anatomii patologicznej i zastosowanie mikroskopu (XVIII i XIX wiek) otworzyło drogę nowoczesnej dermatologii.
Zakres dziedziny Dermatologia bada przyczyny i mechanizmy chorób skóry oraz poszukuje sposobów jej leczenia i zapobiegania dermatozom. W połączeniu z wenerologią jest jedną z podstawowych lekarskich klinicznych specjalności niezabiegowych. Tytuł specjalisty dermatologa i wenerologa uzyskuje lekarz po odbyciu określonego przepisami szkolenia (staże kliniczne, kursy specjalizacyjne itd.) w akredytowanych jednostkach i zdaniu egzaminu państwowego. Określenie "specjalność podstawowa" oznacza, że od lekarza przystępującego do kursu specjalizacyjnego nie wymaga się posiadania specjalizacji w innej dziedzinie, a jedynie dyplomu lekarza medycyny oraz prawa wykonywania zawoduR. Śpiewak, Dermatologia. Dermatopedia 2012;1(pl):008.. Dermatologia obejmujeProgram specjalizacji w dermatologii i wenerologii dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia w dermatologii, Warszawa 2000. Dokument dostępny na stronie cmkp.edu.pl [dostęp 2015-03-02]: anatomii, histologii i fizjologii skóry; chorób skóry – podstawowych cech dermatoz, makroskopowego i mikroskopowego obrazu wykwitów skórnych oraz ich klasyfikacji, postaci klinicznych, diagnostyki różnicowej, leczenia i profilaktyki; zaburzeń rozwojowych skóry, defektów immunologicznych wrodzonych, genodermatoz, fakomatoz; podstawowej wiedzy alergologicznej; kliniki i etiopatogenezy dermatoz zawodowych; epidemiologii chorób skóry; odczynów polekowych o różnym patomechanizmie; roli wirusów w etiologii i patogenezie chorób skóry (w tym wirusów onkogennych); roli zjawisk immunologicznych i autoimmunologicznych w dermatozach; schorzeń skóry współistniejących z chorobami ogólnoustrojowymi; znamion melanocytowatych i czerniaka złośliwego oraz innych nowotworów skóry i stanów przednowotworowych; zasad leczenia zewnętrznego chorób skóry; zasad lecznictwa ogólnego w dermatologii: antybiotykoterapia, leczenie kortykosterydami, immunosupresja, itp.; zastosowania metod chirurgicznych (dermatochirurgia) w onkologicznych i nieonkologicznych schorzeniach skóry; podstaw kosmetologii lekarskiej; fizykoterapii, laseroterapii i rentgenoterapii dermatologicznej;
Przypisy
Bibliografia
R. Śpiewak, Estetologia medyczna, medycyna estetyczna, dermatologia estetyczna, chirurgia estetyczna, ginekologia estetyczna, stomatologia estetyczna - definicje i wzajemne relacje poszczególnych dziedzin. Estetologia Medyczna i Kosmetologia 2012; nr 2(3), s. 69-71.
Linki zewnętrzne Polskie Towarzystwo Dermatologiczne Encyklopedia dermatologiczna
Kategoria:Specjalności lekarskie