Gertruda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, złożone z członu Ger-: stwniem. gēr – „włócznia z ostrym żelaznym grotem”Z. Klimek (opr.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t. 5, Kraków 1997, , „oszczep”, oraz trut, od germ. thrūdi („moc, siła”) pomieszanego z drūda, stwniem. trūt, drūt („ukochany, miły”; por. Ermentruda). Można je tłumaczyć jako „silna w walce oszczepem”.
Notowana w Polsce od XIII wieku, początkowo w łacińskiej formie Gertrudis (1223 r.), a od 1251 r. jako G(i)ertruda. Imię to było dość popularne w Polsce w średniowieczu. Inne notowane w średniowieczu formy tego imienia to: Gertrud, Girtrud, Girtrudis, ze zdrobnieniami G(i)erka, G(i)eruchna, G(i)erusza, Trude (niem.), G(i)ela, Ruchna (to ostatnie może też od Rufiny)Z. Klimek (opr.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t. 5, Kraków 1997, i M. Malec (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych t. 2, Kraków 1995, . Na gruncie niemieckim skróconą formę Gertrudy może stanowić także GerdaR. Kohlheim, V. Kohlheim, Duden Lexikon der Vornamen, wyd. 3, Mannheim 1998 .
Rosyjskie słowniki tłumaczą to imię dwojako: jako imię germańskie o morfologii opisanej powyżej i jako imię powstałe ze złożenia skróconych wyrazów „героиня труда” (czyt. gieroinia truda), czyli „bohaterka pracy” (por. Bohater Pracy Socjalistycznej). Jako zdrobnienia proponują formy: G(i)erta, G(i)eta, G(i)etunia, G(i)etusia, G(i)eraН. А. Петровский, Словарь русских личных имен, Moskwa 1980.
Gertruda imieniny obchodzi 18 lutego, jako wspomnienie św. Gertrudy Comensoli 17 marca, jako wspomnienie św. Gertrudy z Nivelles 16 listopada, jako wspomnienie św. Gertrudy z Helfty, zw. też Gertrudą Wielką.
Znane osoby noszące imię Gertruda Gertruda z Hackeborn – święta, założycielka klasztoru benedyktynek w Helfcie Gertruda Mieszkówna – córka króla Polski Mieszka II Lamberta i Rychezy; jako autorka łacińskich modlitw prozą poetycką, zapisanych w Kodeksie Gertrudy – najdawniejszy pisarz polski znany z imienia Gertruda – córka Bolesława III Krzywoustego i Salomei, zakonnica w Zwiefalten Gertruda – córka Henryka I Brodatego i Jadwigi Śląskiej, ksieni klasztoru w Trzebnicy Gertruda – córka Henryka II Pobożnego, żona Bolesława I mazowieckiego Gertruda z Meran – królowa Węgier Gertruda Saska – królowa Danii Gertruda Toskańska – arcyksiężniczka Austrii Gertruda Babenberg – księżna czeska, pierwsza żona Władysława II Gertruda Babenberg – księżniczka austriacka z dynastii Babenbergów Gertruda austriacka – księżna Mödling, tytularna księżna Austrii i Styrii Gertrude Baines – Amerykanka; w okresie od 2 stycznia do 11 września 2009 była najstarszą osobą świata o zweryfikowanej dacie urodzin Gertrud Bäumer – niemiecka działaczka ruchu kobiet, polityk, pisarka Gertrude Baumstark – rumuńska szachistka od roku 2004 reprezentująca Niemcy Gertrude Bell – brytyjska podróżniczka, pisarka, alpinistka, doradca polityczny i archeolog; wraz z Thomasem Edwardem Lawrence’em wywarła duży wpływ na powstanie Iraku Gertruda Czarnecka – polska polityk, posłanka na Sejm PRL VIII kadencji Gertrude Elion – amerykański lekarz farmakolog; laureatka Nagrody Nobla z dziedziny fizjologii i medycyny Gertrud Gabl – była austriacka narciarka alpejska, zwyciężczyni Pucharu Świata Gertruda von Hohenberg – królowa Niemiec Gertruda Kilos – polska lekkoatletka Gertruda z Nivelles – frankijska arystokratka z rodu Pippinidów żyjąca w VII w., ksieni klasztoru benedyktyńskiego, święta Kościoła katolickiego Gertruda Orlacz – polska polityk, posłanka na Sejm PRL IX kadencji Gertruda z Komorowskich Potocka – pierwsza żona Stanisława Szczęsnego Potockiego Gertrude Pritzi – była austriacka tenisistka stołowa, pięciokrotna mistrzyni świata Gertrud Scholtz-Klink – przywódczyni nazistowskiej organizacji kobiecej w III Rzeszy Gertruda von Sulzbach – królowa Niemiec Gertrude Stein – amerykańska pisarka, poetka i feministka Gertruda Szalsza – polska aktorka teatralna i filmowa Gertruda Szumska – polska polityk, nauczycielka matematyki, posłanka na Sejm IV kadencji Gertruda Uścińska – prezes ZUS w latach 2016–2024 Gertrude Vanderbilt Whitney (1875–1942) – amerykańska rzeźbiarka, mecenas i kolekcjonerka sztuki, założycielka w 1930 roku muzeum swego imienia
Zobacz też
Gertruda – jezioro w Polsce (710) Gertrud – planetoida Archikatedra św. Gertrudy w Utrechcie Gertrudów – miejscowość w Polsce Kościół św. Gertrudy w Hamburgu Maulévrier-Sainte-Gertrude – miejscowość we Francji Stary kościół św. Gertrudy w Rydze
Przypisy
Kategoria:Żeńskie imiona germańskie