Stanisław Zygmunt Widacki (ur. 27 kwietnia 1883 w Bakowcach, zm. w kwietniu 1940 w Kijowie) – polski samorządowiec, działacz niepodległościowy i społeczny, polityk, poseł na Sejm w II RP IV kadencji (1935–1938), ostatni przedwojenny polski prezydent Tarnopola (1934–1939), pułkownik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys thumb|Tabliczka upamiętniająca Stanisława Widackiego na Jasnej Górze Był synem Jana (1842–1906) i Emilii z Bigalów. Absolwent szkoły powszechnej i gimnazjum w Przemyślu. Ukończył wyższe gimnazjum w Drohobyczu i studia filozoficzne na Uniwersytecie Jana Kazimierza. Rozporządzeniem c. k. Rady Szkolnej Krajowej z dnia 13 września 1912 l. 13562/IV kandydat stanu nauczycielskiego Stanisław Widacki został mianowany zastępcą nauczyciela w C. K. Gimnazjum w Tarnopolu. 14 września złożył przysięgę służbowąSprawozdanie Dyrekcyi c. k. Gimnazyum II. z językiem wykładowym polskin w Tarnopolu za rok szkolny 1912/1913. Tarnopol, 1913, s. 23..

W młodości działał w OMN „Zarzewie”, Drużynach Strzeleckich, Armii Polskiej. Był członkiem Towarzystwa Szkoły Ludowej, od 1912/1913 członkiem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych. Był również aktywny w Stowarzyszeniu Młodzieży Rękodzielniczej im. Tadeusza Kościuszki.

Po wybuchu I wojny światowej w 1914 został powołany do armii austriackiej. Walczył na frontach rosyjskim i włoskim. Był trzykrotnie ranny. Zdezerterował i przybył do Warszawy, gdzie wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej. Od 1918 służył w Wojsku Polskim. Podczas wojny polsko-ukraińskiej uczestniczył w obronie Lwowa, a w trakcie wojny polsko-bolszewickiej w walkach na froncie małopolskim i litewsko-białoruskim. Za postawę wykazaną w czasie walk na odcinku IV obrony Lwowa w 1920, Dekretem Naczelnego Wodza L.dz. 14147/VM z 4 października 1922 otrzymał order „Virtuti Militari” V klasy.

W latach 1920–1921 pełnił służbę w Korpusie Kadetów Nr 2 w Modlinie na stanowisku komendanta. Od 1 czerwca 1921 jego oddziałem macierzystym był 24 pułk piechoty. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 266. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W 1923 pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi na stanowisku szefa Oddziału V Sztabu, pozostając oficerem nadetatowym 6 pułku strzelców podhalańskich w Stryju. W listopadzie 1924 został przeniesiony z 6 psp do 31 pułku Strzelców Kaniowskich w Łodzi na stanowisko dowódcy I batalionu. 1 grudnia 1924 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 71. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W październiku 1926 został przeniesiony z DOK IV do 40 pułku piechoty we Lwowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W czerwcu 1927 został przydzielony do Korpusu Kadetów Nr 1 we Lwowie na stanowisko komendanta. 23 grudnia 1927 roku został przeniesiony do kadry oficerów piechoty z pozostawieniem na dotychczas zajmowanym stanowisku. 14 lutego 1929 otrzymał przeniesienie do 51 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Brzeżanach na stanowisko dowódcy pułku. Na pułkownika został awansowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1931 w korpusie oficerów piechoty. Z dniem 31 sierpnia 1933 został przeniesiony w stan spoczynku.

Od 1934 do 1939 sprawował urząd prezydenta Tarnopola. Mieszkał w Tarnopolu. W 1935 został wybrany posłem na Sejm z listy państwowej 73841 głosami z okręgu nr 61 (powiaty: tarnopolski, zbaraski i skałacki). W kadencji tej pracował w komisji budżetowej. Prezes Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich w TarnopoluRocznik Ziem Wschodnich 1939, s. 214.. W drugiej połowie lat 30. był członkiem zarządu oddziału Związku Oficerów Rezerwy RP. W 1937 został wybrany wiceprezesem Związku Miast Małopolskich i pełnił tę funkcję do 1939Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939, Warszawa 1939, s. 305.. W lutym 1938 wyznaczony wiceprzewodniczącym okręgu tarnopolskiego Obozu Zjednoczenia Narodowego.

W czasie kampanii wrześniowej, następnego dnia po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, został aresztowany przez NKWD w Tarnopolu. W 1940 został zamordowany w więzieniu NKWD w Kijowie przy ul. Karolenkiwskiej 17. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 041/2 z kwietnia 1940, pozycja 31, oznaczony numerem 457). Na liście figuruje także Grzegorz Widacki (ur. 1893, także syn Jana). Ofiary tej zbrodni zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.

Życie prywatne W 1918 ożenił się z Marią Teresą Lorfring (Lorfing, ur. 1890 w Sokalu, zm. 1971 w Londynie), z którą miał dwoje dzieci: Marię (1920–1994) i Jacka (1922–1943). Braćmi ciotecznymi (synami siostry ojca, Rozalii) byli Izydor Modelski i Teofil Modelski (ten ostatni był profesorem historii).

Upamiętnienie W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, staraniem Kresowego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego im. Orląt Lwowskich w Żarach, w pobliżu Parku rekreacyjnego przy ul. Szymanowskiego, został zasadzony Dąb Pamięci honorujący pułkownika Stanisława Zygmunta Widackiego.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5745 – 4 października 1922 Krzyż Niepodległości – 4 listopada 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (9 listopada 1932) „za zasługi na polu organizacji wojska i przysposobienia wojskowego”. Krzyż WalecznychNa podstawie fotografii . Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Państwowa Odznaka Sportowa

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej

Przypisy reprint Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, 1984.

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Burmistrzowie i prezydenci Tarnopola Kategoria:Burmistrzowie miast II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie Armii Polskiej (1910–1914) Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Członkowie Towarzystwa Szkoły Ludowej Kategoria:Członkowie Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich Kategoria:Członkowie Związku Miast Małopolskich Kategoria:Dowódcy 51 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych Kategoria:Ludzie związani z Drohobyczem Kategoria:Nauczyciele II Gimnazjum w Tarnopolu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Państwową Odznaką Sportową Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Politycy Obozu Zjednoczenia Narodowego Kategoria:Posłowie na Sejm II Rzeczypospolitej (województwo tarnopolskie) Kategoria:Posłowie na Sejm IV kadencji (1935–1938) Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej Kategoria:Zastępcy dowódcy 40 Pułku Piechoty Dzieci Lwowskich Kategoria:Zmarli w 1940