thumb|Maria Taglioni thumb|Matylda Krzesińska thumb|Margot Fonteyn thumb|Carla Fracci thumb|Natalia Makarowa Primabalerina (wł. primaballerina – pierwsza balerina) – pierwsza tancerka zespołu baletowego, wykonująca główne partie w balecie. Tytuł nadawany kiedyś przez władców (carów, królów, dyktatorów, namiestników), także przez niektórych prezydentów lub ministrów kultury, a nawet przez dyrektorów poszczególnych teatrów operowych.
Wyróżniano nim zazwyczaj najlepszą tancerkę w zespole baletowym, która charakteryzowała się nienaganną techniką, dyscypliną sceniczną, wielką charyzmą i osobowością wyraźnie przewyższającymi inne tancerki. Primabalerina była wykonawczynią głównych partii w wielkim klasycznym repertuarze baletowym. Niejednokrotnie nadużywany był przez mocodawców, którzy kierowali się przy tych nominacjach osobistymi sympatiami i koneksjami towarzyskimi lub politycznymi wyróżnianych w ten sposób tancerek. Także w Polsce był nadawany dość samowolnie i został zaniechany.
Uznawany jest w balecie jako pretensjonalny i anachroniczny. W czołowych zespołach świata zastąpiły go współcześnie pozycje pierwszych tancerek (analogicznie do pierwszych tancerzy), a tego rodzaju awanse odbywają się według zobiektywizowanych kryteriów.
Czasem jeszcze używany jest nieformalnie w publicystyce dla wyrażenie specjalnego uznania dla jakieś wybitnej tancerki baletu.
Słynne primabaleriny Alicia Alonso Giuseppina Bozzacchi Marie Camargo Barbara Campanini (La Barberina) Fanny Elssler Eva Evdokimova Alessandra Ferri Margot Fonteyn Carla Fracci Carlotta Grisi Sylvie Guillem Tamara Karsawina Irina Kołpakowa Matylda Krzesińska Pierina Legnani Natalia Makarowa Alicia Markova Anna Pawłowa Majia Plisiecka Olga Preobrażenska Marie Sallé Olga Spiesiwcewa Maria Taglioni Galina Ułanowa Agrippina Waganowa Anastasija Wołoczkowa
Primabaleriny polskie Barbara Bittnerówna Alicja Boniuszko Helena Cholewicka Anna Gaszewska Waleria Gnatowska Barbara Karczmarewicz Maria Krzyszkowska Elżbieta Kwiatkowska Julia Mierzyńska Nina Novak Maria Pawińska Michalina Rogińska Olga Sawicka Olga Sławska Kamila Stefańska Anna Straus Karolina Straus Halina Szmolcówna Konstancja Turczynowicz Karolina Wendt Ewa Wycichowska
Przypisy
Bibliografia Eliza Gaynor Minden: The Ballet Companion: A Dancer's Guide to the Technique, Traditions, and Joys of Ballet. Simon and Schuster, New York 2005, . Robert Greskovic: Ballet 101: A Complete Guide To Learning and Loving The Ballet. Hal Leonard Corporation, Pompton Plains 1998, Janina Pudełek: Warszawski balet romantyczny, 1802-1866. Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1968.
Helmut Schmidt-Garre: Ballett vom Sonnenkonig bis Balanchine, Friedrich Verlang, Hannover 1966. Józef Szczublewski, Teatr Wielki w Warszawie 1833-1993. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1992. . Irena Turska, Almanach baletu polskiego, 1945-1974. Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1983. . Irena Turska: W kręgu tańca. Iskry, Warszawa 1965.
Linki zewnętrzne Dancers Royal Opera House Polski Balet Narodowy Teatr Wielki Opera Narodowa American Ballet Theatre
Kategoria:Balet Kategoria:Tytuły *