Ignacy Roliński ps. „Żegota” (ur. 18 lipca 1885 w Praszce, zm. 15 kwietnia 1957 w Łodzi) – nauczyciel (matematyk), dyrektor Prywatnego Gimnazjum Aleksego Zimowskiego w Łodzi, po wojnie wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi i Uniwersytetu Łódzkiego.
Życiorys Nauka, studia i praca zawodowa Pochodził z ubogiej rodziny. W 1903 ukończył w Łodzi Wyższą Szkołę Rzemieślniczą (wbrew nazwie była to średnia szkoła zawodowa) i wyjechał na studia. Studiował kolejno w Getyndze, Paryżu, Wiedniu, Berlinie, Lwowie i Krakowie (gdzie w latach 1912–1914 na Uniwersytecie Jagiellońskim uczęszczał na wykłady Stanisława Zaremby, Augusta Witkowskiego, Kazimierza Morawskiego). Równocześnie pracował dorywczo, aby uzyskać pieniądze na pokrycie kosztów studiów.
W 1914 wrócił w rodzinne strony i rozpoczął pracę nauczycielską, w 1915 został kierownikiem szkoły powszechnej w Piątku w pow. łęczyckim. W 1919 przeniósł się do Łodzi i rozpoczął pracę w prywatnym gimnazjum męskim Kazimierza Tomaszewskiego, początkowo jako nauczyciel matematyki, następnie zastępca dyrektora, a od 1922 dyrektora. Pracował na tym stanowisku aż do upaństwowienia szkoły w 1929, powstało wtedy Państwowe Gimnazjum im. Pierwszego Prezydenta Rzeczypospolitej Gabriela Narutowicza. W 1924 uzyskał dyplom nauczyciela szkół średnich.
W latach 1923–1927 równocześnie uczył matematyki w Instytucie Nauczycielskim Łódzkiego Koła Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych. Koło powstało w 1919 i wraz z Kazimierzem Tomaszewskim byli od początku członkami zarządu Koła. „Towarzystwo (...) stawiało sobie za cel doskonalenie i rozwijanie sił nauczycielskich pod względem obywatelskim, pedagogicznym i naukowym, obronę interesów i godności stanu nauczycielskiego, wzajemną pomoc koleżeńską oraz zapewnienie wpływu na rozwój szkolnictwa średniego i wyższego. (…) Był również inicjatorem wykorzystywania w pracy szkolnej form samorządowych w celu wykształcenia u uczniów samodzielności w myśleniu i działaniu, zaradności organizacyjnej oraz poczucia odpowiedzialności. Widział możliwości osiągnięcia określonych cech i postaw społecznych przez współżycie zespołowe, gdy klasa zaczyna przypominać rodzinę, a szkoła gminę. Swoimi doświadczeniami w tych działaniach wychowawczych podzielił się z dyrektorami innych średnich szkół ogólnokształcących wygłaszając w 1925 roku odczyt podczas specjalnej konferencji”.Łynka Aleksander i inni Wieczna szkoła. II LO im. Gabriela Narutowicza w Łodzi, 2004, s. 18 i 19.
W latach 1926–1939 prowadził seminarium z logiki i dydaktyki ogólnej dla początkujących nauczycieli, także kierował ośrodkiem naukowo-dydaktycznym przy Bibliotece Pedagogicznej. W 1929 został dyrektorem męskiego gimnazjum i liceum Aleksego Zimowskiego, które zreorganizował i podniósł w nim poziom nauczania. „Dobrą i zasłużoną opinią cieszyło się gimnazjum Aleksego Zimowskiego. Dyrektorem tej szkoły był późniejszy profesor Uniwersytetu Łódzkiego Ignacy Roliński – piękna i lubiana przez wychowanków postać”Jerzy Urbankiewicz Muzy przy krosnach, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1970, s. 152.. W latach 1938–1939 także wykładał matematykę w Pedagogium. W 1937 mieszkał przy ul. Śródmiejskiej (obecnie ul. płk dr. Stanisława Więckowskiego) 57Księga adresowa m. Łodzi (…) na lata 1937–39. Łódź 1937[?] dz. II Wykaz mieszkańców m. Łodzi s. 359..
Po wybuchu II wojny światowej w ramach prześladowań polskiej inteligencji przez Niemców, został wraz z rodziną umieszczony w grudniu 1939 w obozie przesiedleńczym w Radogoszczu, a następnie wywieziony do Krosna. Tam w latach 1940–1942 uczył na dwuletnich zawodowych kursach przygotowawczych, a w latach 1942–1944 w Publicznej Szkole Zawodowej. Równocześnie prowadził tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej oraz był członkiem tajnej powiatowej komisji egzaminacyjnej (używał pseudonimu „Żegota”) – przeprowadzał egzaminy z fizyki, chemii i biologiiDraut J., Terlecki R., Oświata na Rzeszowszczyźnie w latach 1939–1945, Wrocław 1984.Chrzan B., Działacze podziemia o tajnej oświacie w powiecie Krosno nad Wisłokiem, „Roczn. Kom. Nauk. Pedagog.” T. 17: 1974..
W 1945 wrócił do Łodzi i do 1949 uczył matematyki na kursie przygotowawczym do wyższych uczelni przy Politechnice Łódzkiej. Od 1947 był zastępcą profesora w Państwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w Łodzi, a następnie dziekanem Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii tej uczelni (zmieniła ona w 1952 nazwę na Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi, choć pozostała uczelnią państwową) do września 1956. W roku akademickim 1951–1952 prowadził równocześnie na Uniwersytecie Łódzkim wykłady zlecone z historii odkryć matematycznych. Od 1 października 1956, po włączeniu Wyższej Szkoły Pedagogicznej do Uniwersytetu Łódzkiego był zastępcą profesora i prowadził wykłady oraz seminarium na kierunku matematycznym, a także zajęcia studiach zaocznych.
Działalność w Łódzkim Towarzystwie Naukowym W 1936 należał do założycieli Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Łodzi, w latach 1937–1939 był wiceprezesem zarządu, na pierwszym walnym zgromadzeniu Towarzystwa 4 grudnia 1938 wygłosił odczyt Stara i nowa logika, opublikowany w sprawozdaniu „Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Łodzi 19 listopada 1936 – 31 marca 1939” Łódź 1939. Po przekształceniu w 1946 Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Łódzkie Towarzystwo Naukowe został członkiem korespondentem Wydziału Nauk Matematyczno-Przyrodniczych.
Działalność publicystyczna Przełożył z języka niemieckiego Kowalewski G. Zasady rachunku różniczkowego i całkowego, Warszawa 1923, które odtąd służyły studentom jako podręcznik analizy matematycznej. Napisał i opublikował w Łodzi w 1951 r. skrypt Wstęp do analizy. Wiadomości z arytmetyki teoretycznej. Napisał artykuł Prosty dowód twierdzenia o średniej arytmetycznej i średniej geometrycznej („Matematyka” R. 1:1949 z. 1). Przed wojną napisał przedmowę do książki Franciszka Paprockiego Piątek. Rzut oka na przeszłość miasta i jego stan obecny, Piątek 1937. W 1929 na konferencji dyrektorów szkół wygłosił referat Zadania wychowawcze szkoły średniej w świetle filozofii i życia opublikowany w Księdze pamiątkowej aktualnych zagadnień szkolnictwa średniego, Łódź 1925. Od 1924 należał do stałych współpracowników miesięcznika „Szkoła i Nauczyciel”, a od 1928 wchodził w skład komitetu redakcyjnego miesięcznika „Współpraca Wychowawcza Domu ze Szkołą”, adresowanego głównie do rodziców i opiekunów. „Artykuł wstępny jego autorstwa O konieczności współdziałania domu i szkoły zamieszczony w pierwszym numerze tego pisma ze stycznia 1928 roku dobitnie wskazywał na korzyści płynące ze współpracy rodziców i nauczycieli”.
Śmierć i miejsce spoczynku Pochowany na cmentarzu na Radogoszczu przy ul. Zgierskiej 141 w Łodzi. Trumnę z kościoła pw. NSJ przy ul. Skarbowej 4 na cmentarz nieśli na ramionach jego studenci. Był żonaty z Antoniną Sylwiną z Tomczaków (ur. 1887), nauczycielką szkół średnich, siostrą Józefa Tomczaka, posła na Sejm z ramienia Związku Ludowo-Narodowego i biskupa Kazimierza Tomczaka. Mieli córkę Jadwigę, która przekazała do Muzeum Oświaty Łódzkiej kilka pamiątek po Ojcu.
Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (9 listopada 1932) „za zasługi na polu pracy oświatowej”.
Przypisy
Bibliografia Terlecki Ryszard Ignacy Roliński Polski Słownik Biograficzny T. XXXI s. 559–560. Janikowski J. Ignacy Roliński (1885–1957), „Przegląd Historyczno-Oświatowy” R. 17: 1974 nr 2 s. 202–209. Chrobaczyński J., Tajne nauczanie na Podkarpaciu 1939–1945, Rzeszów 1987 s. 57. Gacki W., Z dziejów oświaty w Łodzi (1920–1930), „Przegląd Historyczno-Oświatowy” R. 2: 1959 nr 2 s. 170. "Łódź w Ilustracji": 30 III 1930, nr 13, s. 3 (foto w gronie uczniów i nauczycieli gimnazjum Aleksego. Zimowskiego) i 10 VII 1938, nr 28, s. 4: (foto w gronie tegorocznych absolwentów i nauczycieli Gimnazjum Aleksego Zimowskiego jako jego dyrektor)
Kategoria:Absolwenci Wyższej Szkoły Rzemieślniczej w Łodzi Kategoria:Członkowie Łódzkiego Towarzystwa Naukowego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych Kategoria:Ludzie urodzeni w Praszce Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Nauczyciele związani z Łodzią Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary wysiedleń dokonanych przez Niemcy nazistowskie w Polsce 1939–1945 Kategoria:Pochowani na cmentarzu św. Rocha na Radogoszczu w Łodzi Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1957