Witold Maliszewski, ros. Ви́тольд Малише́вский (ur. 20 sierpnia 1873 w Mohylowie na Podolu, zm. 18 lipca 1939 w Zalesiu pod Warszawą) – polski kompozytor, dyrygent i pedagog.

Życiorys Urodził się w rodzinie Józefa, urzędnika, i Leoni z Kryńskich. Ukończył gimnazjum i szkołę muzyczną przy Cesarskim Towarzystwie Muzycznym w Tyflisie. Po maturze w 1891 wyjechał do Petersburga, gdzie studiował matematykę na uniwersytecie (1891–1892) i medycynę w Wojskowej Akademii Medycznej (1892–1897). Podjął też studia muzyczne w Konserwatorium Petersburskim w latach 1898–1902 u Auguste'a Bernharda (teoria) i Nikołaja Rimskiego-Korsakowa (kompozycja).

Był założycielem, wykładowcą (1908–1921) i dyrektorem (1913–1921) Konserwatorium w Odessie, które wykształciło wielu muzyków światowej klasy. Terror bolszewicki zmusił kompozytora do opuszczenia Odessy w 1921 r. i przyjazdu do Warszawy. Zasługi Maliszewskiego były w Związku Radzieckim przemilczane, a Konserwatorium Odeskie, którego był założycielem, otrzymało imię nie swego twórcy, a śpiewaczki operowej Antoniny Nieżdanowej, która nie była w żaden sposób związana z tą instytucją.

W Warszawie Maliszewski był dyrektorem Państwowego Konserwatorium Muzycznego, przemianowanego na Wyższą Szkołę Muzyczną im. Fryderyka Chopina (1922–1927) oraz prezesem Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego (1925–1928)Fry­deryk Chopin Uni­ver­sity of Music. W roku 1927 Maliszewski pełnił funkcję przewodniczącego jury I Konkursu Chopinowskiego.

W latach 1927–1934 pełnił funkcję naczelnika wydziału muzyki w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

10 listopada 1933 „za zasługi na polu twórczości i pedagogiki muzycznej” został odznaczony przez Prezydenta RP Ignacego Mościckiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski

Kompozytor zdobył II nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. F. Schuberta w Genewie w 1928 r. za dokończenie Symfonii VIII Franza Schuberta.

U Maliszewskiego pobierali nauki: Witold Lutosławski, Feliks Łabuński, Bolesław Woytowicz, Feliks Rybicki, i inni.

W 1901 ożenił się z Natalią z Makarewiczów (1882–1974). Mieli trzy córki: Helenę, Marię Magdalenę i Walerię. Maria Magdalena Halfter (1907–1984), była śpiewaczką, pedagogiem.

Zmarł w lipcu 1939 w Zalesiu, spoczywa obok żony na cmentarzu parafialnym w Piasecznie.

Dzieła (wybór) Utwory sceniczne Syrena (La Sirene), opera-balet w 4 aktach, op. 24 (1927); libretto Ludomira Michała Rogowskiego Boruta, balet (1930)

Utwory orkiestrowe I Symfonia g-moll op. 8 (1902) Uwertura radosna D-dur op. 11 (ok. 1902) Polonez pamięci Chopina na orkiestrę (ok. 1902-03) II Symfonia A-dur op. 12 (1903) III Symfonia c-moll op. 14 (1907) IV Symfonia D-dur op. 21 poświęcona „Odrodzonej i Odnalezionej Ojczyźnie” (1925) Z niwy polskiej - suita na tematy polskie na orkiestrę (1925) Scherzo i Uwertura ku czci Schuberta (1928) - dokończenie VIII Symfonii h-moll D 759 „Niedokończonej” Franza Schuberta Bajka op. 30 na orkiestrę (ok. 1930) Legenda op. 31 - poemat symfoniczny (ok. 1930) Suita diabelska z opery-baletu Boruta (1930) Suita polska z opery-baletu Boruta (1930)

Utwory na instrument solowy z orkiestrą

Suita op. 20 na wiolonczelę i orkiestrę; wersja II na wiolonczelę i fortepian (1923) Fantazja kujawska g-moll op. 25 na fortepian i orkiestrę (ok. 1929) Koncert fortepianowy b-moll op. 27 (ok. 1930-31)

Utwory na fortepian

Miniatury op. 4 Miniatury op. 5 Miniatury op. 16

Utwory kameralne Sonata G-dur op. 1 na skrzypce i fortepian (przed 1902)

I Kwartet smyczkowy F-dur op. 2 (przed 1903) Kwintet smyczkowy d-moll op. 3 (przed 1904) II Kwartet smyczkowy C-dur op. 6 (przed 1905) III Kwartet smyczkowy Es-dur op. 15 (przed 1914) Serenada op. 21 na skrzypce i fortepian

Utwory wokalno-instrumentalne Wielka kantata biblijna na głosy solowe, chór i orkiestrę (1902) - praca dyplomowa Missa Pontificalis op. 28 na sopran, alt, tenor, bas, chór i orkiestrę, dedykowana Piusowi XI (1930) Requiem op. 29 na sopran, alt, tenor, bas, chór mieszany i orkiestrę (1930)

Pieśni

Bitwa Racławicka do słów Teofila Lenartowicza na chór mieszany a cappella; wersja II z fortepianem Cztery pieśni do słów Leopolda Staffa i Bronisławy Ostrowskiej na głos i fortepian; wersja II na głos i orkiestrę Królestwo - ballada do słów L. Staffa na sopran, tenor i chór męski; wersja II na 2 głosy solowe i chór mieszany Noc czerwcowa - pieśń do słów L. Staffa na chór męski; wersja II na chór mieszany Sześć pieśni do słów L. Staffa na głos i fortepian; wersja II na głos i orkiestrę Czeremcha - pieśń do słów Wasyla Żukowskiego na głos i fortepian; wersja II na głos i orkiestrę (1904) W Lignoreria - pieśń do słów W. Żukowskiego na głos i fortepian; wersja II na głos i orkiestrę (1904) Chmura - pieśń do słów Aleksandra Puszkina na kwartet wokalny i fortepian (1904) Step - pieśń do słów W. Żukowskiego na głos i fortepian; wersja II na głos i orkiestrę (1908) Kołysanka - pieśń do słów L. Staffa na chór męski (lub chór mieszany) z kotłami i talerzami ad libitum (ok. 1935) Królewna Basia op. 33 - wariacje do słów J. Gillowa na sopran i orkiestrę (1936)

Przypisy

Bibliografia M. Gliński, Witold Maliszewski z okazji odznaczenia Państwową Nagrodą Muzyczną, „Muzyka” 1931, nr 2 Wrocki E., W. Maliszewski, Warszawa, 1932. J. Paja-Stach, Maliszewski Witold, w: Encyklopedia Muzyczna PWM, red. E. Dziębowska, Kraków 2000, t. 6, s. 56–57 (bibliografia) Nazarenko V., Ukrainian page of Maestro Maliszewski, "Day" ("Dzień") Newspaper, 2010 Nazarenko, VI, Vilinsky, Yu. S., Volosatykh, O. Yu. Witold Maliszewski w muzycznym życiu Ukrainy i Polski,. Chasopys z Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. Czajkowskiego. - 2019. - № 2.s. 20-48. Witold Maliszewski, Polish art and culture website Nazarenko, VI, Vilinsky, Yu.S. i Volosatych, O. Yu. (2024). Fenomen Witolda Maliszewskiego: spojrzenie z XXI wieku. Ukraina. Europa. Świat. Historia i nazwiska w refleksji kulturowej i artystycznej, (7), 15–56.

Linki zewnętrzne Maliszewski Witold, Polskie Centrum Informacji Muzycznej polmic.pl - Encyklopedia Maliszewski, Witold, Polska Biblioteka Muzyczna - Encyklopedia

Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, Witold Maliszewski, 1927 Witold Maliszewski (1873-1939) : Joyful Overture (c. 1902) Witold Maliszewski - piano concerto Op.27 Maliszewski - Symphony No. 1 (1902)

Utwory Witolda Maliszewskiego w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci Konserwatorium Petersburskiego Kategoria:Kompozytorzy XX wieku Kategoria:Ludzie urodzeni w Mohylowie Podolskim Kategoria:Ludzie związani z Odessą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu rzymskokatolickim w Piasecznie Kategoria:Polscy dyrygenci Kategoria:Polscy jurorzy Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki poważnej Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Przewodniczący jury Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina Kategoria:Urodzeni w 1873 Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina Kategoria:Zmarli w 1939