Emeli Sandé, właśc. Adele Emeli Gouraguine z domu Sandé (ur. 10 marca 1987 w Sunderlandzie) – szkocka piosenkarka i autorka tekstów. Zdobywczyni statuetki European Border Breakers Award (2013).
Życiorys Wykształcenie W latach 2006–2009 studiowała medycynę (MBChB) na Uniwersytecie w Glasgow. Po trzecim roku uzyskała tzw. intercalated degree, jednoroczny fakultatywny tytuł licencjacki w dziedzinie neurobiologii. Nie ukończyła pełnego programu kształcenia lekarskiego i nie uzyskała kwalifikacji do wykonywania zawodu lekarza.
Kariera muzyczna W dzieciństwie śpiewała w domu piosenki z repertuaru m.in. Whitney Houston, Céline Dion, Niny Simone, Mariah Carey i Alicii Keys. Jako sześciolatka zapisała się na zajęcia do szkolnego chóru i na lekcje nagrywania w szkole podstawowej w Alford, gdzie jej nauczycielką była Morag Simpson. W tym czasie zagrała główną rolę Maryi w szkolnym przedstawieniu Hosanna Rock i zaczęła pisać swoje pierwsze utwory. Swoją pierwszą piosenkę napisała w wieku siedmiu lub ośmiu lat. Kiedy miała 11 lat, napisała swoją pierwszą piosenkę „Tomorrow Starts Again”, z którą wzięła udział w szkolnym konkursie talentów. W tym samym wieku zaczęła uczyć się gry na fortepianie i wiolonczeli, wcześniej grała także na klarnecie. Rok później rodzice zapisali ją na lekcje fortepianu w Inverurii, gdzie jej nauczycielem był Ian Milne. thumb|Sandé (2007) Jako nastolatka wzięła udział w konkursie talentów w Inverurie. Podczas konkursu zaśpiewała utwory „Cabaret” Lizy Minelli i „Never Forget You” Mariah Carey, jednak nie przeszła do kolejnego etapu. Rok później ponownie wzięła udział w konkursie i zajęła trzecie miejsce po wykonaniu piosenek „I Sing Because I’m Happy/His Eye In on the Sparrow” i „A Woman’s Worth” Alicii Keys. Kilka lat później po raz kolejny wystartowała w konkursie, tym razem jako członkini trio Celeste, który współtworzyła z Nadią Donald i Lorną Routh. Wokalistki zajęły w konkursie pierwsze miejsce dzięki wykonaniu a cappella utworów „Bridge Over Troubled Water” Simon & Garfunkel i „Fields of Gold” Eva Cassidy. Mając 15 lat, wzięła udział w konkursie Rapology organizowanym przez radio Choice FM, który ostatecznie wygrała, dzięki czemu wygrała możliwość podpisania kontraktu płytowego z wytwórnią muzyczną Telstar Records. Z powodu nauki na studiach zrezygnowała jednak z podpisania umowy. W tym samym czasie przyjęła zaproszenie do programu telewizji MTV Camden, prowadzonego przez Richarda Blackwooda, w którym zaśpiewała w stylu gospel. W wieku 16–17 lat napisała swoją debiutancką piosenkę o miłości, w tym czasie poznała także swojego menedżera Adriana Sykesa.
W 2005 nawiązała współpracę z nowo założoną wytwórnią muzyczną Urban Scot, którą założyli David Craig, Mel Awasi i Laura McCrum. Piosenkarka grała na koncertach organizowanych przez wytwórnię. W 2007 wystąpiła gościnnie w audycji o nazwie Blackstreet Laury McCrum w BBC Radio Scotland, a także zaśpiewała na ceremonii organizowanej przez Pan African Arts Scotland z okazji rocznicy zniesienia ustawi u niewoli. Nagranie z koncertu zostało wydano w formie DVD w zaledwie 200 egzemplarzach, które zostały rozesłane uczestnikom wydarzenia.
W listopadzie 2008 wystąpiła podczas gali Independent Music Show, który był organizowany w Bullet Bar w Londynie. W tym samym roku siostra Sandé zrealizowała nagranie, na którym Emeli grała na fortepianie i śpiewała jedną ze swoich ulubionych piosenek, „Nasty Little Lady”. Klip wysłała później na konkurs muzyczny organizowany przez Trevora Nelsona z kanału BBC Urban. Sandé ostatecznie wygrała konkurs, w którym otrzymała możliwość podpisania kontraktu płytowego. Jej menedżment odrzucił jednak propozycję. Piosenkarka zaczęła jednak promocję w Szkocji. W tym czasie wydała swoją pierwszą płytę zatytułowaną Have You Heard? wydaną przez Souljawn Records, którą sprzedawała podczas koncertów. Na płycie znalazło się osiem utworów, w tym m.in. „Patchwork”, „Dirty Jeans” i „Woman’s Touch”. Później ukazała się druga wersja płyty, która zawierała jedynie cztery utwory. Rodzice piosenkarki także zaangażowali się w działania promocyjne córki i wysłali płytę z jej piosenkami do BBC Radio 1Xtra. Jeden z dziennikarzy radia, Ras Kwame, zagrał jej utwór podczas audycji Homegrown Sessions. Dzięki temu Sandé, razem z czterema innymi piosenkarzami, otrzymała propozycję zagrania koncertu w Soho. Wtedy poznała producenta Shahida „Naughty’ego Boya” Khana, z którym zaczęła współpracę jako autorka piosenek dla takich wykonawców, jak m.in. Jamelia, Alesha Dixon, Chipmunk, Professor Green, Devlin, Preeya Kalidas, Cheryl Cole czy Tinie Tempah. Sama Sandé tworzyła w tym czasie duet muzyczny z klawiszowcem Lornem Cowiesonem o nazwie Adele Sandé & Lorne Cowieson. thumb|Sandé (2011) W 2009 zadebiutowała na rynku muzycznym, zostając chórzystką brytyjskiego rapera Chipmunka w utworze „Diamond Rings”, który napisała dla niego podczas nauki na studiach. Numer zadebiutował na szóstym miejscu krajowej listy przebojów. Również w 2009 wzięła udział w przesłuchaniach do wytwórni muzycznej Future Music założonej przez Gary’ego Barlowa. Zaśpiewała tam utwór „Clown”, jednak nie przeszła eliminacji. W 2010 wystąpiła gościnnie w singlu „Never Be Your Woman” Wileya, a także podpisała kontrakt muzyczny z wytwórnią Virgin Records. Na początku 2011 nawiązała współpracę z EMI Records, a także zdecydowała się na używanie drugiego imienia (Emeli) jako pseudonimu artystycznego, co było spowodowane rosnącą popularnością brytyjskiej piosenkarki Adele. W czerwcu 2011 zagrała jako support przed koncertem Alicii Keys w Royal Albert Hall. W lipcu wystąpiła na festiwalu RockNess organizowanym niedaleko miasta Inverness. Miesiąc wcześniej zakończyła nagrywanie materiału na debiutancką płytę studyjną. W sierpniu wydała swój pierwszy solowy singiel, „Heaven”, który zapowiadał jej debiutancką płytę studyjną. Utwór zadebiutował na drugim miejscu krajowej listy przebojów. Drugim singlem z albumu został numer „Daddy”, który piosenkarka nagrała z gościnnym udziałem Naughty’ego Boya. W październiku ukazał się kolejny utwór z płyty artystki – „Read All About It”, który nagrała w duecie z Professorem Greenem. Piosenka zadebiutowała na pierwszym miejscu brytyjskiej listy przebojów, zostając tym samym pierwszym singlem w dorobku artystki, który znalazł się na szczycie notowań w kraju. Pod koniec listopada Sandé wystąpiła podczas koncertu BRMB Live 2011 organizowanego przez Free Radio Birmingham. W grudniu otrzymała statuetkę podczas ceremonii wręczenia nagród BRIT Award w kategorii „Wybór krytyków”. thumb|left|Sandé w Stadthalle Offenbach (2013) W lutym 2012 wydała debiutancki album zatytułowany Our Version of Events, z którym trafiła na pierwsze miejsce brytyjskiej listy najczęściej kupowanych płyt, gdzie pozostał przez kolejne sześć tygodni, osiągając wynik ponad 2 mln sprzedanych egzemplarzy. Płyta stała się tym samym najlepiej sprzedającym się albumem w Wielkiej Brytanii w tym roku. W tym samym miesiącu premierę miał kolejny singiel promujący płytę – „Next to Me”, który zadebiutował na drugim miejscu krajowej listy przebojów. 27 lipca wystąpiła podczas ceremonii otwarcia XXX Letnich Igrzysk Olimpijskich rozgrywających się w Londynie. Zaśpiewała wówczas utwory „Abide with Me” i „Heaven”. Jej inna piosenka, „Wonder” została wykorzystana jako motyw muzyczny podczas napisów końcowych transmisji. 12 sierpnia piosenkarka zaśpiewała podczas ceremonii zamknięcia igrzysk, w trakcie której zaprezentowała swój nowy singiel „Beneath Your Beautiful” nagrany wspólnie z Labyrinthem.
W 2013 odebrała European Border Breakers Award, statuetkę wręczaną artystom, których debiutanckie płyty osiągnęły sukces komercyjny poza ich własnym krajem. W 2013 wydała pierwsze dwupłytowe wydawnictwo koncertowe, zatytułowane Live at the Royal Albert Hall, na którym znalazł się zapis audiowizualny jej koncertu w brytyjskiej Royal Albert Hall. W czerwcu zaczęła pracę nad swoją drugą płytą studyjną, której premiera zaplanowana jest na 2016 rok. Na krążku znajdzie się m.in. utwór „Pluto” nagrany z Naughty Boyem, a także piosenki „Enough”, „Call Me What You Like”, „You and Me” i „This Much Is True”, który został napisany dla jej byłego męża. Album ukaże się pod szyldem wytwórni Roc Nation założonej przez rapera Jaya-Z.
W listopadzie 2014 dołączyła do charytatywnego zespołu Band Aid 30, z którym nagrała nową wersję singla „Do They Know It’s Christmas?”. W czerwcu 2015 opublikowała utwór „Don’t Fight the Bullet”. We wrześniu 2016 wydała singiel „Hurts”. Utwory zapowiadały drugą płytę studyjną piosenkarki pt. Long Live the Angels, która ukazała się w listopadzie 2016.
Muzyka thumb|Sandé na Festiwalu Piosenki na Gibraltarze (2013) Artystka pisała teksty piosenek dla wielu znanych wykonawców, takim jak m.in. Chipmunk („Diamond Rings”), Wiley („Never Be Your Woman”), Susan Boyle („This Will Be the Year”), Professor Green („Kids That Love to Dance”), Tinchy Stryder („Let It Rain”), Leona Lewis („Trouble”), Alesha Dixon („Radio”), Cheryl Cole („Boys”), Tinie Tempah („Let Go”), Pixie Lott i The Saturdays.
Simon Cowell nazwał Sandé „swoją ulubioną obecnie autorką tekstów”. Amerykański raper Jay-Z przyznał w jednym z wywiadów, że chciałby, żeby Sandé nagrała duet z jego żoną, Beyoncé Knowles.
Wizerunek Tatuaże Na jednym ramieniu ma wytatuowany tytuł noweli Virginii Woolf – A Room of One’s Own, a na drugim – portret swojej idolki, Fridy Kahlo, który wykonała po ukończeniu nauki na studiach.
Życie prywatne Jest najstarszą córką Zambijczyka Joela Sandé i Angielki Diane Sandé-Wood, którzy poznali się podczas studiów na uniwersytecie. Kiedy miała rok, wyjechała z rodzicami do Zambii, gdzie jej ojciec ukończył kurs inżynierii mechanicznej. Podczas pobytu w kraju jej matka, będąc w drugiej ciąży, zachorowała na malarię, przez co wróciła do Kumbrii, gdzie w 1989 urodziła córkę, Lucy. Gdy Emeli miała cztery lata, przeniosła się z rodzicami do Alford.
W styczniu 2012 ogłosiła zaręczyny z czarnogórskim biologiem morskim Adamem Gouraguinem, z którym spotykała się przez siedem lat. Para zaczęła się spotykać, kiedy wokalistka miała 17 lat i, jak przyznała, był to jej jedyny chłopak w życiu. Pobrali się 15 września 2012 w Czarnogórze, ale już w listopadzie 2014 zdecydowali się na rozwód, co tłumaczyli „dystansem i napiętym grafikiem zawodowym piosenkarki”.
Dyskografia Albumy studyjne Rok Dane dotyczące albumu Pozycje na listach przebojów Certyfikat UK AUS BEL CAN FRA GER IRL NLD NZ USA2012 Our Version of Events Wydany: 13 lutego 2012 Wytwórnia: Virgin, EMI Format: CD, digital download 1 17 3 22 9 7 1 3 9 28 UK: 8× platynowa płyta AUS: złota płyta BEL: złota płyta FRA: platynowa płyta GER: złota płyta IRL: 3× platynowa płyta NZ: złota płyta2016 Long Live the Angels Wydany: 11 listopada 2016 Wytwórnia: Virgin, EMI Format: CD, digital download 2 20 9 70 65 12 6 21 29 41 UK: złota płyta2019 Real Life Wydany: 13 września 2019 Wytwórnia: Virgin, EMI Format: CD, digital download 6 – 25 – – 31 37 50 – –2022 Let’s Say For Instance Wydany: 6 maja 2022 Wytwórnia: Chrysalis Records Format: CD, digital download – – – – – – – – – – „–” oznacza, że album nie był notowany na danej liście.
Albumy koncertowe Rok Dane dotyczące albumu Pozycje na listach przebojów Certyfikat UK FRA IRL NLD2013 Live at the Royal Albert Hall Wydany: 18 lutego 2013 Wytwórnia: Virgin Format: DVD, CD, digital download 1 9 33 24 UK: złota płyta
Minialbumy (EP) Rok Dane dotyczące albumu Pozycje na listach przebojów USA USAR&B2013 iTunes Session Wydany: 23 kwietnia 2013 Wytwórnia: Virgin Format: digital download 86 122016 Live from London Bridge Wydany: 11 listopada 2016 Wytwórnia: Virgin Format: digital download – –2017 Kingdom Coming Wydany: 3 listopada 2017 Wytwórnia: Virgin Format: digital download – –2019 My Version of Events Wydany: 16 sierpnia 2019 Wytwórnia: Universal Music Group Format: digital download – – „–” oznacza, że minialbum nie był notowany na danej liście.
Single