Józef Bełza (ur. 18 września 1805 w Masłowicach, zm. 24 lipca 1888 w Warszawie) – polski chemik, pionier cukrownictwa w Polsce.
Rodzina Syn Tomasza Bełzy i Antoniny z Rubowskich.
Początkowo uczył się u księży pijarów w Piotrkowie. Następnie studiował na Królewskim Uniwersytecie Warszawskim, gdzie w 1827 uzyskał stopień magistra prawa, a w 1828 magistra administracji i magistra filozofii. Po ukończeniu studiów pracował jako preparator przy Katedrze Chemii Uniwersytetu. Po 1830 wykładał chemię i technologię w Gimnazjum Warszawskim. W czasie powstania listopadowego był artylerzystą Gwardii Narodowej.
W latach 1836–1858 był profesorem chemii i technologii chemicznej w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Marymoncie. Był współzałożycielem Szkoły Farmaceutycznej w Warszawie (1840) i profesorem tej uczelni (do 1857). Był współpracownikiem Encyklopedii Orgelbranda. W 1843 otrzymał szlachectwo.
Był propagatorem produkcji cukru z buraków cukrowych oraz popularyzatorem nauk przyrodniczych.
Pełnił urząd komisarza fabryk przy Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych. W 1860 przeszedł na emeryturę.
Prace naukowe Rozprawa o wodach mineralnych uważanych szczególniej pod względem sposobów i historii ich rozbioru (Warszawa 1829) – nagroda Uniwersytetu Warszawskiego złoty medal O wyrabianiu cukru z buraków (1837) Zasady technologii chemicznej gospodarskiej (1840, wyd. 2. 1851) Chemia policyjno-prawna (Warszawa, 1844; wydana przez izbę lekarską i tłumaczona na język rosyjski) Dodatek do chemii policyjno-prawnej (Warszawa 1854) O wyrabianiu nawozów, ich zasiłków i bodźców, czyli podniet podług Dumasa (Warszawa 1849) Krótki rys chemii z dodaniem treściwego zastosowania jej do rolnictwa (Warszawa, 1852) Wraz z profesorami: Andrzejem Radwańskim i Szymonem Pisulewskim wydał dzieło w jednym tomie pt. Treść nauki przyrodzenia (Warszawa 1850).
Życie prywatne W 1846 poślubił Bogumiłę Augustę Teofilę Ostrowską. Miał z nią pięcioro dzieci, m.in. Władysława – pisarza i Stanisława – prawnika. Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (Kwatera 179, Rząd 1, Miejsce 11/12).
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia Powszechna Orgelbranda (1898-1904), tom 2, s. 306–307.
Linki zewnętrzne Prace Józefa Bełzy w katalogu HINT Publikacje Józefa Bełzy w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Gwardii Narodowej powstania listopadowego Kategoria:Ludzie związani z Warszawą (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy chemicy Kategoria:Urodzeni w 1805 Kategoria:Zmarli w 1888 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie