Komitet Bezpieczeństwa Państwa (, KDS), określany potocznie jako Държавна сигурност (Bezpieczeństwo państwowe) – bułgarska policja polityczna, działająca w okresie rządów Todora Żiwkowa.
Historia Pierwsze struktury odpowiedzialne za bezpieczeństwo państwa utworzono w Bułgarii już w 1925. Na bazie tych struktur w 1944 utworzono specjalny wydział bezpieczeństwa w ramach Dyrekcji Milicji Ludowej (Дирекция на Народната Милиция). Określano go skrótem DS (Държавна сигурност, Bezpieczeństwo państwowe). Kierował nim Dimo Diczew. Zadaniem funkcjonariuszy DS było zdobywanie informacji o charakterze politycznym, ochrona władz partyjno-państwowych i eliminacja tzw. elementów kontrrewolucyjnych. W ramach DS utworzono w 1964 specjalny oddział, pod dowództwem płk Petko Kowaczewa, który miał się zająć eliminacją bułgarskich dysydentów i dezinformacją, co do ich rzeczywistej działalności. Funkcjonariusze DS w latach 80. odegrali kluczową rolę w tzw. procesie odrodzeniowym (bułgaryzacji mniejszości tureckiej). Bułgarskiej policji politycznej przypisywano także zabójstwo pisarza Georgi Markowa niedaleko londyńskiego mostu Waterloo i udział w zamachu na papieża Jana Pawła II w 1981.
W 1990 DS została podzielona na trzy odrębne struktury, zajmujące się wywiadem, ochroną bezpieczeństwa państwa i ochroną przedstawicieli władz Bułgarii. W 1990, zgodnie z rozkazem nr ІV-68 gen. Atanasa Semerdżiewa, ówczesnego ministra spraw wewnętrznych, zniszczono ok. 40% dokumentów, wytworzonych przez DS.
Struktura Dyrektoriat 1: wywiad zagraniczny Dyrektoriat 2: Kontrwywiad Dyrektoriat 3: Kontrwywiad wojskowy Dyrektoriat 4: Inwigilacja Dyrektoriat 5: Ochrona władz państwowych Dyrektoriat 6: Policja polityczna wydział 1: kontrola środowisk inteligenckich i artystycznych wydział 2: kontrola środowisk uniwersyteckich wydział 3: kontrola duchowieństwa, Żydów, Ormian i „białych” Rosjan wydział 4: kontrola mniejszości tureckiej i macedońskiej wydział 5: kontrola środowisk politycznych (agraryści, socjaldemokraci) wydział 6: obserwacja działalności antypartyjnej, w tym środowisk maoistowskich wydział 7: analiza informacji Dyrektoriat 7: Praca informacyjna
Dowódcy KDS Imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji 1 1944–1947 2 Rusi Christozow 1947–1949 3 1949–1951 4 1952–1960 5 Angeł Sołakow 1960–1969 6 Mirczo Spasow 1969–1973 7 Grigor Szopow 1973–1990
Pokłosie Ocalałe dokumenty DS budzą do dziś poważne kontrowersje w Bułgarii. Stan zachowania dokumentów nie pozwala na przeprowadzenie pełnej procedury lustracji. W 2002 gen. Atanas Semerdżiew został uznany winnym zniszczenia 144 235 teczek osobowych, zgromadzonych w archiwach DS. Następnie orzeczenie to uchylono, a w 2006 wycofano zarzuty.
Przypisy
Bibliografia Jordan Baev, Kostadin Grozev, Bulgaria, [w:] A Handbook of the Communist Security Apparatus, red. Krzysztof Persak i Łukasz Kamiński, Warszawa 2005
Strona internetowa Komisji badającej archiwa byłej KDS
Kategoria:Historia Bułgarii Kategoria:Służby specjalne Kategoria:Blok wschodni