Aleksander Paweł Omiljanowicz (ur. 8 maja 1923 w Remieńkińi, zm. 6 kwietnia 2006 w Barczewie) – polski pisarz, funkcjonariusz aparatu bezpieczeństwa PRL.
Życiorys Syn Piotra i Bronisławy Omiljanowiczów. Był więźniem hitlerowskich obozów koncentracyjnych. W 1946 pełnił obowiązki szefa III sekcji do walki z bandytyzmem w suwalskim Urzędzie Bezpieczeństwa. Na podstawie jego dokumentów skazano na karę śmierci 4 osoby. Szef Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Iławie i Nidzicy. Później pracował m.in. jako redaktor „Głosu Koszalińskiego”, „Gazety Białostockiej” i „Niwy”. Autor wielu książek opisujących zdarzenia z II wojny światowej, a także powojenne walki partyzantów antykomunistycznych.
W 2005 sąd oddalił odwołanie się Omiljanowicza od wyroku skazującego go na 4,5 roku pozbawienia wolności za zbrodnie przeciwko ludności w latach 1946–1947. Sąd w Suwałkach uznał go za winnego „bezprawnego zatrzymywania, bicia i znęcania się nad członkami organizacji niepodległościowych, głównie ugrupowania Wolność i Niezawisłość”.
Proces sądowy wykazał również, że był on współpracownikiem sowieckiego wywiadu wojskowego Smiersz. Penetrował polskie podziemie, a także donosił na oficerów Wojska Polskiego o poglądach antysowieckich. Za swoją działalność miał pobierać pieniądze od Rosjan.
Od września 2005 odbywał karę więzienia w Białymstoku, po pogorszeniu stanu zdrowia w Barczewie. Ze względu na konieczność operacji onkologicznej uzyskał kilkumiesięczne zwolnienie, do więzienia wrócił w marcu 2006. Ubiegał się bezskutecznie o kasację wyroku i ułaskawienie prezydenta RP. Zmarł w kwietniu 2006 w zakładzie karnym w Barczewie koło Olsztyna.
Wybrana bibliografia V-Mann „Karol 32" (1960) z serii wydawniczej Biblioteka Żółtego Tygrysa nr. 11/1960 Było to nad Czarną Hańczą” (1960) Listy spod gilotyny (1964) Barykada (1968) Duch Białowieży (1971) Stalowy szlak (1972) Tropiąc cienie” (1975) Gustaw (Moskwa 1978) Znikające echa (1979) Cienie powracają (1982) Argentyńska mozaika (1984) Szpiegowski nokturn (1985) Azyl w dżungli (1989) Duch zemsty (1991) Przed wyrokiem: rozmowy z gestapowcem (1998) Wyrok Kryptonim tajne
Wyróżnienia Dyplom honorowy Związku Pisarzy ZSRR (1979)Radzieckie dyplomy dla polskich artystów, "Trybuna Ludu", nr 267, 13 listopada 1979, s. 9.
Przypisy
Linki zewnętrzne https://wiadomosci.onet.pl/kiosk/kraj/sprawiedliwosc-czy-odwet,1,3331693,wiadomosc.html – artykuł podający inną datę śmierci: 4 kwietnia https://www.doomedsoldiers.com/augustow-roundup.html – artykuł zawierający fotografię Omililjanowicza w mundurze UB
Kategoria:Pisarze związani z Suwałkami Kategoria:Polscy funkcjonariusze rosyjskich i radzieckich służb specjalnych Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Smiersz Kategoria:Szefowie Powiatowych Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Więźniowie niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Zmarli w 2006