thumb|400px|Tabula Rogeriana, namalowana przez Muhammada al-Idrisiego dla Rogera II w 1154. thumb|400px|Współczesna kopia Tabula Rogeriana z kierunkami północ-południe ustawionymi według dzisiejszych zwyczajów. thumb|350px|Planisfera Muhammada al-Idrisiego – uwaga: północ jest u dołu mapy Księga Rogera (Nuzhat al-mushtāq fi'khtirāq al-āfāq, arab.نزهة المشتاق في اختراق الآفاق), „Księga przyjemnych podróży przez nieznane lądy”), znana po łacinie jako Tabula Rogeriana – geograficzny opis świata oraz jego przedstawienie na mapie stworzone przez arabskiego geografa Muhammada al-Idrisiego w roku 1154 dla króla Sycylii Rogera II. Oryginał księgi znajduje się obecnie w Bibliotece Narodowej w Paryżu.
Historia Al-Idrisi był arabskim geografem, który znalazł schronienie przed prześladowaniami Fatymidów na dworze normańskiego króla Sycylii Rogera II. Całe swe życie poświęcił zamierzeniu wykonania planisfery (mapy Ziemi w rzucie płaskim), która miała zawierać całą znaną wiedzę o położeniu krajów, rzek, gór, miast i dróg znanego świata. Pracował nad komentarzami oraz ilustracjami do mapy przez 15 lat, zaczynając ją w 1138 roku, a kończąc około roku 1154Harley, John Brian and Woodward, David (1992). The History of Cartography, Volume 2. Oxford University Press. .
Księga napisana została po arabsku i podzielono ją, zgodnie z systemem ptolemejskim, na siedem stref klimatycznych, z których każda zawiera 10 sekcji. Mapa ukazuje Eurazję oraz Afrykę w rzucie odwróconym (północ jest na dole, a południe na górze). Po jej ukończeniu była przez następne trzy wieki najbardziej dokładną mapą znanego świataS. P. Scott (1904), History of the Moorish Empire, s. 461-2. Komentarze do mapy zawierają wiele informacji dotyczących geografii, kultury, polityki oraz ekonomii każdej z sekcji.
Zawartość dzieła Aby jak najdokładniej przedstawić znany świat na swojej mapie, al-Idrisi konsultował swoją wiedzę prowadząc rozmowy z doświadczonymi podróżnikami oraz handlarzami przemierzającymi Afrykę, Europę i Azję. Geograf zamieścił w Księdze Rogera również informacje o Polsce, którą nazwał Buluniia (z łac. Polonia – Polska), wymieniając ważniejsze miasta, m.in. Kraków, Gniezno, Wrocław, Sieradz, Łęczycę oraz Santok:
Przypisy
Uwagi
Bibliografia Tadeusz Lewicki, Polska i kraje sąsiednie w świetle Księgi Rogera geografa arabskiego z XII w. Al Indrisi’ego, cz.I, Polska Akademia Nauk. Komitet Orientalistyczny, PWN, Kraków 1945.
Harley, John Brian and Woodward, David (1992). The History of Cartography, Volume 2. Oxford University Press.
Dzieje Wielkopolski w wypisach, PZWS, Warszawa 1963.
Linki zewnętrzne The World Maps of al-Idrisi Online exhibition, Bibliothèque nationale de France View Online at the BNF (653 pages) .
Kategoria:Atlasy Kategoria:Mapy historyczne Kategoria:Literatura arabska Kategoria:Literatura średniowiecza Kategoria:Średniowieczne kroniki Kategoria:Średniowieczne utwory dotyczące Polski Kategoria:Historia Palermo