Joseph Radetzky (ur. 2 listopada 1766 w zamku koło Sedlčan, zm. 5 stycznia 1858 w Mediolanie) – czeski szlachcic, marszałek polny Armii Cesarstwa Austriackiego, jeden z najwybitniejszych dowódców austriackich w XIX wieku.
Życiorys W 1784 wstąpił jako kadet do regimentu kirasjerów i walczył w wojnie z Turkami 1788–1789, w latach 1792–1795 brał udział w operacjach w Niderlandach i nad Renem. W bitwach pod Voltri i Hohenlinden odznaczył się i dostał awanse.
Uczestnik wojen napoleońskich. W 1801 roku odznaczony najwyższym austriackim odznaczeniem wojskowym, Orderem Marii Teresy. Mianowany szefem sztabu dowódcy koalicji antyfrancuskiej feldmarszałka austriackiego Karla Schwarzenberga i w 1813 uczestnik bitwy pod Lipskiem. Autor planów rozegrania tej bitwy przez sprzymierzonych. Od 1829 generał kawalerii i wojskowy komendant twierdzy w Ołomuńcu. W 1831 mianowany dowódcą wojsk austriackich w Królestwie Lombardzko-Weneckim. 17 września 1836 został mianowany na stopień marszałka polnego.
Podczas wydarzeń rewolucyjnych we Włoszech w czasie Wiosny Ludów dwukrotnie zwyciężał wojska piemonckie: w 1848 w bitwie pod Custozą i w 1849 w bitwie pod Novarą. W zasługę cesarz rozkazał wybić na jego cześć medal „Summus Austriacus dux” (pol. Największy wódz austriacki) oraz uczynił kawalerem Orderu Złotego Runa (1848). W latach 1849–1857 gubernator Królestwa Lombardzko-Weneckiego.
Zmarł w wieku 91 lat na zapalenie płuc w Mediolanie; pogrzeb odbył się 19 stycznia 1858 w Heldenbergu w Dolnej Austrii.
Autor Über den Zweck der Übungslager im Frieden (1816) i Gedanken über Festungen (1827).
mały|Wiedeński pomnik feldmarszałka Upamiętnienie Na jego cześć Johann Strauss starszy skomponował Marsz Radetzkiego. Marsz grany jest m.in. podczas rund honorowych na zawodach jeździeckich i na zakończenie Koncertu Noworocznego w Wiedniu.
Na jego cześć nazwano okręt prototypowy klasy pancerników typu Radetzky oddanych do służby w latach 1910–1911. Jego imię nosił także 5 Pułk Huzarów Armii CK.
Z trzech pomników postawionych ku czci feldmarszałka: w Wiedniu, Pradze (na Malostranské náměstí – wówczas placu Radetzkiego) i Lublanie, do dzisiaj zachował się tylko pierwszy (pomnik praski został przeniesiony do lapidarium Muzeum Narodowego).
Odznaczenia Odznaczenia feldmarszałka Radetzky'ego to między innymi: Order Złotego Runa Krzyż Wielki Orderu Marii Teresy Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana w brylantach Krzyż Wielki Orderu Leopolda Kawaler Orderu Korony Żelaznej I klasy Krzyż Zasługi Wojskowej Order Świętego Andrzeja w brylantach (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Jerzego I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Orła Czarnego w brylantach (Prusy) Order Orła Czerwonego I klasy z mieczami na wojennej wstędze (Prusy) Krzyż Wielki Orderu Świętego Ludwika (Francja) Order Słonia (Dania) Order Annuncjaty (Sardynia) Krzyż Wielki Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Sardynia) Krzyż Wielki Orderu Świętego Ferdynanda i Zasługi (Sycylia) Order Świętego Huberta (Bawaria) Krzyż Wielki Orderu Maksymiliana Józefa (Bawaria Order Korony Rucianej (Saksonia) Order Świętego Jerzego (Hanower) Krzyż Wielki Orderu Gwelfów (Hanower) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Wojskowej (Wirtembergia) Krzyż Wielki Orderu Korony Wirtemberskiej (Wirtembergia) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Krzyż Wielki Orderu Świętego Józefa (Toskania) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Wojskowej (Toskania) Krzyż Wielki Orderu Lwa Zeryngeńskiego (Badenia) Krzyż Wielki Orderu Ludwika (Hesja) Krzyż Wielki na Łańcuchu Świętego Konstantyńskiego Orderu Wojskowego Świętego Jerzego (Parma) Krzyż Wielki Orderu Ludwika (Parma) Krzyż Wielki Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego (Państwo Kościelne) Krzyż Wielki Order Piusa IX (Państwo Kościelne)
Przypisy
Bibliografia
Józef Urbanowicz (red.): Mała encyklopedia wojskowa, Wydawnictwo MON, Warszawa 1971.
Kategoria:Czescy wojskowi Kategoria:Marszałkowie polni Cesarstwa Austriackiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Żelaznej Kategoria:Odznaczeni Orderem Marii Teresy Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Piusa IX Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Grzegorza Wielkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Ferdynanda (Sycylia) Radetzky Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym Maksymiliana Józefa Radetzky Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Lipskiem 1813 (koalicja antyfrancuska) Kategoria:Uczestnicy wojny austriacko-piemonckiej Kategoria:Urodzeni w 1766 Kategoria:Zmarli w 1858