thumb|Pierwsze na świecie prawo jazdy należące do Karla Benza Prawo jazdy – dokument wydany przez odpowiednie organy państwowe, regionalne lub samorządowe, potwierdzający uprawnienia jego posiadacza do prowadzenia pojazdów silnikowych na drogach publicznych.

Historia thumb|Prawo jazdy według standardu UE po 19 stycznia 2013, uwzględniające kategorie AM i A2. Wzór wykonany przez Ministerstwo Transportu Pierwszym „prawem jazdy” był dokument wystawiony dla Karla Benza w 1888 roku. W związku ze skargami mieszkańców Mannheim na hałas i zapach, jaki roztaczał jego Motorwagen, otrzymał on pisemne zezwolenie od Wielkiego Księcia Badenii na używanie swego pojazdu na drogach publicznych.

Pierwsze powszechne prawo jazdy wprowadziła brytyjska ustawa o pojazdach silnikowych w 1903. Każdy pojazd musiał być zarejestrowany w lokalnym urzędzie, a kierowca musiał udowodnić, że potrafi się nim poruszać. Kierowca musiał mieć przynajmniej 17 lat. Prawo jazdy dawało posiadaczowi 'wolność drogi', czyli możliwość poruszania się do 20 mph (32 km/h). Obowiązkowe prawo jazdy wprowadzono tam w 1934 w ustawie o ruchu drogowym.

Prawo jazdy w Polsce

Prawo jazdy w Hongkongu

Unijne prawo jazdy thumb|Kategorie prawa jazdy w UE thumb|Unijne prawo jazdy, wersja niemieckaprzód1. Nazwisko2. Imię/imiona3. Data i miejsce urodzenia4a Data wydania prawa jazdy4b. Ważność prawa jazdy4c. Organ wydający prawo jazdy5. Numer prawa jazdy7. Podpis właściciela9. Kategoria/kategorie prawa jazdytył9. Kategorie10. Data wydania kategorii11. Data ważności kategorii12. Zastrzeżenia (numer)13. Ograniczenia thumb|Międzynarodowe prawo jazdy wydawane w Polsce w 2008 r. W 2006 roku Parlament Europejski przyjął dyrektywę 2006/126/EEC ustanawiającą jednolity wzór prawa jazdy we wszystkich państwach członkowskich. W Polsce nowe prawo jazdy wprowadziła ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdamiObwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 września 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kierujących pojazdami ()..

Wydawane od stycznia 2013 prawa jazdy mają maksymalny okres ważności 15 lat, podczas gdy w większości krajów członkowskich okres ten wynosi jedynie 10 lat. Dokumenty wydane przed 19 stycznia 2013 roku zachowują ważność do 2033 roku. Wymiana dokumentu w związku z upływem terminu ważności nie wiąże się z koniecznością ponownego nabywania uprawnień do kierowania pojazdami.

Wydawane od 4 marca 2019 prawa jazdy w Polsce pozbawione są adresu zamieszkania. Zmiana ma na celu ujednolicenie posiadanych dokumentów – prawa jazdy i dowodu osobistego. Ponadto brak adresu na prawie jazdy to brak konieczności wymiany tego dokumentu po przeprowadzce. Zmiana nie powoduje konieczności wymiany dotychczasowych ważnych praw jazdy. Dokumenty wydane po 4 marca 2019 będą według nowego wzoru.

Prawa jazdy używane przez kierowców, będących mieszkańcami państw stowarzyszonych w Unii Europejskiej, mają standardowy wygląd i zawierają standardowe informacje o kierowcy, wspólne dla wszystkich krajów, opracowane w 1998. Odstępstwa od tej ogólnej zasady dotyczą drobnych elementów tego dokumentu. Polskie prawa jazdy wydawane od końca lat 90. spełniają te standardy.

Prawo jazdy jest zatopione w przezroczystym plastiku, kształtu i rozmiarów karty kredytowej (85,6 × 53,98 mm (standard ID-1 ISO/IEC 7810)), utrudniającym podrabianie lub przerabianie oraz zapobiegającym przedwczesnemu zniszczeniu.

Kategorie dodatkowe kat. BTP – odpowiednik zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym, w Polsce dodatkowo wymagane posiadanie prawa jazdy kat. A, B, C lub D; kat. AM – uprawniająca do prowadzenia motoroweru bądź pojazdu czterokołowego lekkiego; Wymagane ukończone 13 lat i 9 miesięcy; kat. G – uprawniająca do prowadzenia walca drogowego, w Polsce wymagane prawo jazdy kat. T lub B i książeczka operatora IMBiGS; kat. H – uprawniająca do prowadzenia pojazdu gąsienicowego, w Polsce wymagane prawo jazdy kat. T lub B i książeczka operatora IMBiGS; kat. L – uprawniająca do prowadzenia pojazdu wolnobieżnego, w Polsce wymagane prawo jazdy kat. T lub B i książeczka operatora IMBiGS lub zaświadczenie kwalifikacyjne UDT albo zaświadczenie eksploatacyjne Centrum Doradztwa Rolniczego – CDR; kat. S – uprawniająca do prowadzenia skutera śnieżnego, w Polsce do prowadzenia skuterów śnieżnych nie są wymagane uprawnienia kat. TAXI – odpowiednik licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką, w Polsce dodatkowo wymagane posiadanie prawa jazdy kat. B; kat. TB – uprawniająca do prowadzenia trolejbusu, w Polsce wymagane prawo jazdy kat. D i dodatkowo posiadanie świadectwa kwalifikacji na przewóz osób; kat. TV – odpowiednik pozwolenia na kierowanie tramwajem. w ciągu jedenastu miesięcy od wejścia w życie przepisów modyfikujących wzór prawa jazdy, Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A. wyprodukowała i spersonalizowała ponad milion sztuk tych dokumentów. Od 1999 roku mury PWPW S.A. opuściło łącznie 25 mln praw jazdy.

Galeria

Zobacz też

karta rowerowa

Przypisy

Kategoria:Prawo o ruchu drogowym Kategoria:Dokumenty