Henryk Barwiński, właśc. Henryk Teodor Hertz, ps. Kirkor, Zwidlicz (ur. 23 kwietnia 1877 w Warszawie, zm. 8 grudnia 1970 tamże) – polski aktor, reżyser, rysownik.

Życiorys Urodził się w rodzinie Józefa Hertza – urzędnika bankowego i ekonomisty oraz Doroty z Libkindów. Jego bratem był bajkopisarz Benedykt Hertz. Po śmierci ojca wraz z rodziną zamieszkał w Kijowie, po ukończeniu gimnazjum powrócił do Warszawy i zaczął naukę w Klasie Dykcji i Deklamacji zorganizowanej przez Warszawskie Towarzystwo Muzyczne. Po jej ukończeniu występował przez jeden sezon z trupą Teatru Polskiego w Poznaniu, a następnie w Teatrze Polskim w Łodzi. W 1902 poślubił aktorkę Leonię z Urbanowiczów i oboje postanowili występować używając nazwiska dziadka Leonii – Berwińscy, wkrótce na afiszach użyto formy Barwińscy i ta wersja pozostała.

W 1904 otrzymał powołanie do wojska na front rosyjsko-japoński, aby tego uniknąć przeniósł się do Krakowa i tam kontynuował grę aktorską. Od 1906 równolegle studiował rzeźbiarstwo na Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Konstantego Laszczki. W 1913 został członkiem zarządu Związku Artystów i Artystek Teatrów Polskich w Galicji.

4 sierpnia 1914 we Lwowie zgłosił się na ochotnika do Legionów Polskich, przydzielono go do 1 pułku piechoty I Brygady, początkowo w 2 kompanii II baonu, a następnie w 4 kompanii III baonu. Awansował na podporucznika i otrzymał funkcję adiutanta III baonu. Zorganizował teatr legionowy, zaprojektował medal uświetniający imieniny Józefa Piłsudskiego w 1917. Odmówił złożenia przysięgi na wierność cesarzowi i jesienią 1917 powrócił do Lwowa, gdzie wstąpił do zespołu tamtejszego Teatru Miejskiego.

W 1920 walczył w obronie Lwowa, do rezerwy przeszedł w stopniu kapitana. Za bohaterski udział w walkach dwukrotnie otrzymał Krzyż Walecznych.

W późniejszych latach wielokrotnie zmieniał miejsca gry aktorskiej, bywał reżyserem, wykładowcą w szkołach teatralnych i dyrektorem teatrów. W 1933 przeszedł na emeryturę i zamieszkał z żoną w Podkowie Leśnej, znalazł zatrudnienie w Wojskowym Instytucie Naukowo-Oświatowym jako referent do spraw teatrów żołnierskich. Dorywczo reżyserował, 2 maja 1937 w lwowskim Powszechnym Teatrze Żołnierza świętował trzydziestopięciolecie pracy artystycznej.

II wojnę światową przeżył w Podkowie Leśnej, sporadycznie organizował tajne koncerty patriotyczne. Po wyzwoleniu kraju w 1945 został oddelegowany do Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu gdzie był referentem do spraw teatru i literatury, zainicjował powstanie teatrów w Gorzowie Wielkopolskim i Gnieźnie. Do 1950 ponownie zaangażował się w pracę reżysera i grę aktorską, w sezonie 1950/1951 otrzymał angaż w Teatrze Ateneum w Warszawie. Sześćdziesięciolecie pracy artystycznej obchodził 12 września 1959 na scenie Teatru im. Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim. Dwa lata później otrzymał tytuł członka zasłużonego SPATiF-ZASP. W stan spoczynku przeszedł w 1962, ostatnim sezonem w którym występował był 1962/1963. Zmarł siedem lat później. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 233-2-16). thumb|Irydion, popiersie Henryka Barwińskiego autorstwa Henryka Kuny, około 1904 r.

Kariera teatralna thumb|240px|Teatr Polski w Poznaniu, tu w 1900 Henryk Barwiński rozpoczął karierę aktorską Sezon 1900/1901 – Teatr Polski w Poznaniu (aktor, pod pseudonimem Kirkor) Sezon 1901/1902 – Teatr Polski w Łodzi (aktor, pod prawdziwym nazwiskiem) Sezon 1902/1903 – Teatr Absolwentów Warszawskiej Szkoły Dramatycznej, scena w Płocku (aktor) Sezon 1903/1904 – Zespół objazdowy Bolesława Bolesławskiego (aktor) Sezon 1904/1905 – Teatr Ludowy w Krakowie (aktor, pod pseudonimem Zwilicz) Sezon 1905/1906 – Teatr Polski w Poznaniu (aktor) Sezon 1906/1907 – Teatr Ludowy w Poznaniu (aktor) Sezon 1907/1908 – od kwietnia Zespół Parisiana (aktor) Sezon 1908/1909 – (do kwietnia) Lwowski Teatr Ludowy Tadeusza Pilarskiego (aktor) Sezony 1908/1909 – (od kwietnia) i 1909/1910 Teatr Ludowy w Krakowie (aktor) Sezony 1910/1911, 1911/1912, 1912/1913, 1913/1914, 1917/1918, 1918/1919, 1919/1920 – Teatr Miejski we Lwowie (aktor i reżyser) Sezony 1920/1921, 1921/1922 – Teatr Miejski we Lwowie (aktor i reżyser) Sezon 1922/1923 – Teatr Miejski w Łodzi (dyrektor do kwietnia 1923) Sezon 1923/1924 – Teatr Miejski we Lwowie (aktor i reżyser) Sezon 1924/1925 – Teatr Bagatela w Krakowie (aktor i reżyser) thumb|240px|Teatr Ateneum, ostatnia scena na której Henryk Barwiński wystąpił przed przejściem w stan spoczynku w 1963 Sezony 1925/1926, 1926/1927 – Teatry Miejskie we Lwowie (dyrektor Teatru Nowego i Teatru Nowości) Sezon 1927/1928 – Lwowski Teatr Barwińskich (aktor) Sezon 1928/1929 – Teatry Miejskie we Lwowie (dyrektor Teatru Nowego i Teatru Nowości) Sezon 1929/1930 – Teatr Nowości w Warszawie (kierownik artystyczny), od lutego 1930 Teatr Miejski w Lublinie (aktor i kierownik artystyczny) Sezon 1930/1931 – prowadzenie Teatru Objazdowego Sezon 1931/1932 – dzierżawił Teatr Miejski w Lublinie Sezon 1945/1946 – Teatr Miejski w Kaliszu (reżyser), Teatr Miejski im. Korzeniowskiego w Gorzowie Wielkopolskim (dyrektor i kierownik artystyczny), Teatr Miejski w Gnieźnie (kierownik artystyczny do marca 1947) Sezon 1947/1948 – Teatr Ziemi Opolskiej w Opolu Sezon 1948/1949 – Teatr Ziemi Pomorskiej w Toruniu Sezon 1949/1950 – Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie Sezony od 1950/1951 do 1962/1963 – Teatr Ateneum w Warszawie

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” - wskazany jako Henryk Hertz-Barwiński. Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 16 maja 1939 „za ofiarność na cele obrony Państwa”., 22 lipca 1952 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.) Srebrny Wawrzyn Akademicki (7 listopada 1936) „za zasługi dla polskiej sceny”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki - wskazany jako Hertz-Barwiński Henryk.

Przypisy

Bibliografia

Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1900–1980, t. II s. 25–26, Warszawa: PWN, 1994 .

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów (1920) Kategoria:Ludzie związani z Podkową Leśną Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1877 Kategoria:Zmarli w 1970 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady