Stanisław Marczak-Oborski, ps. „Dziennikarz” (ur. 26 grudnia 1921 w Dzikowie, zm. 11 sierpnia 1987 w Warszawie) – polski poeta, teatrolog, dziennikarz, krytyk literacki i tłumacz, badacz dramatu i teatru dwudziestolecia oraz powojennego życia teatralnego w Polsce; dokumentalista.
Życiorys Urodził się 26 grudnia 1921 w Dzikowie k. Tarnobrzega w rodzinie historyka i bibliotekarza Michała Marczaka (1886–1945) i Marii z domu Oleś. Miał starszą siostrę Halinę (ps. „Natalia”) Bojarską-Wieczorkiewicz (1919–1983). W 1934 rodzina zamieszkała w Warszawie. Do wybuchu II wojny światowej uczył się w I Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie (matura 1940). Student tajnego Uniwersytetu Warszawskiego (1940–1944), dyplom magisterski uzyskał w 1956; doktor nauk humanistycznych 1966, doktor habilitowany 1982.
Uczestnik kampanii wrześniowej. Podczas okupacji działacz podziemnego ruchu kulturalnego, kierownik tajnych teatrzyków studenckich w Warszawie, od 1942 kierował konspiracyjnym Studenckim Teatrem Eksperymentalnym, w latach 1942–1944 uczęszczał na kursy księgarskie organizowane przez firmę Gebethner i Wolff, od stycznia 1944 redagował konspiracyjny miesięcznik literacki „Droga”. Uczestniczył w powstaniu warszawskim; napisał kilka wierszy o tej tematyce. Walczył w 6. kompanii batalionu AK Kiliński. Po upadku powstania dostał się do niemieckiej niewoli i do kwietnia 1945 przebywał w Stalagu IV B Mühlberg.
W kwietniu 1945 trafił do Krakowa, gdzie został asystentem literatury polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim, jednocześnie pracując w Urzędzie Wojewódzkim na stanowisku sekretarza Wydziału Kultury i Sztuki. Od sierpnia 1945, z powodu gruźlicy, przez półtora roku przebywał w Zakopanem, gdzie poddał się leczeniu. Po powrocie z kuracji w latach 1946–1948 współpracował z Polskim Radiem i prowadził audycje poetyckie. Od stycznia 1947, wspólnie z Tadeuszem Borowskim i Romanem Bratnym, redagował miesięcznik „Nurt”. Od listopada 1947 do kwietnia 1948 był także redaktorem działu teatralnego tygodnika „Świat Młodych”. Współpracował jednocześnie z innymi czasopismami: „Po prostu” (1947–1949), „Przegląd Akademicki” (1947–1948), „Pokolenia” (1947–1948), „Nowiny Literackie” (1947–1948), „Wieś” (1949–1950, 1952–1953), „Teatr” (1949–1953, 1955). W latach 1950–1952 był członkiem kolegium redakcyjnego tygodnika „Nowa Kultura”, z którym współpracował jeszcze w latach 1954–1955. Publikował recenzje w „Filmie” (1953–1954) i „Głosie Pracy” (1953).
Od września 1948 pracował w Departamencie Przedsiębiorstw Artystycznych i Rozrywkowych Ministerstwa Kultury i Sztuki jako lektor i radca działu teatralnego. Od października 1949 do 1955 był zatrudniony w Generalnej Dyrekcji Teatrów, Oper i Filharmonii na stanowiskach (kolejno) lektora, inspektora artystycznego, kierownika oddziału inspekcji i nadzoru artystycznego, naczelnika wydziału. W 1952 wykładał literaturę w Państwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej,
Był kierownikiem literackim kilku warszawskich teatrów. Od 1956 związany etatowo z Instytutem Sztuki PAN. W latach 1959–1964 kierował Teatrem Telewizji.
Autor publikacji, w tym poetyckich; oraz opracowań m.in. Iskier przewodnik teatralny (1964), Teatr czasu wojny 1939–1945 (1967), Kronika życia teatralnego w Polsce, 1918–1939 (1977), Teatr w Polsce 1918–1939 (1984).
Jego pierwszą żoną była Ewa Fiszer, drugą Jadwiga Wizówka (zmarła na gruźlicę w 1954), trzecią Krystyna Nastulanka (1921–1999), dziennikarka, scenarzystka filmowa.
Zmarł 11 sierpnia 1987 w Warszawie w wieku 65 lat. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 36-3-8).
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Srebrny Krzyż Zasługi (22 lipca 1952) „za zasługi w pracy zawodowej”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
Nagrody Nagroda Państwowa I stopnia (zespołowa), za całokształt pracy w Teatrze Telewizji (1964) „Drożdże” - nagroda tygodnika „Polityka” (1968) Nagroda Klubu Krytyki im. Boya-Żeleńskiego za książki: Teatr czasu wojny, Życie teatralne w latach 1944–64 (1969)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Batorego w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Tarnobrzegu Kategoria:Ludzie związani z polską prasą podziemną 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy teoretycy kultury Kategoria:Polscy teoretycy teatru Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Teatr Telewizji Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 1987 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej